महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळाने (MSRTC) प्रवाशांसाठी ४ दिवस आणि ७ दिवसांची ‘आवडेल तेथे कोठेही प्रवास’ ही विशेष सवलत योजना लागू केली आहे.
या योजनेचे सुधारित दर १ ऑगस्टपासून लागू झाले असून प्रवाशांना महाराष्ट्रासह आंतरराज्य मार्गावरही एसटीच्या विविध बससेवांद्वारे प्रवास करण्याची सुविधा उपलब्ध आहे.
Follow us on 
महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळाची लालपरी ही ग्रामीण भागातील आणि संपूर्ण राज्यातील नागरिकांसाठी अत्यंत महत्त्वाची जीवनवाहिनी मानली जाते. प्रवाशांना अतिशय किफायतशीर दरात प्रवास करता यावा यासाठी महामंडळाकडून वेळोवेळी विविध सवलती व योजना राबविल्या जातात. महिला आणि ज्येष्ठ नागरिकांनंतर आता एसटी महामंडळाने सर्वसामान्य प्रवाशांसाठी ‘आवडेल तेथे कोठेही प्रवास’ ही लोकप्रिय योजना सुरू ठेवली आहे. या योजनेअंतर्गत प्रवाशांना ठराविक दिवसांच्या कालावधीसाठी एकच पास काढून राज्यभरात तसेच एसटी जात असलेल्या परराज्यातील मार्गांवरही अमर्याद प्रवास करण्याची मुभा देण्यात आली आहे.
या योजनेअंतर्गत प्रवाशांच्या गरजेनुसार ४ दिवस आणि ७ दिवस अशा दोन कालावधीचे पास उपलब्ध करून दिले जातात. या पासांचे दर बसच्या प्रकारानुसार आणि प्रवाशांच्या वयानुसार वेगळे निश्चित करण्यात आले आहेत. साध्या, एक्सप्रेस, रात्रसेवा व शहर बसेससाठी ७ दिवसांच्या पासाकरिता प्रौढांना २,७७५ रुपये तर ५ ते १२ वर्षे वयाच्या मुलांसाठी १,३९० रुपये द्यावे लागतात, तर ४ दिवसांच्या पासासाठी हे दर अनुक्रमे १,५९० रुपये आणि ८०० रुपये आहेत. याशिवाय शिवशाही आसनी बसेससाठी ७ दिवसांचा पास ३,१८० रुपये (लहान मुलांसाठी १,५९५ रुपये) आणि ४ दिवसांचा पास १,८२५ रुपये (लहान मुलांसाठी ९१५ रुपये) असा निश्चित करण्यात आला आहे. ई-बस शिवाई १२ मीटर प्रवासासाठी ७ दिवसांचा पास अनुक्रमे ३,६२५ रुपये व १,८१५ रुपये आणि ४ दिवसांचा पास २,०७५ रुपये व १,०४५ रुपये या दराने उपलब्ध आहे.
या योजनेचा लाभ घेताना प्रवाशांना महामंडळाने ठरवून दिलेल्या काही प्रमुख नियमांचे पालन करणे बंधनकारक आहे. हा पास १० दिवस अगोदरपर्यंत काढता येतो आणि तो नियमित बसेससोबतच यात्रा किंवा अतिरिक्त सोडण्यात येणाऱ्या बसेसमध्येही ग्राह्य धरला जातो. पासावर प्रवाशांना आगाऊ आरक्षण करण्याची सोय असते, परंतु बसमध्ये थेट सीट मिळण्याची कोणतीही हमी दिली जात नाही. याशिवाय प्रवासादरम्यान प्रौढ पासधारकास ३० किलोपर्यंत आणि १२ वर्षांखालील मुलास १५ किलोपर्यंतचे सामान मोफत नेता येते. पास हरवल्यास त्याचा कोणताही परतावा अथवा दुसरा पास दिला जात नाही, तसेच हा पास अहस्तांतरणीय असून त्याचा गैरवापर आढळल्यास तो जप्त केला जाऊ शकतो.
पासाच्या कालावधीची गणना दररोज रात्री १२.०० ते पुढील रात्री १२.०० (००.०० ते २४.०० तास) या वेळेनुसार केली जाते. पासाच्या शेवटच्या दिवशी रात्री १२.०० नंतर प्रवास सुरू ठेवल्यास पुढील प्रवासासाठी वेगळे तिकीट काढणे आवश्यक असते. मात्र, एसटी बसला प्रवासात झालेला उशीर किंवा गाडी बिघडल्यामुळे प्रवास खंडित न होता २४.०० नंतर नियोजित ठिकाणी पोहोचल्यास प्रवाशाकडून अतिरिक्त तिकीट आकारले जात नाही. नैसर्गिक आपत्ती, आगीची घटना किंवा कुटुंबातील जवळच्या नातेवाईकाचा मृत्यू अशा आपत्कालीन परिस्थितीत प्रवासाच्या तारखेपूर्वी पुराव्यासह अर्ज केल्यास २० रुपये सेवा शुल्क वजा करून उर्वरित रक्कम परत केली जाते किंवा नवीन तारखेचा पास विनाशुल्क दिला जातो.
संप किंवा आंदोलनामुळे एसटी वाहतूक पूर्णपणे ठप्प झाल्यास, प्रवाशाने प्रवास न केलेल्या दिवसांचा परतावा किंवा पासाची मुदत वाढवून देण्याची सोय महामंडळाने केली आहे. वाहतूक पूर्ववत सुरू झाल्यानंतर पुढील तीन महिन्यांच्या कालावधीत प्रवाशांना ही मुदतवाढ किंवा परतावा मिळवता येतो. प्रवासादरम्यान स्वतःच्या वैयक्तिक वस्तू गहाळ झाल्यास किंवा नुकसान झाल्यास त्याची जबाबदारी महामंडळ स्वीकारत नाही. एसटी महामंडळाच्या या योजनेमुळे महाराष्ट्रात किंवा लगतच्या राज्यांत पर्यटनासाठी किंवा कामासाठी दीर्घ प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांना मोठा आर्थिक दिलासा मिळत आहे.
