विशेष प्रतिनिधी, मुंबई:
मुंबई महानगरातील वाढत्या लोकसंख्येला आणि वाहतुकीच्या गरजांना लक्षात घेऊन ‘मेट्रो १४’ प्रकल्पाला नव्याने गती देण्याची तयारी सुरू झाली आहे. हा संपूर्ण प्रकल्प दोन टप्प्यांत पूर्ण करण्याचा विचार असून, पहिल्या टप्प्यात शिळफाटा ते बदलापूर हा मार्ग विकसित करण्याला प्राधान्य दिले जाण्याची दाट शक्यता निर्माण झाली आहे. या महत्त्वाच्या निर्णयामुळे बदलापूर आणि आसपासच्या परिसरातील लाखो नागरिकांच्या दैनंदिन प्रवासाला भविष्यात खूप मोठा दिलासा मिळू शकतो.
मुंबई महानगर प्रदेशातील अत्यंत महत्त्वाच्या मेट्रो प्रकल्पांपैकी एक असलेल्या मेट्रो १४ मार्गिकेची अंमलबजावणी टप्प्याटप्प्याने करण्याचा पर्याय प्रशासनासमोर आला आहे. पहिल्या टप्प्यात शिळफाटा ते बदलापूर हा सुमारे १५ किलोमीटरचा मार्ग विकसित केला जाऊ शकतो. विशेष म्हणजे, या प्रस्तावित मार्गाचा काही भाग मेट्रो १२ अ मार्गिकेसोबत समांतर राहणार असल्याची माहिती देखील समोर आली आहे. या प्रस्तावित मार्गिकेमुळे बदलापूर, निळजे, घणसोली, महापे आणि शिळफाटा परिसरातील वेगाने शहरीकरण होत असलेल्या भागातील प्रवाशांना अधिक सक्षम आणि जलद सार्वजनिक वाहतूक सुविधा उपलब्ध होईल.
यापूर्वी हा महत्त्वाकांक्षी प्रकल्प सार्वजनिक-खासगी भागीदारी (PPP) तत्त्वावर उभारण्याचा प्रयत्न करण्यात आला होता. मात्र, बाजारपेठेतून अपेक्षित प्रतिसाद न मिळाल्यामुळे तो पर्याय यशस्वी ठरू शकला नाही. परिणामी, आता हा प्रकल्प ‘अभियांत्रिकी, खरेदी आणि बांधकाम’ (EPC) पद्धतीने राबवण्याचा नवीन पर्याय पुढे आला आहे. ईपीसी पद्धतीमुळे कामाचे टप्पे निश्चित करून ते वेळेत पूर्ण करण्याचे नियोजन करणे प्रशासनाला अधिक सोपे होणार आहे.
प्रकल्पाच्या दुसऱ्या टप्प्यात शिळफाटा ते कांजूरमार्ग हा महत्त्वाचा मार्ग विकसित करण्याचा प्रस्ताव आहे. मात्र, हा टप्पा पहिल्या टप्प्याच्या तुलनेने अधिक आव्हानात्मक आणि जटील मानला जात आहे. याचे मुख्य कारण म्हणजे या मार्गिकेसाठी ‘ठाणे खाडीच्या खालून’ मेट्रो मार्ग विकसित करावा लागणार आहे. या भूगर्भातील बांधकामासाठी आवश्यक असणाऱ्या पर्यावरणीय मंजुरी आणि विविध तांत्रिक गुंतागुंतीच्या प्रक्रियांमुळे या दुसऱ्या टप्प्यासाठी अधिक वेळ लागण्याची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे.
दरम्यान, या संपूर्ण प्रकल्पाची आर्थिक व्यवहार्यता, संभाव्य प्रवाशांची संख्या आणि तांत्रिक शक्यता यांचा सविस्तर अभ्यास करण्यासाठी एका विशेष सल्लागार समितीची नियुक्ती करण्याची तयारी प्रशासनाने सुरू केली आहे. या समितीचा सविस्तर अहवाल प्राप्त झाल्यानंतरच मेट्रो १४ चा अंतिम आराखडा निश्चित केला जाईल आणि पुढील निर्णय घेतले जातील. हा प्रकल्प पूर्णत्वास आल्यास पूर्व उपनगर, ठाणे आणि नवी मुंबई दरम्यानची प्रवासी वाहतूक व्यवस्था अधिक गतिमान आणि सुसज्ज होईल, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
