Follow us on   

टाटा पॉवरने महाराष्ट्रातील मुळशी जलाशयात सुमारे ३०० किलोवॅट क्षमतेचा प्रायोगिक तरंगता सौर प्रकल्प उभारण्यासाठी नॉर्वेच्या ‘ओशन सन’ कंपनीसोबत भागीदारी केली आहे. या महत्त्वाकांक्षी उपक्रमामुळे भारतातील नवीकरणीय ऊर्जा क्षेत्रात अत्याधुनिक मेम्ब्रेन-आधारित तंत्रज्ञानाचा प्रवेश होणार आहे.

​टाटा पॉवरचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी आणि व्यवस्थापकीय संचालक डॉ. प्रवीर सिन्हा यांनी स्पष्ट केले की, या प्रायोगिक प्रकल्पामुळे पारंपरिक आणि आधुनिक तरंगत्या सौर उपायांचे वीज निर्मिती, संचालन, तसेच व्यावसायिक व्यवहार्यतेच्या दृष्टीने सखोल मूल्यांकन केले जाईल. याद्वारे मिळणारी तांत्रिक माहिती भविष्यातील मोठ्या प्रमाणावरील सौर प्रकल्पांसाठी अत्यंत मोलाची ठरणार आहे.

​नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ सोलर एनर्जीच्या अंदाजानुसार, भारतात १०२ गिगावॅटपेक्षा अधिक कमाल तरंगती सौर क्षमता उपलब्ध आहे. हे प्रगत मेम्ब्रेन तंत्रज्ञान तरंगत्या सौर पॅनेलची कार्यक्षमता आणि टिकाऊपणा वाढवण्यासाठी अत्यंत प्रभावी मानले जात असून, यामुळे देशाच्या हरित ऊर्जा उद्दिष्टांना मोठी गती मिळण्यास मदत होईल.

​हा प्रकल्प केवळ चाचणीपुरتا मर्यादित नसून, याद्वारे वैविध्यपूर्ण भारतीय हवामानात या तंत्रज्ञानाचे प्रभावीपण तपासले जाणार आहे. यामुळे आगामी काळात देशात मोठ्या स्तरावर तरंगते सौर प्रकल्प उभारणीचा मार्ग सुकर होईल आणि हा पर्याय जमिनीवर किंवा छतावर बसवलेल्या प्रकल्पांना एक उत्तम पूरक ठरेल.

कोल्हापूर जिल्ह्यातील गगनबावडा तालुक्यातील किरवे गावातील १३ महिलांनी श्रमदान करून गेल्या १० ते १२ वर्षांपासून दुर्लक्षित असलेली सार्वजनिक विहीर स्वच्छ व पुनरुज्जीवित केली.

‘मातीतील सोने’ महिला शेतकरी गटाच्या महिलांनी कोणतीही आर्थिक मदत न घेता केवळ कुदळ, खोरे आणि विळ्यांच्या सहाय्याने २ ते ३ तासांत हा पाण्याचा स्रोत पुन्हा वापरायोग्य बनवला.  

​   Follow us on        

​कोल्हापूर जिल्ह्यातील गगनबावडा तालुक्यात असलेल्या किरवे गावात गेल्या एका दशकाहून अधिक काळापासून वापराविना पडून असलेल्या एका सार्वजनिक विहिरीला अखेर नवजीवन मिळाले आहे. गावात नदीचे पाणी उपलब्ध झाल्यामुळे या विहिरीचा वापर हळूहळू थांबला होता आणि त्याकडे सर्वांचे दुर्लक्ष झाले होते. काळाच्या ओघात विहिरीकडे जाणारी पायवाट झाडाझुडपांनी आणि काटेरी वेलींनी व्यापून गेली होती, तर विहिरीच्या पात्रात मोठा गाळ व कचरा साचला होता. पाणी हाताशी असूनही तिथपर्यंत पोहोचणे अशक्य झाल्यामुळे हा महत्त्वाचा नैसर्गिक जलस्रोत पडून राहिला होता.

