Follow us on   

सिंधुदुर्ग जिल्ह्याच्या पर्यटन क्षेत्राला नवी दिशा देणारा अत्यंत महत्त्वाकांक्षी असा ‘EX-INS गुलदार अंडरवॉटर म्युझियम, आर्टिफिशिअल रीफ अँड सबमरीन टुरिजम प्रोजेक्ट’ आता राष्ट्रीय पातळीवर पोहोचला आहे. महाराष्ट्र पर्यटन विकास महामंडळाचा (MTDC) हा प्रकल्प ‘द वीक हेरिटेज अवॉर्ड्स २०२६’ मधील प्रतिष्ठित ‘गोल्डन बनियन अवॉर्ड’साठी निवडला गेला आहे. या प्रकल्पाची ‘Best Innovation/Product’ आणि ‘Best Creative/Campaign’ या दोन महत्त्वाच्या श्रेणींमध्ये निवड झाली आहे.

​या उल्लेखनीय यशामध्ये जिल्हा प्रशासनाचे मोलाचे सहकार्य लाभले असून, महाराष्ट्र पर्यटन विकास महामंडळाने सिंधुदुर्गच्या जिल्हाधिकाऱ्यांना या पुरस्कार सोहळ्यासाठी अधिकृत आमंत्रण पाठवले आहे. प्रकल्पाच्या अंमलबजावणीच्या प्रवासात प्रशासनाने दाखव लेल्या या सहकार्याची दखल विशेषाgने घेण्यात आली आहे. समुद्राखालील पर्यटनाचा अत्यंत अनोखा आणि वेगळा अनुभव देणारा हा ‘EX-INS गुलदार’ प्रकल्प संपूर्ण कोकणातील पर्यटनाच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वपूर्ण मानला जात आहे.

​या प्रकल्पाच्या माध्यमातून सागरी वारसा जपणे, कृत्रिम प्रवाळभित्तिका तयार करणे आणि पाանակडील किंवा पाण्याखालील संग्रहालयासारख्या नाविन्यपूर्ण संकल्पना राबवून पर्यटनाच्या नव्या संधी निर्माण करण्याचा मुख्य उद्देश आहे. महाराष्ट्र पर्यटन विकास महामंडळाच्या पत्रानुसार, गुरुवार, २७ ऑक्टोबर २०२६ रोजी दुपारी ३ वाजता नवी दिल्लीतील द ओबेरॉय, प्रेसिडेंट्स म्युझियम अँड लायब्ररी येथे या भव्य पुरस्कार वितरण सोहळ्याचे आयोजन करण्यात आले आहे.

​केंद्रीय सांस्कृतिक व पर्यटन मंत्री गजेंद्र सिंह शेखावत यांच्या हस्ते हे प्रतिष्ठित पुरस्कार प्रदान केले जाणार असल्याचे या पत्रामध्ये स्पष्टपणे नमूद करण्यात आले आहे. या ऐतिहासिक निवडीमुळे सिंधुदुर्गच्या पर्यटन क्षेत्राला केवळ राष्ट्रीय स्तरावर एक नवी ओळख मिळाली नसून, कोकणातील सागरी पर्यटनाला अधिक गतिशीलता मिळण्याच्या दृष्टीने हा एक अत्यंत महत्त्वाचा टप्पा ठरला आहे. ‘Golden Banyan Award’ साठी झालेली ही निवड म्हणजेच सिंधुदुर्गच्या पर्यटन क्षेत्राच्या शिरपेचात एक मानाचा तुरा रोवला गेला आहे.

   Follow us on   

सावंतवाडी रोड रेल्वे स्थानकात प्रवेशासाठी केवळ पाश्चिममेकडील बाजूवर अवलंबून राहावे लागत असल्यामुळे प्रवाशांची वाढती गरज आणि मागणी लक्षात घेऊन कोकण रेल्वेने स्थानकाच्या पूर्वेला विकास करण्याचा निर्णय घेतला आहे. या अंतर्गत ३.२८ कोटी रुपयांच्या गुंतवणुकीतून स्थानकाच्या पूर्व भागात तिकीट बुकिंग कार्यालय, प्रवासी प्रतिक्षा कक्ष, पीआरएस केंद्र आणि इतर आधुनिक सुविधा उभारण्यात येणार आहेत. कोकण रेल्वेचे अध्यक्ष आणि व्यवस्थापकीय संचालक संतोष कुमार यांनी आगामी एक वर्षात हे सर्व काम पूर्ण करण्याचे नियोजन असल्याची माहिती दिली आहे.

