महाराष्ट्रातील सर्वात महत्त्वाचे आणि व्यग्र मानले जाणारे मुंबईतील छत्रपती शिवाजी महाराज आंतरराष्ट्रीय विमानतळाचे टर्मिनल १ (T1) दीर्घ सेवा बजावल्यानंतर आता पुनर्विकासासाठी पूर्णपणे बंद केले जात आहे. तब्बल ८० ते ८४ वर्षांची प्रदीर्घ परंपरा असलेल्या या जुन्या इमारतीचा उत्तर भाग पाडण्याचे काम येत्या १५ जानेवारी २०२७ पासून सुरू होणार आहे. हे नवीन अत्याधुनिक टर्मिनल २०२९-३० पर्यंत पूर्ण क्षमतेने तयार होण्याची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे. या मोठ्या बदलामुळे मुंबईसह संपूर्ण महानगर क्षेत्रातील विमान प्रवाशांच्या प्रवासाच्या नियोजनात मोठे बदल घडून येतील.
टर्मिनल १ वर होणारी प्रवाशांची गर्दी आणि हवाई उड्डाणांची संख्या पाहता हे काम टप्प्याटप्प्याने पूर्ण केले जाणार आहे. मुंबई इंटरनॅशनल एअरपोर्ट लिमिटेडने (MIAL) दिलेल्या माहितीनुसार, २५ ऑक्टोबरपासून T1 वरील किमान एक तृतीयांश उड्डाणे ही टर्मिनल २ वर हलवली जातील, तर ऑक्टोबरच्या सुरुवातीपासूनच काही आंतरराष्ट्रीय व इतर उड्डाणे नवी मुंबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर (NMIA) वर्ग केली जात आहेत. या संपूर्ण प्रक्रियेदरम्यान विमान कंपन्यांना आणि प्रवाशांना या नव्या बदलाशी जुळवून घेण्यासाठी साधारण साडेतीन महिन्यांचा कालावधी देण्यात येत आहे.
नवी मुंबई विमानतळावरून सेवा सुरू झाल्यामुळे मुंबई आणि उपनगरातील प्रवाशांना आता प्रवासासाठी जास्त अंतर पार करावे लागण्याची शक्यता आहे. यामुळे प्रवासाचा वेळ वाढण्यासोबतच रस्ते वाहतुकीवरील ताण आणि प्रवासाचा खर्च वाढण्याची भीती नागरिक व्यक्त करत आहेत. विशेषतः गर्दीच्या वेळी मुंबई आणि नवी मुंबईला जोडणाऱ्या मुख्य रस्त्यांवर वाहनांची प्रचंड गर्दी होऊ शकते. खाजगी आणि चार्टर्ड विमानांची वाहतूक देखील येत्या काळात मुख्यत्वे नवी मुंबईकडेच वळवण्याची योजना आखण्यात आली आहे.
दुसऱ्या बाजूला, या निर्णयामुळे सध्याच्या मुंबई विमानतळावरील धावपट्टीचा आणि टर्मिनल्सचा मोठा ताण कमी होण्यास मदत होणार आहे. सध्या एकाच धावपट्टीवरून होणाऱ्या सततच्या उड्डाणांमुळे विमानांना टेकऑफ आणि लँडिंगसाठी मोठा वाट पाहावी लागत होती. नवी मुंबईत वाहतूक विभागली गेल्याने विमानांच्या खोळंबण्याचा वेळ कमी होईल आणि उड्डाणांची वेळ पाळणे विमान कंपन्यांना अधिक सुलभ होईल. परिणामी, हिवाळ्याच्या हंगामात मुंबई विमानतळावरील एकूणच व्यवस्थापन अधिक सुरळीत आणि शिस्तबद्ध होण्याची आशा व्यक्त केली जात आहे.
सध्या अस्तित्वात असलेल्या T1 आणि T2 टर्मिनल्सची वार्षिक प्रवासी हाताळणी क्षमता अनुक्रमे १.५ कोटी आणि ४ कोटी इतकी आहे. मात्र, जुने झालेले T1 आता आधुनिक काळातील प्रवाशांच्या गरजेनुसार अपुरे पडत असल्याने त्याचा कायापालट करणे अत्यंत गरजेचे बनले होते. प्रवाशांना होणारा त्रास कमीत कमी ठेवून टप्प्याटप्प्याने जुनी इमारत पाडून त्या जागी अधिक क्षमतेची आणि आधुनिक सुविधांनी युक्त नवीन इमारत उभारली जाणार आहे. या पुनर्विकास प्रकल्पामुळे भविष्यात कोट्यवधी प्रवाशांचा हवाई प्रवास अधिक सोयीस्कर आणि आधुनिक सुविधांनी परिपूर्ण होणार आहे.