​यंदाच्या पावसाळ्यात पावसाने दिलेली ओढ आणि पाण्याची वाढती गरज लक्षात घेऊन गावातील महिलांनी पुढाकार घेण्याचे ठरवले. ‘फार्मर कप’ स्पर्धेच्या निमित्ताने एकत्र आलेल्या ‘मातीतील सोने’ या महिला शेतकरी गटातील १३ महिलांनी या समस्येवर मात करण्याचा संकल्प केला. शेतीकामात भाताचे योग्य बियाणे निवडणे, उगवण क्षमता तपासणे, गादीवाफे तयार करणे, रासायनिक व जैविक बीजप्रक्रिया, दशपर्णी अर्क आणि सेंद्रिय खतांचा वापर अशा विविध गोष्टी शिकत असतानाच, त्यांनी आपली हीच एकजुट गावाच्या पाणीप्रश्नावर मात करण्यासाठी वापरण्याचे ठरवले.

​या महिलांनी सुरुवातीला विहिरीपर्यंत जाणारी पायवाट झाडे-झुडपे आणि काटेरी वेली छाटून पूर्णपणे स्वच्छ केली. त्यानंतर विहिरीच्या सभोवतालचा परिसर साफ करून विहिरीच्या पात्रातील कचरा आणि गाळ बाहेर काढला. हे कठीण वाटणारे काम करण्यासाठी त्यांनी कोणत्याही बाहेरील मदतीची किंवा आर्थिक खर्चाची वाट पाहिली नाही. आपल्या घरातील शेतीसाठी लागणारी कुदळ, खोरे आणि विळे यांसारखी साधी साधने घेऊन त्यांनी स्वतः श्रमदान केले आणि अवघ्या २ ते ३ तासांच्या कालावधीत संपूर्ण विहीर स्वच्छ करून दाखवली.

​विहीर पुन्हा वापरात आल्यामुळे गावातील महिलांची पाण्यासाठी होणारी पायपीट थांबण्यास मदत होणार आहे. आता कपडे धुण्यासाठी, जनावरांना पाजण्यासाठी आणि इतर घरगुती कामांसाठी गावकऱ्यांना पाण्याचा एक अतिरिक्त आणि भरवशाचा स्रोत उपलब्ध झाला आहे. उन्हाळ्यात किंवा ऐन गरजेच्या वेळी जेव्हा पाण्याची टंचाई निर्माण होते, तेव्हा वर्षांनुवर्षे दुर्लक्षित राहिलेली ही विहीर संपूर्ण गावासाठी अत्यंत उपयुक्त ठरणार आहे.

​महिलांच्या या यशस्वी प्रयत्नाबद्दल आनंद व्यक्त करताना गटाच्या नियंत्रक जयश्री पाटील म्हणाल्या की, महिला गटाच्या माध्यमातून एकत्र आल्यामुळे आमच्यातील आत्मविश्वास खूप वाढला आहे. एकत्र येऊन काम केले तर कितीही मोठी अडचण किंवा आव्हान असले, तरी त्यावर एकत्रितपणे मार्ग काढता येतो, हे यावरून सिद्ध झाले आहे. आज आपल्या स्वतःच्या कष्टांचा आणि प्रयत्नांचा संपूर्ण गावाला फायदा होत असल्याचे पाहून मनस्वी समाधान वाटत असल्याचेही त्यांनी नमूद केले.

   Follow us on   

​महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळाच्या (एसटी) ताफ्यात लवकरच ५,३०० नवीन साध्या व वातानुकूलित बसगाड्या टप्प्याटप्प्याने समाविष्ट केल्या जाणार आहेत. या नव्या गाड्यांच्या खरेदी करारातच ‘ब्रेथ ॲनालायझर’ ही अत्याधुनिक सुरक्षा प्रणाली बसवणे बंधनकारक करण्यात आले आहे. या नव्या तंत्रज्ञानामुळे नशेत असलेल्या चालकाला आता गाडी सुरू करणेच अशक्य होणार आहे.

