Follow us on        

सावंतवाडी:

कोकण रेल्वे कॉर्पोरेशनने जारी केलेल्या अधिकृत अधिसूचनेनुसार सावंतवाडी रोड रेल्वे स्थानकावर तीन महत्त्वाच्या लांब पल्ल्याच्या एक्सप्रेस गाड्यांना प्रायोगिक तत्त्वावर नवीन व्यावसायिक थांबे मंजूर करण्यात आले आहेत. रेल्वे बोर्डाच्या मान्यतेनंतर प्रसिद्ध झालेल्या या निर्णयानुसार १२१३३/१२१३४ मुंबई सीएसएमटी – मंगळुरु जंक्शन एक्सप्रेस, १२४३२/१२४३१ हजरत निजामुद्दीन – त्रिवेंद्रम राजधानी एक्सप्रेस आणि १२२०१/१२२०२ लोकमान्य टिळक टर्मिनस (LTT) – तिरुवनंतपुरम गरीब रथ एक्सप्रेस या गाड्या आता सावंतवाडी स्थानकावर थांबणार आहेत. सावंतवाडी परिसरातील प्रवाशांच्या दीर्घकालीन मागणीची दखल घेत हे थांबे देण्यात आल्याने सर्वसामान्य नागरिक आणि कोकणवासीयांमध्ये आनंदाचे वातावरण पसरले आहे.

​रात्रीच्या वेळा आणि सार्वजनिक वाहतुकीचा अभाव ठरणार डोकेदुखी:

आनंदाची बाब ही असली तरी, मंजूर झालेल्या वेळापत्रकाचा बारकाईने अभ्यास केल्यास रात्रीच्या वेळेत थांबणाऱ्या गाड्या प्रवाशांसाठी मोठ्या गैरसोयीच्या ठरणार असल्याचे स्पष्ट दिसत आहे. सावंतवाडी स्थानक तळकोकणातील महत्वाचे स्थानक आहे. येथून प्रवास करणार्‍या प्रवाशांची संख्या (footfall) पण खूप मोठी आहे. अजून गाड्यांना थांबा मिळाल्यास त्यामधे अजून मोठी वाढ होण्याची शक्यता आहे. असे असले तरी या स्थानकाचे ठिकाण रात्रीच्या प्रवासासाठी काहीसे गैरसोयीचे आहे. सावंतवाडी शहर ते रेल्वे स्थानक या दरम्यान सुमारे ८ किलोमीटरचे अंतर आहे. सर्वात महत्त्वाचा प्रश्न म्हणजे दररोज सायंकाळी ७ वाजेनंतर ते सकाळी ६ वाजेपर्यंत या मार्गावर कोणतीही एसटी बस किंवा सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्था उपलब्ध नसते. यामध्ये विशेषतः १२२०१ एलटीटी – तिरुवनंतपुरम गरीब रथ एक्सप्रेस (मध्यरात्री ०२:०२ वा.), १२२०२ तिरुवनंतपुरम – एलटीटी गरीब रथ एक्सप्रेस (पहाटे ०३:२८ वा.) आणि १२१३४ मंगळुरु – सीएसएमटी एक्सप्रेस (रात्री ११:३० वा.) या गाड्या ऐन मध्यरात्री व पहाटे सावंतवाडीत येतात. सार्वजनिक बस नसल्यामुळे या वेळेत उतरणाऱ्या किंवा ट्रेन पकडण्यासाठी जाणाऱ्या प्रवाशांचे हाल होणार आहेत.

रात्रीच्या वेळेत सावंतवाडी स्थानक परिसर आणि शहराकडे जाणाऱ्या निर्जन मार्गावर पुरेशी सुरक्षा व्यवस्था (RPF आणि स्थानिक पोलीस बंदोबस्त) असणे अत्यंत गरजेचे बनले आहे. ऐन मध्यरात्री उतरणाऱ्या महिला, बालके आणि ज्येष्ठ नागरिकांच्या सुरक्षेचा प्रश्न यांमुळे ऐरणीवर आला आहे. याशिवाय, रात्रीच्या वेळी कोणत्याही सार्वजनिक वाहतुकीचा पर्याय उपलब्ध नसल्याचा गैरफायदा घेऊन काही रिक्षा व्यावसायिक प्रवाशांकडून मनमानी आणि अवाजवी भाडे वसूल करण्याची दाट शक्यता आहे. या कारणाने प्रवासी या गाड्यांतून प्रवास करणे टाळण्याची शक्यता आहे.

​थांबे टिकवून ठेवण्यासाठी तातडीने ‘या’ उपाययोजना करणे आवश्यक:

रेल्वे प्रशासनाने हे थांबे ५ महिन्यांच्या प्रायोगिक तत्त्वावर दिले असून, या कालावधीत मिळणाऱ्या प्रवाशांच्या संख्येवरून (Patronage) व उत्पन्नावरून हे थांबे कायम ठेवायचे की रद्द करायचे याचा निर्णय घेतला जाणार आहे. त्यामुळे भविष्यात प्रवासी संख्या नसल्यास हे थांबे रद्द होण्याची दाट शक्यता आहे. हे थांबे कायम टिकवण्यासाठी आणि प्रवाशांची सोय होण्यासाठी प्रशासनाने तातडीने पावले उचलणे गरजेचे आहे. एसटी महामंडळाने रात्रीच्या गाड्यांच्या वेळापत्रकानुसार सावंतवाडी शहरातून स्थानकासाठी विशेष कनेक्टिंग बस फेऱ्या सुरू कराव्यात.

