महानगरांमध्ये दररोज कामावर किंवा इतर कामानिमित्त बाहेर पडणाऱ्या प्रवाशांसाठी ‘गुगल मॅप्स’ हा एक अविभाज्य भाग बनला आहे. शहरातील प्रमुख चौकांमध्ये आणि रस्त्यांवर होणारी वाहतूक कोंडी टाळण्यासाठी बहुतांश नागरिक या ॲपचा आधार घेतात. मात्र, आपण घराबाहेर पडण्यापूर्वीच पुढील काही किलोमीटरवर असलेल्या ट्रॅफिक जॅमची अचूक माहिती या प्रणालीला कशी मिळते, असा प्रश्न अनेकदा सामान्य प्रवाशांना पडतो. यामागे आधुनिक तंत्रज्ञान, माहितीचे संकलन आणि प्रगत अल्गोरिदमचे एक अत्यंत गुंतागुंतीचे जाळे कार्यरत असते.
जेव्हा लाखो स्मार्टफोन धारक आपल्या मोबाईलमधील लोकेशन सेवा सुरू ठेवून प्रवास करतात, तेव्हा त्यांच्या वाहनांचा वेग आणि हालचालींची माहिती गुगल मॅप्सकडे संकलित होत असते. ही सर्व माहिती पूर्णपणे निनावी आणि एकत्रित स्वरूपात वापरली जाते, ज्यामुळे कोणाच्याही वैयक्तिक गोपनीयतेला बाधा येत नाही. एखाद्या विशिष्ट रस्त्यावर एकाच वेळी अनेक मोबाईल उपकरणांचा वेग अचानक मंदावल्याचे निदर्शनास आले, तर ही प्रणाली त्या भागात वाहतूक कोंडी झाल्याचे ओळखते आणि नकाशावर तो मार्ग पिवळ्या किंवा लाल रंगाने दर्शवते.
केवळ तात्कालिक हालचालींवर अवलंबून न राहता, गुगल मॅप्स गेल्या अनेक वर्षांतील वाहतुकीच्या जुन्या नोंदींचाही सखोल अभ्यास करते. यामध्ये सकाळ आणि संध्याकाळच्या कार्यालयीन वेळा, आठवड्याच्या शेवटी होणारी गर्दी तसेच स्थानिक सण-उत्सवांच्या काळातील वाहतुकीचे नमुने तपासले जातात. या ऐतिहासिक आकडेवारीच्या विश्लेषणातून कोणत्या वेळी आणि कोणत्या भागात वाहतूक संथ होऊ शकते, याचा पूर्वअंदाज बांधणे या प्रणालीला सहज शक्य होते.
याशिवाय, ‘डीपमाईंड’ या संस्थेच्या सहकार्याने विकसित केलेली कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आणि मशीन लर्निंग मॉडेल्स या प्रक्रियेत अत्यंत महत्त्वाची भूमिका बजावतात. ही प्रगत यंत्रणा रस्त्यांची सद्यस्थिती, हवामानातील बदल आणि प्रवाशांनी स्वतः नोंदवलेले अपघात, रस्ते बंद असणे किंवा सुरू असलेली दुरुस्तीची कामे यांची तात्काळ दखल घेते. या सर्व घटकांचा एकत्रित विचार करून संभाव्य अडथळ्यांचे अचूक निदान केले जाते.
तात्काळ मिळणारी माहिती आणि भविष्यवेधी अल्गोरिदम यांची योग्य सांगड घालून गुगल मॅप्स प्रवाशांना त्यांच्या गंतव्यस्थानी पोहोचण्याची अंदाजित वेळ अचूकपणे सांगते. एवढेच नव्हे, तर मुख्य रस्त्यावर मोठी कोंडी असल्यास प्रवाशांचा मौल्यवान वेळ वाचवण्यासाठी कमी गर्दीचे आणि जलद पर्यायी मार्गही सुचवले जातात. त्यामुळे दैनंदिन प्रवासातील ताण कमी होऊन प्रवाशांना मोठा दिलासा मिळत आहे.