​रातराणी आणि लांब पल्ल्याच्या प्रवासादरम्यान काही एसटी चालकांनी मद्यप्राशन करून वाहने चालवल्याच्या, प्रवाशांशी गैरवर्तन केल्याच्या आणि अधिकृत थांब्यांवर नियोजित वेळेपेक्षा जास्त वेळ गाडी थांबवून ठेवल्याच्या अनेक तक्रारी महामंडळाकडे आल्या होत्या. प्रवाशांच्या जिवाशी खेळणाऱ्या या प्रकारांवर कडक नियंत्रण मिळवण्यासाठी आणि अपघातांचे प्रमाण शून्यावर आणण्यासाठी एसटी महामंडळाने ‘झिरो टॉलरन्स’ धोरण स्वीकारत हा निर्णय घेतला आहे.

​या नव्या प्रणालीच्या कार्यपद्धतीनुसार, बस चालकाने गाडी सुरू करण्यापूर्वी या यंत्रात फुंकर मारणे आवश्यक असेल. चालकाच्या श्वासातील दारूचे प्रमाण ठरवून दिलेल्या मर्यादेपेक्षा जास्त आढळल्यास, ही प्रणाली तत्काळ एसटीचा स्टार्टर लॉक करेल. यामुळे बस स्थानकातून किंवा डेपोतून बाहेर पडण्यापूर्वीच मद्यपी चालकाचा प्रयत्न हाणून पाडला जाईल.

​महामंडळाच्या ताफ्यात येणाऱ्या एकूण ५,३०० गाड्यांपैकी सुमारे ३,००० बस टाटा कंपनीकडून आणि उरलेल्या गाड्या अशोक लेलँड कंपनीकडून तयार केल्या जाणार आहेत. याशिवाय, आसनी आणि शयनयान (स्लीपर) श्रेणीतील सुमारे ३०० बस व्हॉल्वो कंपनीकडून पुरवल्या जातील. परिवहन मंत्री आणि एसटी महामंडळाचे अध्यक्ष प्रताप सरनाईक यांनी यासंदर्भातील माहिती दिली आहे.

​या सर्व नव्या बसगाड्यांच्या सुरक्षेची आणि ब्रेथ ॲनालायझर यंत्रणेच्या कार्यक्षमतेची जबाबदारी संबंधित उत्पादक कंपन्यांवरच सोपवण्यात आली आहे. टाटा आणि अशोक लेलँड कंपन्यांकडे पुढील ७ वर्षांसाठी, तर व्हॉल्वो कंपनीकडे १२ वर्षांसाठी देखभाल दुरुस्तीचे कंत्राट असेल. या महिन्यात ऑक्टोबरअखेर कार्यादेश देऊन जानेवारी २०२७ पासून या सर्व नव्या गाड्या टप्प्याटप्प्याने प्रवाशांच्या सेवेत दाखल होणार आहेत.

   Follow us on   

भारतीय चित्रपटसृष्टीतील नामांकित आणि ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर यांचे आज पहाटेच्या सुमारास दुःखद निधन झाले. वयाच्या ७५ व्या वर्षी त्यांनी अखेरचा श्वास घेतला असून त्यांच्या या अचानक जाण्याने संपूर्ण कलाविश्वावर आणि चाहत्यांवर शोककळा पसरली आहे.

​मिळालेल्या प्राथमिक माहितीनुसार, गोव्यातील त्यांच्या निवासस्थानी ते अचानक बेशुद्ध अवस्थेत आढळून आले होते. परिस्थितीचे गांभीर्य लक्षात घेऊन त्यांना तातडीने जवळच्या रुग्णालयात उपचारासाठी हलवण्यात आले.

​वैद्यकीय पथकाने त्यांच्यावर तत्काळ उपचार सुरू केले, मात्र वैद्यकीय तपासाअंती डॉक्टरांनी त्यांना मृत घोषित केले. त्यांच्या निधनाचे वृत्त समजताच मनोरंजन क्षेत्रातील सर्वच स्तरांतून तीव्र हळहळ व्यक्त केली जात आहे.

