मुंबई: सोशल मीडियावर सध्या ₹१० आणि ₹२० च्या पॉलिमर (प्लास्टिक) नोटा चलनात आल्याच्या आणि त्यावरून महात्मा गांधींचा फोटो हटवल्याच्या पोस्ट वेगाने व्हायरल होत आहेत. मात्र, हा दावा पूर्णपणे खोटा आणि आधारहीन असल्याचा खुलासा महाराष्ट्र सरकारच्या माहिती आणि जनसंपर्क महासंचालनालयाने (DGIPR) केला आहे. सोशल मीडियावर व्हायरल होत असलेले फोटो हे कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) च्या मदतीने तयार केलेले बनावट फोटो असून नागरिकांनी अशा कोणत्याही अफवांवर विश्वास ठेवू नये, असे स्पष्ट करण्यात आले आहे.
सध्या भारतीय रिझर्व्ह बँक (RBI) कागदी नोटांच्या वाढत्या छपाई खर्च, त्यांचे कमी आयुष्य आणि त्या लवकर खराब होणे या समस्यांवर दीर्घकालीन उपाय शोधत आहे. यासाठी ₹१० आणि ₹२० च्या कमी मूल्याच्या नोटांसाठी केवळ एका प्रायोगिक (पायलट) प्रकल्पाबाबत प्राथमिक स्तरावर चाचपणी सुरू आहे. आरबीआयच्या पाटणा आणि मुंबई येथील बोर्ड बैठकीत या विषयावर केवळ चर्चा झाली असली, तरी अद्याप कोणताही अंतिम निर्णय किंवा अधिकृत घोषणा करण्यात आलेली नाही. प्लास्टिक नोटा या कागदी नोटांपेक्षा सुमारे २.५ ते ४ पट अधिक टिकाऊ असतात, ज्यामुळे भविष्यात छपाई खर्चात मोठी बचत होऊ शकते, म्हणूनच या पर्यायाचा विचार केला जात आहे.
या पार्श्वभूमीवर, डीजीआयपीआरने जनतेला सतर्क राहण्याचे आवाहन केले आहे. अशा खोट्या बातम्यांमुळे जनतेमध्ये संभ्रम निर्माण होऊन त्याचा आर्थिक व्यवहारांवर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे कोणत्याही महत्त्वाच्या आणि अधिकृत माहितीसाठी नागरिकांनी केवळ आरबीआयची अधिकृत वेबसाइट, अधिकृत निवेदने किंवा शासकीय माध्यमांचाच आधार घ्यावा. सध्या देशात सर्व जुन्या कागदी नोटाच पूर्णपणे वैध आणि चलनात आहेत, त्यामुळे कोणत्याही अफवांना बळी पडू नये, असे प्रशासनातर्फे स्पष्ट करण्यात आले आहे.