​मात्र, एकीकडे स्थानकाच्या या विस्तारीकरणाचे स्वागत होत असतानाच, दुसरीकडे स्थानिक नागरिक व रेल्वे प्रवाशांमधून टर्मिनसच्या घोषणेबाबत चिंता व्यक्त केली जात आहे. सागर तळवडेकर यांनी मांडलेल्या भूमिकेनुसार, सावंतवाडी स्थानकाच्या पूर्वकडील राखीव भागात कोकण रेल्वे प्रशासन इमारत बांधण्याचे नियोजन करत आहे. जर या ठिकाणी प्रशासकीय इमारत उभी राहिली, तर भविष्यात टर्मिनससाठी आवश्यक असलेले अतिरिक्त प्लॅटफॉर्म आणि लूपलाईनचे काम कधीच होऊ शकणार नाही, अशी भीती वर्तवली जात आहे.

​कोकण रेल्वे महामंडळाची सावंतवाडी टर्मिनस प्रकल्प पूर्ण करण्याची मानसिकता दिसत नसून, पुढील ५ वर्षांत यासंदर्भात कोणतेही ठोस काम करण्याचे नियोजन नाही, असा आरोप प्रशासनावर केला जात आहे. गणेशोत्सव, दिवाळी किंवा उन्हाळ्याच्या सुट्ट्यांमध्ये कोकणात जाणारे चाकरमानी महिनोंमहिने प्रतीक्षेत असतात आणि गाड्या १० ते १२ तास उशीर होत असल्याने प्रवाशांना प्रचंड हाल सहन करावे लागतात. गाड्यांमध्ये शौचालय उभे राहून प्रवास करावा लागणे ही नित्याची बाब बनली असताना, प्रवाशांना सुरक्षित आणि वेळेवर प्रवास मिळावा हा प्रश्न तीव्रतेने विचारला जात आहे.

​कोकण रेल्वे काँगो प्रजासत्ताकात मेट्रोचे बांधकाम आणि श्रीलंकेतील प्रकल्पांमध्ये सहभागी होत असताना, ज्या कोकणच्या मातीने व प्रशासनाने रेल्वेला उभे केले, तिथेच मूलभूत गरजांकडे सातत्याने दुर्लक्ष होत असल्याबद्दल प्रवाशांमधून तीव्र नाराजी व्यक्त होत आहे. परदेशी प्रकल्पांमध्ये सहभाग घेणे ही आनंदाची बाब असली, तरी टर्मिनससाठी आवश्यक असलेले रेल्वे ट्रॅक, लूपलाईन आणि अतिरिक्त प्लॅटफॉर्मच्या विकासाला बाधक ठरणारे कोणतेही नियोजन होऊ नये, अशी प्रवाशांची स्पष्ट भूमिका आहे.

   Follow us on   

सावंतवाडी येथील प्रसिद्ध श्री औदुंबर मंदिरामध्ये सिंधुदुर्ग जिल्ह्यात पहिल्यांदाच भाविकांसाठी एक अत्यंत दुर्लभ आणि ऐतिहासिक अशी ‘रामसेतू शिला’ कायमस्वरूपी दर्शनासाठी खुली केली जाणार आहे. या ऐतिहासिक रामशिलेचे लोकार्पण येत्या गुरुवार, २९ ऑक्टोबर रोजी सायंकाळी ठीक ७ वाजता शिवसेनेचे युवा नेते तथा आमदार निलेश राणे यांच्या प्रमुख उपस्थितीत आणि हस्ते पार पडणार आहे.

​या विशेष कार्यक्रमादरम्यान मंदिर उभारणीच्या कामात अमूल्य सहकार्य करणाऱ्या विविध मान्यवर व्यक्तींचा तसेच सढळ हाताने मदत करणाऱ्या दात्यांचा सन्मानदेखील आमदार निलेश राणे यांच्याच हस्ते केला जाईल. विशेष म्हणजे, अमोल टेंबकर यांनी आपल्या दिवंगत आई-वडील सौ. मंदा मंगेश टेंबकर यांच्या पवित्र स्मरणार्थ ही बहुमूल्य रामशिला श्रद्धापूर्वक मंदिराला अर्पण केली आहे.

​पौराणिक संदर्भानुसार, रामायण काळात प्रभू श्रीरामांनी लंकेवर आक्रमण करण्यासाठी समुद्रावर जो ऐतिहासिक रामसेतू बांधला होता, त्याचाच हा एक भाग मानला जातो. त्या काळात वानरसेनेने अतिशय श्रद्धाभावाने आणि भक्तीने या पवित्र दगडांवर ‘श्रीराम’ असे नाव कोरले होते, ज्यामुळे हे जड पाषाण समुद्राच्या पाण्यावर सहजतेने तरंगू लागले होते.