प्रादेशिक परिवहन प्राधिकरणाने (RTO) आणि रिक्षा संघटनांनी रात्रीच्या प्रवासासाठी अधिकृत दरपत्रक जाहीर करून ते स्थानक परिसरात लावावे. तसेच, स्थानक परिसर व मुख्य रस्त्यावर कडक आरपीएफ कर्मचाऱ्यांच्या पहारा आणि पुरेशी प्रकाश व्यवस्था उपलब्ध करून देणे आवश्यक आहे. कोकण रेल्वे प्रवासी संघटना (सावंतवाडी), स्थानिक लोकप्रतिनिधी, प्रशासन आणि प्रवाशांनी समन्वयाने काम केले तरच हे थांबे कायमस्वरूपी टिकून राहतील.

   Follow us on        

मुंबई, २७ मे २०२६: महाराष्ट्र सरकारने मंगळवारी (२६ मे) मंत्रिमंडळ बैठकीत सावंतवाडी रोड रेल्वे स्थानकाचे नाव बदलून ‘लोकमान्य मधु दंडवते रेल्वे टर्मिनस’ करण्यास मंजुरी दिली. हा निर्णय कोकण रेल्वेच्या शिल्पकार आणि ज्येष्ठ समाजवादी नेते स्वर्गीय मधु दंडवते यांच्या सन्मानार्थ घेण्यात आला असून, तो कोकणवासीयांच्या दीर्घकाळाच्या मागणीचा परिपाक मानला जात आहे. मात्र, या निर्णयाने काहींमध्ये ऐतिहासिक ओळख हरवण्याची भीतीही निर्माण झाली आहे.

मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्या अध्यक्षतेखाली झालेल्या बैठकीत हा प्रस्ताव मंजूर झाला. आता हा प्रस्ताव केंद्र सरकारच्या (रेल्वे आणि गृह मंत्रालय) अंतिम मंजुरीसाठी पाठवण्यात येणार आहे. मंजुरी मिळाल्यानंतर सावंतवाडी रोड हे नाव अधिकृतपणे बदलले जाईल.

या निर्णयाचे कोकणात मोठ्या प्रमाणात स्वागत झाले आहे. कोकण रेल्वे प्रवासी संघटना, स्थानिक नेते आणि सामान्य जनतेकडून आनंद व्यक्त करण्यात येत आहे.

“कोकण रेल्वेचे स्वप्न साकार करणाऱ्या मधु दंडवते यांना योग्य सन्मान मिळाला,” अशी प्रतिक्रिया अनेकांनी दिली.

स्थानिक लोकप्रतिनिधी आणि संघटनांनी सांगितले की, ही मागणी अनेक वर्षांपासून प्रलंबित होती. “कोकणवासीयांच्या हृदयातील नेत्याला त्यांच्या योगदानानुसार गौरव मिळाला,” असे मत व्यक्त होत आहे.

सोशल मीडियावर अनेकांनी “ऐतिहासिक निर्णय”, “अभिमानाची बाब” आणि “पुढील पिढ्यांसाठी प्रेरणा” असे शब्द वापरले.

मधु दंडवते यांनी कोकण रेल्वे प्रकल्पासाठी केंद्रीय रेल्वे मंत्री म्हणून महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावली होती. त्यामुळे हा निर्णय त्यांच्या वारशाचा सन्मान मानला जातो.

काही आक्षेप: “सावंतवाडी नाव जपावे”

जरी सकारात्मक प्रतिसाद प्रबळ असला तरी, काही लोकांनी नकारात्मक प्रतिक्रिया व्यक्त केल्या आहेत. हे मुख्यतः सोशल मीडियावर दिसले:

“सावंतवाडी हे नाव शतकानुशतके जुने आणि स्थानिक इतिहास, संस्कृतीशी जोडलेले आहे. त्यामुळे मूळ नाव बदलल्याने स्थानिक ओळख हरपेल,” असा आक्षेप काहींनी नोंदवला.

काहींना वाटते की मधु दंडवते यांचा जास्त संबंध राजापूरशी होता, त्यामुळे त्या स्टेशनला नाव देणे अधिक योग्य ठरले असते.

“नेत्यांचा आदर दुसऱ्या माध्यमातून करावा, पण रेल्वे स्थानकाचे मूळ नाव कायम ठेवावे,” असे मतही व्यक्त झाले.

मात्र, हे आक्षेप व्यक्तिगत पातळीवर आहेत आणि मोठ्या संघटना किंवा मुख्य माध्यमांमध्ये तीव्र विरोध दिसला नाही.

सरकारने स्पष्ट केले की, हा निर्णय कोकणातील जनभावनांचा आदर करणारा आहे. प्रस्ताव केंद्राकडे पाठवण्यात येत असल्याने लवकरच अंतिम निर्णय अपेक्षित आहे.

सावंतवाडी रेल्वे स्थानक कोकण रेल्वेवरील महत्त्वाचे स्टेशन आहे. नामकरणानंतर प्रवाशांना नव्या नावाची सवय होण्यास काही काळ लागेल, असे प्रवासी म्हणतात. हा निर्णय कोकण रेल्वेच्या विकासात एक नवा अध्याय ठरू शकतो.