Follow us on        

संगमेश्वर एज्युकेशन सोसायटीच्या न्यू इंग्लिश हायस्कूलचा विद्यार्थी ठरला उपविजेता

संगमेश्वर:

जिल्हास्तरीय शालेय कुस्ती स्पर्धेत संगमेश्वर एज्युकेशन सोसायटी, कसबा-संगमेश्वर संचलित न्यू इंग्लिश हायस्कूल अँड ज्युनिअर कॉलेजच्या विद्यार्थ्यांनी आपल्या कर्तृत्वाची चुणूक दाखवली आहे. या स्पर्धेत शाळेचा होतकरू खेळाडू कुमार पुष्कर दत्ताराम गिते याने उल्लेखनीय कामगिरी करत द्वितीय क्रमांक (रजत पदक) पटकावला आहे.

पुष्करने १९ वर्षांखालील वयोगटातील ग्रीको-रोमन प्रकारातील ६७ किलो वजनी गटात अत्यंत चुरशीच्या सामन्यांमध्ये सहभाग घेतला होता. या अतिशय अटीतटीच्या सामन्यात त्याने चमकदार खेळ करत दुसरा क्रमांक मिळवला आणि आपल्या शाळेसह संपूर्ण संगमेश्वर तालुक्याचे नाव उज्ज्वल केले.

क्रीडाप्रेमींकडून कौतुकाचा वर्षाव:

पुष्करच्या या यशाबद्दल संस्थेचे पदाधिकारी, शाळेचे मुख्याध्यापक, सर्व शिक्षक, शिक्षकेतर कर्मचारी, पालक तसेच परिसरातील क्रीडाप्रेमींनी त्याचे पुष्पगुच्छ देऊन विशेष अभिनंदन केले आणि त्याच्या पुढील क्रीडा कारकिर्दीसाठी भरभरून शुभेच्छा दिल्या.

कुस्ती क्षेत्रातील या दैदिप्यमान यशामुळे पुष्करकडून आगामी काळात राज्य व राष्ट्रीय स्तरावरही अशाच प्रकारच्या उत्कृष्ट कामगिरीची अपेक्षा संगमेश्वर परिसरातील क्रीडाप्रेमी व्यक्त करत आहेत.

   Follow us on        

मुंबईहून मडगावच्या दिशेने निघालेल्या ‘जनशताब्दी एक्सप्रेस’च्या इंजिनमध्ये तांत्रिक बिघाड झाल्याची घटना समोर आली आहे. आज (२९ सप्टेंबर) सकाळी सुमारे सात वाजल्यापासून ही रेल्वे गाडी पेण रेल्वे स्थानकातच रखडली असून, यामुळे प्रवाशांचे अतोनात हाल होत आहेत.

प्रवाशांचा संताप आणि रेल्वे प्रशासनाची अनास्था:

सदर गाडीत अडकलेल्या एका प्रवाशाने दिलेल्या माहितीनुसार, गाडी दीर्घकाळ रखडल्यामुळे टीसींकडे (Ticket Collector) विनंती करण्यात आली होती की, आमच्या शेजारच्या रुळावरून तेजस, मंगला, ऋषिकेश यांसह पॅसेंजर आणि मांडवी एक्सप्रेस या गाड्या जात आहेत, ज्यांपैकी काही गाड्या रिकाम्याही आहेत. या गाड्यांना पेण स्थानकात एक-दोन मिनिटे थांबवून आम्हाला त्यात बसण्याची परवानगी दिली जावी, जसे की एसटी बसेस किंवा बेस्ट बसेसमध्ये आपत्कालीन परिस्थितीत तत्काळ व्यवस्था केली जाते.

मात्र, टीसींनी स्टेशन मास्तरांद्वारे वरिष्ठांशी संपर्क साधला असता, वरिष्ठांनी प्रवाशांच्या या साध्या आणि मानवीय विनंतीला स्पष्ट नकार दिला. यामुळे प्रवाशांमधून तीव्र संताप व्यक्त होत आहे.

 

तातडीच्या उपायांसाठी ‘एसओपी’ (SOP) ची मागणी

अशा प्रकारच्या तांत्रिक बिघाडाच्या प्रसंगी, प्रवाशांची गैरसोय टाळण्यासाठी आणि त्यांची मुख्य काळजी वाहून त्यांना तात्काळ पर्यायी किंवा त्याच मार्गावरून जाणारी इतर गाडी उपलब्ध करून देण्याची गरज असते. त्यासाठी अशा आपत्कालीन परिस्थिती हाताळण्याकरिता रेल्वे प्रशासनाने तातडीने एक नवीन एसओपी (Standard Operating Procedure – नियमावली) तयार करावी, असा जोरदार आग्रह आता अडकलेल्या प्रवाशांकडून धरला जात आहे.

