राजापूर: रत्नागिरी जिल्ह्यातील राजापूर तालुक्यातून एक अत्यंत महत्त्वाची आणि ऐतिहासिक बातमी समोर आली आहे. तालुक्यातल्या पन्हाळे तर्फे सौंदळ येथील पन्हाळे माळवाडी परिसरातील जांभ्या दगडाच्या विस्तीर्ण सड्यावर अश्मयुगीन (प्रागैतिहासिक) कालखंडाशी संबंधित एक वैशिष्ट्यपूर्ण मानवाकृती कातळशिल्प (Petroglyph) शोधण्यात यश आले आहे. इतिहास अभ्यासक तथा पत्रकार विनोद पवार यांनी हा अभूतपूर्व शोध लावला असून, यामुळे राजापूर तालुक्याच्या समृद्ध प्रागैतिहासिक ऐतिहासिक वारशात आणखी एका महत्त्वपूर्ण स्थळाची मोलाची भर पडली आहे.
आढळून आलेले हे कातळशिल्प सुमारे चार फूट उंच आणि तीन फूट रुंद आकाराचे असून, ते एका मानवाकृतीच्या स्वरूपात आहे. या आकृतीचे दोन्ही हात बाजूला पसरलेल्या अवस्थेत कातळात कोरलेले असून, दगडात अंदाजे एक इंच खोलीपर्यंत हे खोदकाम करण्यात आले आहे. विशेष म्हणजे, दुरून पाहिल्यास एखाद्या व्यक्तीची हुबेहूब सावलीच कातळावर उमटली असल्याचा अनोखा भास या आकृतीमुळे होतो. प्राथमिक शोध लागल्यानंतर या परिसराची पद्धतशीर पाहणी, स्वच्छता आणि प्राथमिक दस्तऐवजीकरण (Documentation) करण्यात आले. या संशोधन मोहिमेमध्ये विनोद पवार यांना स्थानिक इतिहासप्रेमी पराग पारकर, वरद पवार, वरुण जाधव, यश इंगळे आणि समर्थ आबवले यांचे बहुमूल्य सहकार्य लाभले.
कोकणच्या किनारपट्टीवर आढळणारी कातळशिल्पे ही प्रागैतिहासिक मानवाच्या जीवनशैली, त्यांच्या तत्कालीन श्रद्धा आणि आदिम ज्ञानपरंपरेची जिवंत साक्ष देणारी मानली जातात. पन्हाळे तर्फे सौंदळ येथे मिळालेली ही मानवाकृती देखील अशाच एका प्राचीन मानवी संस्कृतीच्या वारशाचा भाग असण्याची दाट शक्यता आहे. त्यामुळे या नवीन स्थळाचा पुरातत्त्वीय आणि वैज्ञानिक दृष्टिकोनातून सखोल अभ्यास होण्याची नितांत आवश्यकता व्यक्त होत आहे. इतिहासप्रेमी आणि संशोधकांनी या स्थळाला प्रत्यक्ष भेट देऊन व्यापक संशोधन करावे, तसेच शासनाच्या पुरातत्त्व व सांस्कृतिक विभागाने या प्राचीन अश्मयुगीन वारशाचे जतन आणि संवर्धन करण्यासाठी तातडीने पावले उचलावीत, अशी रास्त अपेक्षा आता कोकणातील इतिहास वर्तुळातून व्यक्त केली जात आहे.