​राமேश्वरमच्या समुद्रात प्रकर्षाने आढळणारा हा विशेष पाषाण आजही पाण्याच्या तळाशी न जाता पाण्यावर तरंगतो, हे या पाषाणाचे सर्वात मोठे आणि अलौकिक व चमत्कारी वैशिष्ट्य मानले जाते. या पाषाणाचे दर्शन घेणे म्हणजे प्रत्यक्ष प्रभू श्रीरामांच्या अफाट पराक्रमाची आणि त्यांच्या दिव्य ईश्वरीय शक्तीची प्रचिती व अनुभूती मिळवण्यासारखे आहे.

​आता या पवित्र रामशिलेचे दर्शन घेण्याची, तसेच तिला स्पर्श करून तो अनोखा अनुभव घेण्याची सुवर्णसंधी सावंतवाडीच्या या मंदिरात येणाऱ्या सर्व भाविकांना कायमस्वरूपी मिळणार आहे. त्यामुळे अधिकाधिक संख्येने भाविकांनी या दुर्लभ रामशिलेचे दर्शन लाभावे आणि या सुवर्णक्षणाचा अनुभव घ्यावा, असे आवाहन मंदिर समितीच्या वतीने समस्त भाविकांना करण्यात आले आहे.

   Follow us on   

खासदार नारायण राणे यांनी २१ ऑक्टोबर रोजी केंद्रीय रेल्वेमंत्री अश्विनी वैष्णव यांना पत्र पाठवून उत्तर महाराष्ट्र आणि कोकण दरम्यान थेट रेल्वे वाहतूक सुरू करण्याचा प्रस्ताव मांडला आहे. धुळे येथील स्थानिक नागरिक गणेश शंकरलाल शर्मा यांच्या निवेदनाची दखल घेत राणे यांनी ही मागणी केली. धुळे रेल्वे स्थानकाचा टप्प्याटप्प्याने ‘उगम-समाप्ती स्थानक’ अर्थात टर्मिनस म्हणून विकास करण्याबाबतची तांत्रिक, कार्यान्वित आणि आर्थिक व्यवहार्यता तपासण्याची विनंती त्यांनी रेल्वेमंत्र्यांना केली आहे.

​धुळे स्थानकात रेल्वे गाड्यांची देखभाल, दुरुस्ती आणि वाहतूक सुरळीत चालण्यासाठी आवश्यक त्या पायाभूत सुविधा उभारणे गरजेचे असल्याचे पत्रात नमूद करण्यात आले आहे. यामध्ये रेल्वे यार्डची पुनर्रचना करणे, फलाटांची लांबी वाढवणे, पिट लाईनची सोय करणे, तसेच रेक उभे करण्याची व्यवस्था निर्माण करणे यांसारख्या विविध विकासकामांची टप्प्याटप्प्याने आखणी करण्याची आवश्यकता व्यक्त करण्यात आली आहे.

​या पायाभूत सुविधा तयार झाल्यास कोकणातील प्रसिद्ध पर्यटनस्थळे आणि उत्तर महाराष्ट्र यांच्यात थेट गाड्या धावू शकतील. यामुळे प्रवाशांचा प्रवास सोपा होण्यासोबतच कोकणातील पर्यटन उद्योग, स्थानिक रोजगार निर्मिती आणि व्यापाराला मोठा वेग मिळेल. याशिवाय, धुळे हे मध्य प्रदेश आणि गुजरातशी रेल्वेने जोडलेले असल्याने, या शेजारील राज्यांतील पर्यटकांनाही कोकणात येणे सोपे होईल आणि पर्यटन क्षेत्राला नवीन ग्राहकवर्ग उपलब्ध होईल.

​भविष्यातील प्रवाशांची संख्या आणि रेल्वेच्या दीर्घकालीन विस्ताराचा विचार करून रेल्वे बोर्ड व संबंधित अधिकाऱ्यांना या प्रस्तावाचा सविस्तर अभ्यास करण्याचे निर्देश द्यावेत, अशी विनंती राणे यांनी पत्राद्वारे केली आहे. हा प्रस्ताव प्रत्यक्षात आल्यास राज्यातील दोन महत्त्वाच्या भागांमधील दळणवळण सुलभ होऊन व्यापार आणि प्रादेशिक अर्थकारणाला नवी दिशा मिळण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.

​धुळे स्थानकाचा टर्मिनस म्हणून कायापालट झाल्यास धुळ्यासह नंदुरबार, जळगाव आणि नाशिक जिल्ह्यातील नागरिकांना याचा थेट फायदा होईल. भविष्यात मनमाड-इंदूर आणि बोरविहीर-नरडाणा या नव्या रेल्वे मार्गांशी धुळे टर्मिनस जोडले गेल्यास, मध्य प्रदेश आणि गुजरातला कोकणाशी जोडणारे धुळे हे एक प्रमुख रेल्वे केंद्र म्हणून उदयास येईल. यामुळे प्रवाशांच्या सेवेसोबतच कृषी मालवाहतूक आणि उद्योगांनाही मोठा दिलासा मिळेल.