   Follow us on        

अलिबाग:

मुख्य सार्वजनिक गणेशोत्सवाची सांगता झाल्यानंतर महाराष्ट्रातील कोकण पट्ट्यात, विशेषतः रायगड जिल्ह्यातील पेण, अलिबाग, पनवेल, उरण आणि रोहा या परिसरामध्ये ‘साखरचौथी गणेशोत्सवा’ची मोठ्या उत्साहात सुरुवात झाली आहे. अनंत चतुर्दशीनंतर काही दिवसांनी येणाऱ्या संकष्टी चतुर्थीच्या मुहूर्तावर साजरा होणारा हा उत्सव कोकणातील एक वेगळी आणि अत्यंत महत्त्वाची सांस्कृतिक परंपरा मानला जातो.

पेण आणि आसपासचा परिसर हा गणपतीच्या मूर्ती तयार करण्यासाठी जगप्रसिद्ध आहे. या क्षेत्रात वर्षभर आणि प्रामुख्याने भाद्रपद महिन्यापूर्वी हजारो कारागीर अहोरात्र मेहनत करून गणेशमूर्ती साकारतात. तयार झालेल्या या मूर्ती देश-विदेशातील विविध राज्यांमध्ये आणि घराघरांमध्ये पाठवण्याचे मोठे व्यापारी व धार्मिक शिवधनुष्य या मूर्तिकारांना पेलावे लागते.

दुसऱ्यांच्या घरी बाप्पा पोहोचवणारे हे शिल्पकार व मूर्तिकार मुख्य सार्वजनिक गणेशोत्सवाच्या काळात आपल्याच व्यवसायात अत्यंत व्यस्त असतात. ग्राहकांच्या मूर्ती वेळेवर पोहोचवण्याच्या गडबडीत त्यांना स्वतःच्या घरी बाप्पाची सेवा किंवा प्रतिष्ठापना करणे शक्य होत नाही. त्यामुळेच, गणेशोत्सवाचा मुख्य सोहळा पूर्ण झाल्यावर हे मूर्तिकार आपल्या घरी या संकष्टी चतुर्थीला (साखरचौथ) गणरायाची मनोभावे स्थापना करतात.

या विशेष उत्सवाला प्रादेशिक भाषेत ‘मूर्तिकारांचा गणेशोत्सव’ किंवा उत्तर कोकणात ‘साखरचौथ गणपती’ म्हणून ओळखले जाते, तर तळ कोकणातील काही भागांत याला ‘गौरा गणपती’ असेही म्हटले जाते. यंदाच्या या उत्सवादरम्यान रायगड जिल्ह्यात शेकडो ठिकाणी सार्वजनिक आणि खाजगी गणेशमूर्तींची प्रतिष्ठापना करण्यात आली असून, संपूर्ण परिसरात पुन्हा एकदा बाप्पाच्या भक्तीचे वातावरण निर्माण झाले आहे.

या उत्सवातील बाप्पांचे विसर्जन झाल्यानंतर हे मूर्तिकार आपल्या पुढील वर्षाच्या व्यवसायाची आणि नवीन गणेशमूर्ती बनवण्याच्या कामाची अधिकृत सुरुवात करतात. बाप्पांच्या निरोपानंतरही कोकणातील संस्कृती, श्रम आणि भक्तीचा अनोखा संगम या साखरचौथी गणेशोत्सवाच्या माध्यमातून पुनश्च अनुभवयास मिळत आहे.

   Follow us on        

कोकणातील सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील मालवण, सावंतवाडी, दोडामार्ग आणि वेंगुर्ला परिसरात परप्रांतीयांकडून मोठ्या प्रमाणावर कृषी जमिनींची खरेदी केली जात असल्याचे समोर आले आहे. राज्याच्या कुळ कायद्यानुसार केवळ शेतकरी असलेल्या व्यक्तीलाच शेतजमीन खरेदी करण्याचा अधिकार असतो. मात्र, या नियमांचे आणि कायद्याचे उल्लंघन करून शेतकरी नसतानाही शेकडो एकर जमिनी परप्रांतीयांच्या घशात घातल्या गेल्याचे आरोप केले जात आहेत.