​आपल्या सहज, आक्रमक आणि अष्टपैलू अभिनयाने नाना पाटेकर यांनी अनेक दशके प्रेक्षकांच्या मनावर अधिराज्य गाजवले. नाटक, मराठी आणि हिंदी सिनेसृष्टीत त्यांनी आपल्या सशक्त अभिनयाच्या जोरावर एक वेगळी आणि अढळ ओळख निर्माण केली होती.

​त्यांच्या या अकाली एक्झिटमुळे अभिनय क्षेत्रातील एका मोठ्या अध्यायाचा अंत झाला असून कधीही भरून न निघणारी पोकळी निर्माण झाली आहे. रसिक प्रेक्षक आणि विविध क्षेत्रांतील मान्यवरांकडून त्यांना श्रद्धांजली वाहिली जात आहे.

   Follow us on   

मान्सूनने परतीचा प्रवास सुरू केल्यानंतर महाराष्ट्रातील बहुतांश भागांत उन्हाची तीव्रता आणि उकाडा मोठ्या प्रमाणावर वाढू लागला आहे. राज्यात कोरड्या व उष्ण हवामानाची परिस्थिती निर्माण झाली असून, यामुळे नागरिकांचे दैनंदिन जीवन प्रभावित होत आहे.

​हवामानातील या अचानक झालेल्या बदलामुळे आणि वाढत्या उष्णतेमुळे शालेय विद्यार्थ्यांच्या आरोग्यावर प्रतिकूल परिणाम होत असल्याचे दिसून येत आहे. हीच गंभीर बाब लक्षात घेऊन माजी आमदार वैभव नाईक यांनी राज्याचे शालेय शिक्षणमंत्री दादाजी भुसे यांना पत्र पाठवून सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील शाळा दुपारऐवजी सकाळच्या सत्रात भरवण्याची विनंती केली आहे.

​सिंधुदुर्ग जिल्ह्याचा समावेश आधीच दुष्काळग्रस्त भागात झालेला असून, सध्या पावसाअभावी उन्हाच्या तीव्र झळा आणि दिवसेंदिवस वाढणारे तापमान यामुळे परिस्थिती अधिक कठीण झाली आहे. दुपारच्या सत्रात शाळा असल्याने लहान मुलांना आणि पालकांना कडक उन्हाचा त्रास सहन करावा लागत आहे, ज्यामुळे सकाळचे सत्र सुरू केल्यास मोठा दिलासा मिळू शकतो.

​दुसरीकडे, मुंबई आणि आसपासच्या परिसरातही हवामान विभागाने उष्णतेची लाट येण्याची शक्यता वर्तवली आहे. मुंबईमध्ये कमाल तापमान ३७ अंश सेल्सिअसच्या पार गेल्यामुळे नागरिकांना तीव्र उकाड्याचा सामना करावा लागत आहे.

​हवामान खात्यानुसार, मुंबई, ठाणे आणि रायगड भागात ३ ते ५ ऑक्टोबरदरम्यान तीव्र उष्णता व दमट हवामान राहील, तर ७ ऑक्टोबरपासून हवामान कोरडे होण्याची शक्यता आहे. दिवसा असणारा कडक सूर्यप्रकाश आणि रात्रीचा सौम्य गारवा यामुळे हवेतील आर्द्रता वाढली असून, तापमानातील या चढ-उतारामुळे मानवी शरीराच्या तापमान नियंत्रण व्यवस्थेवर विपरीत परिणाम होण्याची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे.

   Follow us on   

एल निनोच्या प्रभावामुळे पावसात घट झाल्याने राज्यात १६ ऑक्टोबर २०२६ पासून सर्व स्थानिक स्वराज्य संस्थांमध्ये किमान १० टक्के पाणीकपात लागू करण्यात येणार आहे.