   Follow us on   

मुंबई आणि सावंतवाडी दरम्यान नव्याने सुरू करण्यात आलेल्या १५०८७/१५०८८ एक्स्प्रेसच्या वेळापत्रकावरून कोकणातील रेल्वे प्रवाशांनी तीव्र नाराजी व्यक्त केली आहे. विशेषतः १५०८७ मुंबई-सावंतवाडी एक्स्प्रेसच्या नियोजनात कुडाळ ते सावंतवाडी या अवघ्या काही किलोमीटर अंतरासाठी तब्बल तीन तासांचा ‘स्लॅक टाईम’ म्हणजेच अतिरिक्त वेळ ठेवण्यात आला आहे. रेल्वे प्रशासनाच्या या अजब नियोजनावर प्रवाशांनी थेट प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले असून हे वेळापत्रक नेमक्या कोणत्या निकषांवर आधारित आहे, याचे स्पष्टीकरण देण्याची मागणी केली जात आहे.

​कुडाळ ते सावंतवाडी या अत्यंत कमी अंतराच्या प्रवासासाठी एवढ्या मोठ्या प्रमाणात वेळ राखून ठेवण्याची नेमकी काय आवश्यकता आहे, असा संतप्त सवाल प्रवाशांकडून विचारला जात आहे. या अतिरिक्त वेळेमुळे गाडीच्या एकूण प्रवासाचा कालावधी विनाकारण वाढणार असून, त्यामुळे प्रवाशांची मोठी गैरसोय होणार आहे. तसेच या ‘स्लॅक टाईम’चा गैरवापर होऊन ही गाडी दररोज अधिकृतरीत्या विलंबाने धावण्याची भीतीही प्रवाशांकडून व्यक्त केली जात आहे.

दुसरीकडे १५०८८ सावंतवाडी-मुंबई एक्स्प्रेसच्या वेळापत्रकातील बदलांबाबतही प्रवाशांमध्ये असंतोषाचे वातावरण आहे. सावंतवाडीवरून ही गाडी संध्याकाळी ६ ते ७.३० च्या दरम्यान सोडली असती, तर मुंबईच्या दिशेने प्रवास करणाऱ्या नोकरदार व इतर प्रवाशांसाठी ती अत्यंत सोयीची ठरली असती. मात्र, नव्या प्रस्तावित वेळापत्रकानुसार ही गाडी ठाणे येथे पहाटे ४ वाजेच्या सुमारास आणि छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस येथे सकाळी ६ वाजता पोहोचणार असल्याचे समजते.

​पहाटेच्या वेळी ठाणे स्थानकात उतरावे लागल्यास पुढील प्रवासासाठी ताटकळत राहावे लागणार असल्याने प्रवाशांची मोठी अडचण होणार आहे. यापूर्वी ठाणे येथे सकाळी ५.५५ वाजता पोहोचण्याची वेळ प्रवाशांच्या दृष्टीने अधिक सोयीची होती. नव्या वेळापत्रकात मुंबईतील अंतिम स्थानकावर पोहोचण्यासाठी जास्त वेळ लागत असल्याने, प्रवाशांच्या सोयीपेक्षा केवळ वेळापत्रकाची औपचारिकता पाळली जात आहे का, असा संशय आता व्यक्त केला जात आहे.

​प्रवाशांना जलद, आरामदायी आणि सोयीस्कर रेल्वेसेवा मिळणे अपेक्षित असताना या नव्या नियोजनामुळे प्रवाशांचा हिरमोड झाला आहे. त्यामुळे रेल्वे प्रशासनाने १५०८७/१५०८८ एक्स्प्रेसच्या वेळापत्रकाचा तात्काळ फेरविचार करून प्रवाशांच्या सोयीला प्राधान्य द्यावे अशी मागणी होत आहे. कोकण रेल्वे सावंतवाडी प्रवासी संघटनेचे उपाध्यक्ष सागर तळवडेकर यांनी सांगितले की, मुंबई ते सावंतवाडी या एक्स्प्रेसला सावंतवाडीत पोहोचण्यासाठी १४ तास तर परत मुंबईला जाताना १२ तास ४० मिनिटे लागतात; कोकण रेल्वेच्या या वेळापत्रकात अजिबात तारतम्य नाही. त्यामुळे मुंबईहून सावंतवाडीला येताना स्लॅक टाईम कशासाठी ठेवला आहे, हे रेल्वे प्रशासनाने स्पष्ट केले पाहिजे.