​या संपूर्ण प्रकरणाची तीव्रता लक्षात घेऊन शासनाने या व्यवहारांची चौकशी करण्याचे आदेश दिले आहेत. कोकण विभागीय आयुक्तांच्या अध्यक्षतेखाली एका विशेष चौकशी समितीची स्थापना करण्यात आली असून, या समितीत सिंधुदुर्ग आणि रत्नागिरीच्या जिल्हाधिकाऱ्यांचाही समावेश आहे. दिल्ली, बेंगळुरू आणि हैदराबाद येथील धनिकांनी अथवा व्यापाऱ्यांनी या जमिनी कशा प्रकारे हस्तगत केल्या आणि त्यामध्ये कागदपत्रांची फेरफार झाली आहे का, याचा कसून तपास या समितीकडून केला जात आहे.

​गोव्यातील मोपा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ सीमेलगत असल्याने आणि कोकणात पर्यटनाला मोठा वाव असल्याने या परिसरातील जमिनींचे भाव प्रचंड वाढले आहेत. याच पार्श्वभूमीवर रिसॉर्ट, फार्म हाऊस किंवा व्यावसायिक वापरासाठी कृषी जमिनींची खरेदी केली जात असल्याचे निदर्शनास आले आहे. काही खरेदीदारांनी इतर राज्यांतील शेतकरी असल्याचे दाखले सादर केले असून, ते दाखले खरे आहेत की बनावट, याची खातरजमा महसूल विभागाकडून केली जात आहे.

​स्थानिक भूमिपुत्रांची फसवणूक करून किंवा कौटुंबिक वादाचा फायदा घेऊन जमिनींचे व्यवहार पार पाडले जात असल्याच्या तक्रारी लोकप्रतिनिधींनी विधिमंडळात मांडल्या होत्या. अनेक ठिकाणी एकाच हिस्सेदाराने संपूर्ण जमिनीची परस्पर विक्री केल्याची प्रकरणेही समोर आली आहेत. यामुळे कोकणातील नैसर्गिक पर्यावरणाचा ऱ्हास होत असल्याबाबत आणि स्थानिक शेतकरी आपल्याच जमिनीपासून वंचित राहत असल्याबाबत तीव्र चिंता व्यक्त करण्यात येत आहे.

​या चौकशी समितीचा सविस्तर अहवाल येत्या विधानसभेच्या अधिवेशनात सादर केला जाण्याची शक्यता आहे. कायद्यातील त्रुटींचा गैरफायदा घेऊन झालेली ही जमीन खरेदी बेकायदेशीर ठरल्यास त्यावर कोणती कडक कारवाई होणार आणि कुळ कायद्याचे संरक्षण करण्यासाठी सरकार काय नवे नियम लागू करणार, याकडे संपूर्ण राज्याचे लक्ष लागले आहे.

   Follow us on        

दिवाळी आणि पूजा उत्सवादरम्यान प्रवाशांची होणारी अतिरिक्त गर्दी लक्षात घेता कोकण रेल्वे आणि भारतीय रेल्वे प्रशासनाने विशेष ट्रेन्स चालवण्याचा महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतला आहे. या विशेष गाड्यांमुळे कोकण, गोवा आणि केरळकडे जाणाऱ्या प्रवाशांना मोठा दिलासा मिळणार आहे.

या विशेष गाड्यांचे सविस्तर वेळापत्रक, मार्ग आणि थांब्यांची माहिती खालीलप्रमाणे आहे:

१. ट्रेन क्र. ०१४६३ / ०१४६४ लोकमान्य टिळक (टर्मिनस) – तिरुवनंतपुरम नॉर्थ – लोकमान्य टिळक (टर्मिनस) साप्ताहिक विशेष ट्रेन

गाडी क्र. ०१४६३ (LTT ते तिरुवनंतपुरम नॉर्थ):

कालावधी: १५ ऑक्टोबर २०२६ ते १९ नोव्हेंबर २०२६ दरम्यान दर गुरुवारी.

वेळ: लोकमान्य टिळक टर्मिनसवरून दुपारी १६:०० वाजता सुटेल आणि दुसऱ्या दिवशी रात्री २३:३० वाजता तिरुवनंतपुरम नॉर्थ येथे पोहोचेल.

गाडी क्र. ०१४६४ (तिरुवनंतपुरम नॉर्थ ते LTT):

कालावधी: १७ ऑक्टोबर २०२६ ते २१ नोव्हेंबर २०२६ दरम्यान दर शनिवारी.

वेळ: तिरुवनंतपुरम नॉर्थवरून दुपारी १४:१५ वाजता सुटेल आणि दुसऱ्या दिवशी रात्री २३:५५ वाजता लोकमान्य टिळक टर्मिनस येथे पोहोचेल.

सर्व थांबे (Stations):

ठाणे, पनवेल, पेन, रोहा, खेड, चिपळूण, संगमेश्वर रोड, रत्नागिरी, कणकवली, सिंधुदुर्ग, कुडाळ, सावंतवाडी रोड, थिविम, करमाळी, मडगाव जंक्शन, कारवार, गोकर्ण रोड, कुमठा, मुरुडेश्वर, भटकळ, मुकांबिका रोड बायंदूर (H), कुंदापुरा, उडुपी, सुरथकल, मंगळुरू जंक्शन, कासरगोड, कन्नूर, कोझिकोड, तिरूर, शोरापूर जंक्शन, थ्रिसुर, अलुवा, एरणाकुलम टाऊन, कोट्टायम, चांगनास्सेरी, तिरुवल्ला, चेंगन्नूर, मावेलिकरा, कायमकुलम जंक्शन, सास्तमकोट्टा, करुणागपल्ली, कोल्लम जंक्शन आणि वर्कला शिवगिरी.

बोगींची रचना (Composition): एकूण २२ डबे (३ टियर एसी – ०४ डबे, स्लीपर क्लास – ११ डबे, जनरल – ०५ डबे, एसएलआर – ०२).

२. ट्रेन क्र. ०११७९ / ०११८० लोकमान्य टिळक (टर्मिनस) – मडगाव जंक्शन – लोकमान्य टिळक (टर्मिनस) साप्ताहिक विशेष ट्रेन

अ) मान्सून वेळापत्रक (Monsoon Timings):

गाडी क्र. ०११७९ (LTT ते मडगाव): ०९ ऑक्टोबर २०२६ ते १६ ऑक्टोबर २०२६ दरम्यान दर शुक्रवारी सकाळी ०८:२० वाजता एलटीटीवरून सुटेल आणि त्याच दिवशी रात्री २२:१० वाजता मडगाव येथे पोहोचेल.

गाडी क्र. ०११८० (मडगाव ते LTT): ०९ ऑक्टोबर २०२६ ते १६ ऑक्टोबर २०२६ दरम्यान दर शुक्रवारी रात्री २३:०० वाजता मडगाववरून सुटेल आणि दुसऱ्या दिवशी सकाळी ११:२५ वाजता एलटीटी येथे पोहोचेल.

ब) नॉन-मान्सून वेळापत्रक (Non-Monsoon Timings):

गाडी क्र. ०११७९ (LTT ते मडगाव): २३ ऑक्टोबर २०२६ ते २० नोव्हेंबर २०२६ दरम्यान दर शुक्रवारी सकाळी ०८:२० वाजता एलटीटीवरून सुटेल आणि त्याच दिवशी रात्री २०:३० वाजता मडगाव येथे पोहोचेल.

गाडी क्र. ०११ build० (मडगाव ते LTT): २३ ऑक्टोबर २०२६ ते २० नोव्हेंबर २०२६ दरम्यान दर शुक्रवारी रात्री २२:०० वाजता मडगाववरून सुटेल आणि दुसऱ्या दिवशी सकाळी ११:२५ वाजता एलटीटी येथे पोहोचेल.

सर्व थांबे (Stations):

ठाणे, पनवेल, पेन, रोहा, खेड, चिपळूण, रत्नागिरी, कणकवली, सिंधुदुर्ग, थिविम आणि करमाळी.

बोगींची रचना (Composition): एकूण २४ एलएचबी (LHB) डबे (फर्स्ट एसी – ०१, २ टियर एसी – ०४, ३ टियर एसी – ०८, स्लीपर – ०८, पँट्री कार – ०१, जनरेटर कार – ०२).

बुकिंग आणि अधिक माहिती:

आरक्षण: ट्रेन क्र. ०११८० चे बुकिंग २८ सप्टेंबर २०२६ पासून सर्व पॅसेंजर रिझर्व्हेशन सिस्टम (PRS) काउंटर, इंटरनेट तसेच IRCTC च्या अधिकृत संकेतस्थळावर सुरू होत आहे.

प्रवाशांनी अधिक माहिती आणि सविस्तर वेळापत्रकासाठी www.enquiry.indianrail.gov.in या अधिकृत संकेतस्थळाला भेट द्यावी किंवा ‘KR Mirror App’ डाउनलोड करावे, असे आवाहन रेल्वे प्रशासनाद्वारे करण्यात आले आहे.

 

   Follow us on        

गेल्या दोन महिन्यांपासून बांदा आणि आसपासच्या भागात वावरणार्‍या ‘ओंकार’ नावाच्या हत्तीला हुसकावून लावण्यासाठी वनविभागाच्या कर्मचाऱ्यांकडून आगीचे गोले तसेच ॲटमबॉम्बचा वापर केला जात असल्याचे समोर आले आहे. या घटनेचा एक व्हिडिओ सध्या सोशल मीडियावर तुफान व्हायरल झाला असून, या अमानुष पद्धतीमुळे वन्यजीवप्रेमी आणि स्थानिक नागरिकांमधून तीव्र संताप व्यक्त होत आहे. या संपूर्ण प्रकारामुळे प्राण्याच्या जीवाला धोका निर्माण झाला असून जबाबदार कर्मचाऱ्यांची सखोल चौकशी करून त्यांच्यावर कारवाई करण्याची मागणी होत आहे.

​काही दिवसांपूर्वी शेर्ले टेकूळवाडी भागात भातशेतीमध्ये शिरलेल्या ओंकार हत्तीच्या दिशेने ज्वाळा आणि आगीचे गोळे फेकण्यात आल्याची धक्कादायक बाब समोर आली. याआधी इन्सुली येथील गणपती मंदिराच्या मागील परिसरातही या हत्तीला काठ्यांनी मारहाण करण्यात आल्याची चर्चा रंगली होती. हत्तीला पळवण्यासाठी जर अशा हिंसक आणि असुरक्षित मार्गांचा वापर केला गेला, तर परिस्थिती नियंत्रणात येण्याऐवजी अधिक बिघडून हत्ती हिंसक बनण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.

​व्हायरल झालेल्या व्हिडिओमध्ये हत्तीवर आगीच्या मशाली फेकणाऱ्या व्यक्ती वनविभागाशी संबंधित असल्याचे सांगण्यात येत आहे. या पार्श्वभूमीवर वनविभागाने या घटनेची निष्पक्ष आणि स्वतंत्र चौकशी करून खरी वस्तुस्थिती जनतेसमोर आणावी, अशी आग्रही मागणी आता जोर धरू लागली आहे. यापूर्वी काठ्यांनी मारहाण आणि आता थेट आगीचा वापर करून हुसकावण्याचा प्रयत्न झाल्याने वन्यजीवप्रेमींमध्ये अत्यंत चिंतेचे वातावरण निर्माण झाले आहे.

​मानव आणि हत्ती यांच्यातील संघर्षाच्या घटनांमध्ये केवळ शेतीचे अथवा पिकांचे नुकसान होत नाही, तर हत्ती आणि माणूस या दोघांच्याही प्राणाला गंभीर धोका निर्माण होतो. गर्दी जमवणे, हत्तीला चिथावणे, मोठा आवाज करणारे फटाके फोडणे किंवा आगीचा वापर करणे यांसारख्या गोष्टींमुळे हत्ती अधिक अस्वस्थ आणि आक्रमक होतो. त्यामुळे अशा प्रकारांना आळा घालून केवळ प्रशिक्षित पथकांच्या माध्यमातूनच परिस्थिती हाताळण्याची अत्यंत गरज निर्माण झाली आहे.

​ओंकार हत्तीने गेल्या काही दिवसांत काप, मडुरा, शेर्ले, आरोसबाग आणि बांदा अशा अनेक गावांमध्ये भ्रमंती केली असून त्याच्या हालचालींवर वनविभागाचे लक्ष आहे. मात्र, हत्तीचा मानवी वस्त्यांमध्ये सातत्याने होणारा वावर लक्षात घेता, केवळ त्याला हाकलून लावणे हा एकमेव उद्देश न ठेवता माणूस आणि प्राणी दोघांच्या सुरक्षेसाठी वैज्ञानिक आणि दीर्घकालीन उपाययोजना राबवण्याची गरज व्यक्त केली जात आहे

   Follow us on        

सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील सावंतवाडी तालुक्यातील आंबोली घाटाच्या पायथ्याशी वसलेले पारपोली गाव हे निसर्गसौंदर्याने आणि समृद्ध जैवविविधतेने नटलेले आहे. राज्य सरकारने या गावाला महाराष्ट्रातील पहिले ‘फुलपाखरांचे गाव’ म्हणून घोषित केले आहे. आता या गावाची ख्याती सातासमुद्रापार पोहोचली असून फ्रान्सहून आलेले पर्यटक सेबॅस्टियन यांनी पारपोलीला विशेष भेट देऊन येथील समृद्ध पर्यावरणाचा आणि विहंगम दृश्यांचा आनंद घेतला आहे.

​पारपोली म्हणजे केवळ एक साधारण गाव नसून निसर्गाची एक जिवंत प्रयोगशाळाच मानली जाते. येथे सुमारे १८० हून अधिक प्रजातींची रंगीबेरंगी फुलपाखरे आढळतात. निसर्गाच्या या मोकळ्या दालनात तब्बल २०० हून अधिक दुर्मीळ प्रजातींचे वास्तव्य असून फुलपाखरांच्या वाढीसाठी अत्यंत अनुकूल वातावरण येथे उपलब्ध आहे. यंदाच्या हंगामाच्या सुरुवातीलाच आलेल्या सेबॅस्टियन यांनी वन समितीचे अनुभवी गाईड राजेश कवठकर यांच्याकडून फुलपाखरांचे जीवनचक्र, त्यांच्या प्रजाती आणि अधिवासाची सविस्तर माहिती घेतली व ही नयनरम्य दृश्ये कॅमेऱ्यात टिपली.

​या दौऱ्यात केवळ निसर्गानेच नव्हे, तर येथील स्थानिक संस्कृती आणि पारंपरिक जीवनशैलीनेही परदेशी पर्यटकाला आकर्षित केले. पारपोली येथील एका पारंपरिक निवासस्थानी राहून सेबॅस्टियन यांनी कोकणी घरांची रचना आणि जिव्हाळा अनुभवला. त्याचबरोबर उकड्या तांदळाचा भात, आमटी, सोलकढी, स्थानिक भाज्या आणि भजी अशा अस्सल मालवणी भोजनाचा आस्वाद घेत त्यांनी कोकणी माणसाच्या साधेपणाचे व आदरातिथ्याचे मनापासून कौतुक केले.

​आपल्या अनुभवाबद्दल बोलताना सेबॅस्टियन यांनी सांगितले की, पारपोलीच्या अद्भूत निसर्गाने त्यांना अक्षरशः भुरळ घातली आहे. एकाच ठिकाणी एवढ्या मोठ्या प्रमाणावर फुलपाखरे पाहणे हा त्यांच्या आयुष्यातील अत्यंत अविस्मरणीय आणि आनंददायी क्षण ठरला आहे. येथील शांतता आणि लोकांचा आपुलकीचा स्वभाव त्यांना खूप आवडला असून, भविष्यात ते आपल्या मित्र-परिवारासह पुन्हा एकदा या गावात नक्की भेट देतील, अशी इच्छा त्यांनी व्यक्त केली.

​शासनस्तरावर पारपोलीला ‘फुलपाखरांचे गाव’ म्हणून मिळालेल्या अधिकृत ओळखीमुळे आता इथे देश-विदेशातील अभ्यासक, छायाचित्रकार आणि पर्यटकांची पावले सातत्याने वळू लागली आहेत. यामुळे सिंधुदुर्गच्या पर्यटन नकाशावर पारपोली हे गाव आता एक महत्त्वाचे आंतरराष्ट्रीय आकर्षण केंद्र म्हणून वेगाने उदयास येत आहे.

   Follow us on        

महाराष्ट्र शासनाच्या मदत व पुनर्वसन विभागाने २५ सप्टेंबर २०२६ रोजी काढलेल्या शासन निर्णयानुसार राज्यातील २६५ तालुक्यांमध्ये ‘Trigger-1’ (प्रथम कळ) अंतर्गत दुष्काळ जाहीर करण्यात आला असून, यामध्ये सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील सर्व आठही तालुक्यांचा समावेश आहे.

​खरीप हंगाम २०२६ मध्ये झालेल्या पर्जन्यमानातील प्रचंड तूट व इतर प्रतिकूल घटकांमुळे ही दुष्काळी परिस्थिती निर्माण झाली असल्याचे निदर्शनास आले आहे. या पार्श्वभूमीवर सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील सावंतवाडी, दोडामार्ग, कणकवली, कुडाळ, वैभववाडी, मालवण, देवगड आणि वेंगुर्ला या सर्व तालुक्यांमध्ये शासनाकडून दुष्काळी उपाययोजना लागू करण्यात आल्या आहेत. या गंभीर परिस्थितीची दखल घेत जिल्ह्याचे पालकमंत्री नितेश राणे यांनी शेतीपिकांच्या नुकसानीचे पंचनामे विहित वेळेत पूर्ण करण्याचे स्पष्ट आदेश प्रशासनाला दिले आहेत. तसेच, परिस्थितीची पाहणी करण्यासाठी पालकमंत्री २७ सप्टेंबर रोजी प्रत्यक्ष दुष्काळग्रस्त भागातील गावांचा दौरा करणार आहेत.

​‘Trigger-1’ लागू झाल्यामुळे जिल्ह्यातील बाधित शेतकऱ्यांसाठी विशेष सवलतींची घोषणा करण्यात आली आहे. यामध्ये जमीन महसूलात सूट, पीक कर्जाचे पुनर्गठन, शेतीशी संबंधित कर्ज वसुलीस स्थगिती आणि ७.५ हॉर्सपॉवरपेक्षा अधिक क्षमतेच्या कृषी पंपांच्या चालू वीजबिलात सवलत दिली जाणार आहे. याशिवाय टंचाई काळात शेतीपंपांची वीज जोडणी खंडित न करणे, शालेय व महाविद्यालयीन विद्यार्थ्यांचे परीक्षा शुल्क माफ करणे, रोहयो अंतर्गत कामांचे निकष शिथिल करून रोजगाराच्या संधी वाढवणे आणि पिण्याच्या पाण्यासाठी आवश्यकतेनुसार टँकरची सोय करणे अशा विविध १२ प्रमुख उपाययोजना राबवल्या जातील.

​शासकीय आदेशानुसार सर्व बाधित तालुक्यांमध्ये पिकांच्या झालेल्या नुकसानीचे पंचनामे तातडीने सुरू केले जात आहेत. या सर्वेक्षणादरम्यान शेतातील पिकांची सद्यस्थिती दर्शवणारी छायाचित्रे आणि जीपीएस कोऑर्डिनेट्स संकलित करून सविस्तर अहवाल शासनाकडे सुपूर्द केला जाईल. हे पंचनामे आणि प्रशासकीय प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर दुष्काळग्रस्त शेतकऱ्यांना मिळणारी प्रत्यक्ष आर्थिक मदत वेगळ्या शासन निर्णयाद्वारे स्वतंत्रपणे जाहीर केली जाईल.

​दरम्यान, जिल्ह्यातील दुष्काळी स्थितीचे गांभीर्य लक्षात घेऊन जिल्हाधिकारी तृप्ती धोडमिसे यांनी मालवण, देवगड, वेंगुर्ला आणि सावंतवाडी या तालुक्यांमधील शेतात जाऊन प्रत्यक्ष पाहणी केली आहे. त्यांनी स्थानिक शेतकऱ्यांशी संवाद साधून पावसाअभावी पिकांचे झालेले नुकसान समजून घेतले. शासनाच्या सूचनेनुसार जिल्हा प्रशासनाने सर्वेक्षणाची गती वाढवली असून बाधित शेतकऱ्यांपर्यंत सर्व सरकारी सवलती आणि मदत वेळेत पोहोचवण्यासाठी आवश्यक ती कार्यवाही सुरू केली आहे.

   Follow us on        

गणेशोत्सवानिमित्त कोकणात आलेल्या चाकरमान्यांचा परतीचा प्रवास सुरू झाला असून, प्रवाशांची वाढती संख्या लक्षात घेता संगमेश्वर रोड रेल्वे स्थानकावर महत्त्वाच्या एक्सप्रेस गाड्यांना थांबा मिळावा, या मागणीने आता जोर धरला आहे. याच पार्श्वभूमीवर संगमेश्वर येथे गणपती बाप्पांचे वाहन असलेल्या ‘उंदीरमामा’च्या रूपात अनोख्या पद्धतीने रेल्वे प्रशासनाचे लक्ष वेधण्यात आले. या आंदोलनादरम्यान संगमेश्वर रेल्वे स्थानकाच्या स्टेशन मास्तरांकडे असलेल्या तक्रार वहीत या संदर्भातील मागणीची अधिकृत नोंद करण्यात आली असून, सध्या या आगळ्यावेगळ्या तक्रारीची परिसरात जोरदार चर्चा सुरू आहे.

​या अनोख्या आंदोलनाद्वारे प्रामुख्याने १०११५/१०११६ बांद्रा–मडगाव एक्सप्रेस, १६३११/१६३१२ श्री गंगानगर एक्सप्रेस, १२९७७/१२९७८ अजमेर–एर्नाकुलम एक्सप्रेस आणि ०२१९७/०२१९८ जबलपूर–कोयंबतूर एक्सप्रेस या चार प्रमुख साप्ताहिक गाड्यांना संगमेश्वर रोड स्थानकावर तात्काळ थांबा देण्याची आग्रही मागणी करण्यात आली आहे.

​संगमेश्वर रोड स्थानकावर या गाड्यांना थांबा मिळाल्यास संगमेश्वर तालुक्यासह आसपासच्या परिसरातील हजारो प्रवाशांना मुंबई, राजस्थान, उत्तर भारत, केरळ, मध्य प्रदेश आणि दक्षिण भारतातील इतर महत्त्वाच्या शहरांमध्ये थेट प्रवासाची उत्तम सुविधा उपलब्ध होणार आहे. त्यामुळे रेल्वे प्रशासनाने प्रवाशांची गरज आणि स्थानकावरील गर्दी लक्षात घेऊन या चारही एक्सप्रेस गाड्यांना लवकरात लवकर थांबा मंजूर करावा, अशी मागणी नागरिक व प्रवाशांकडून केली जात आहे.

नॅशनल रबर बोर्डाकडून महाराष्ट्रातील सिंधुदुर्ग आणि पालघर जिल्ह्यांत स्थानिक शेतकऱ्यांच्या मदतीने रबर शेतीला मोठे प्रोत्साहन दिले जात आहे.  

​भारताची रबर आयातीवरील अवलंबकता कमी करण्यासाठी २०३० पर्यंत देशामध्ये ७५ टक्के गरज स्थानिक उत्पादनातून भागवण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे.  

   Follow us on        

​राष्ट्रीय रबर बोर्डाकडून महाराष्ट्रात रबर लागवडीखालील क्षेत्र विस्तारण्यासाठी विशेष पावले उचलली जात आहेत. या अभियानांतर्गत सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील सावंतवाडी व दोडामार्ग आणि पालघर जिल्ह्यात स्थानिक बळीराजाच्या सहकार्याने रबर उत्पादनास गती देण्याचे काम वेगाने सुरू आहे. रबर लागवडीला प्रोत्साहन देण्यासाठी केरळमध्ये मुख्य कार्यालय असलेल्या रबर बोर्डाकडून शेतकऱ्यांना अनुदानही पुरवले जाते, तसेच सिंधुदुर्गात वाढता प्रतिसाद पाहून दोडामार्ग येथे प्रादेशिक कार्यालय स्थापन करण्यात आले आहे.

​दुसरीकडे, पालघर परिसरातील डहाणू, वाडा आणि वसई-विरार भागांत रबर प्रक्रियेचे अनेक उद्योग व उत्पादक घटक आधीपासूनच कार्यरत आहेत. या स्थानिक कारखान्यांना लागणारा कच्चा माल स्थानिक पातळीवरच उपलब्ध झाल्यास उद्योजकांना तो मिळवणे सोपे होईल आणि शेतकऱ्यांनाही थेट विक्रीची उत्तम बाजारपेठ उपलब्ध होऊ शकेल. याशिवाय दापोलीतील डॉ. बाळासाहेब सावंत कोकण कृषी विद्यापीठातही रबर लागवडीच्या तांत्रिक व वैज्ञानिक अंगांनी विविध संशोधन कार्य वेगाने सुरू आहे.

​महाराष्ट्रातील इतर भागांतही या शेतीचा प्रयोग केला जात असून, कोल्हापूर जिल्ह्यात डी. वाय. पाटील कृषी व तंत्र विद्यापीठाने केरळच्या रबर बोर्डाशी सामंजस्य करार करून नव्या संधींचा शोध सुरू केला आहे. मात्र, तेथील जमिनीची प्रत आणि हवामान पुरेसे पोषक नसल्यामुळे कोल्हापूरच्या प्रयोगात अजून तरी अपेक्षित यश मिळालेले नाही, असे कोट्टायम येथील ‘रबर रिसर्च इन्स्टिट्यूट ऑफ इंडिया’च्या कृषी संशोधकांनी स्पष्ट केले आहे. तरीही सिंधुदुर्गातील सावंतवाडी आणि दोडामार्ग परिसरात रबर लागवडीला मोठे यश मिळाले असल्याचे संस्थेचे संचालक डॉ. देवव्रत रॉय यांनी सांगितले.

​जागतिक स्तराचा विचार करता, भारत हा नैसर्गिक रबराचा जगातील दुसऱ्या क्रमांकाचा सर्वात मोठा ग्राहक देश मानला जातो. औद्योगिक क्षेत्रात अत्यंत मोलाचा कच्चा माल असलेल्या रबराचा वापर सुमारे ४० हजारांहून अधिक प्रकारच्या उत्पादनांमध्ये केला जातो. सध्या आपल्या देशांतर्गत गरजा पूर्ण करण्यासाठी एकूण वापराच्या सुमारे ४० टक्के एवढे रबर परदेशातून आयात करावे लागत असून, ही आयातीची आकडेवारी वर्षांनुवर्षे वाढत चालली आहे.

​परकीय आयातीवरील हे अवलंबित्व कमी करण्यासाठी केंद्र सरकारने ‘राष्ट्रीय रबर धोरण’ जाहीर केले आहे. या धोरणानुसार, येत्या २०३० सालापर्यंत देशातील रबराची एकूण ७५ टक्के गरज ही देशांतर्गत उत्पादनातूनच भागवण्याचे महत्त्वाकांक्षी उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे. याच धोरणाचा भाग म्हणून महाराष्ट्रासारख्या बिगर-पारंपरिक राज्यांमध्ये रबर लागवडीचे क्षेत्र वाढवून स्थानिक पातळीवर उत्पादन वाढवण्यावर भर दिला जात आहे.