या नियोजनानुसार ३१ ऑगस्ट २०२७ पर्यंत पिण्याच्या पाण्याचा साठा सुरक्षित ठेवला जाणार असून उद्योगांसाठी ३० टक्के पाणी पुनर्वापर बंधनकारक करण्यात आला आहे.

   Follow us on   

एल निनोच्या प्रभावामुळे यंदा महाराष्ट्रात पावसाचे प्रमाण अपेक्षेपेक्षा कमी राहिल्याने राज्यातील पाण्याचे साठे मर्यादित झाले आहेत. या पार्श्वभूमीवर उपलब्ध जलसाठ्याचे अत्यंत सुटसुटीत व नियोजनबद्ध वाटप करण्यासाठी राज्य सरकारने महत्त्वाचे पाऊल उचलले आहे. जलसंपदामंत्री गिरीश महाजन यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, १६ ऑक्टोबर २०२६ पासून राज्यातील सर्व नागरी स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या क्षेत्रात किमान १० टक्के पाणीकपात लागू केली जाईल. या निर्णयाचा मुख्य उद्देश ३१ ऑगस्ट २०२७ पर्यंत पिण्याच्या पाण्याची टंचाई भासू न देणे हा आहे.

धरणांमधील आणि जलाशयांमधील पाण्याचे वाटप निश्चित करताना बाष्पीभवन, साचणारा गाळ आणि अनधिकृत होणारा पाणीउपसा या सर्व घटकांचा सखोल विचार केला जाणार आहे. याशिवाय, भविष्यातील अनिश्चितता लक्षात घेऊन प्रत्येक धरणात १० टक्के अतिरिक्त आपत्कालीन साठा सुरक्षित ठेवण्यात येईल. अत्यंत बिकट किंवा आपत्कालीन परिस्थिती निर्माण झाल्यास, तांत्रिक तपासणी करून मृतसाठ्यातील पाण्याचा वापर करण्याचा पर्यायही खुला ठेवण्यात आला आहे. महापालिका, नगरपालिका आणि ग्रामपंचायतींना पाणीगळती रोखण्यासाठी विशेष मोहिमा राबवण्याचे आदेश देण्यात आले असून सांडपाणी प्रक्रिया केंद्रांचा पूर्ण क्षमतेने वापर करून प्रक्रिया केलेले पाणी बागकाम, बांधकाम व धुलाईसाठी वापरण्याचे निर्देश दिले गेले आहेत.

शेतीसाठीच्या पाणीवापरातही स्पष्ट प्राधान्यक्रम निश्चित करण्यात आले आहेत. सर्वप्रथम पिण्याचे पाणी, जनावरांची गरज आणि चारा पिकांची आवश्यकता पूर्ण केली जाईल. त्यानंतरच उर्वरित पाणी सिंचनासाठी उपलब्ध करून दिले जाईल, ज्यामध्ये पहिल्यांदा रब्बीतील भुसार व चारा पिकांना आणि नंतर इतर रब्बी पिकांना प्राधान्य दिले जाईल. सर्व गरजा भागवून पाणी शिल्लक राहिल्यासच बारमाही पिकांना मंजुरी दिली जाईल. तसेच पाणी बचत करणाऱ्या आधुनिक सिंचन पद्धतींना प्रोत्साहन देण्याचे धोरण सरकारने आखले आहे.

औद्योगिक क्षेत्रासाठी पाण्याचा सुयोग्य वापर सुनिश्चित करण्यासाठी किमान ३० टक्के पाण्याचा पुनर्वापर (रिसायकल) करणे बंधनकारक करण्यात आले आहे. धरणे, नद्या आणि कालव्यांमधून होणाऱ्या बेकायदेशीर पाणीउपसावर कडक कारवाई करण्यासाठी महसूल, पोलीस आणि जलसंपदा विभागाची संयुक्त पथके तयार करण्यात आली असून ती नियमित गस्त घालतील. बेकायदा उपसा करणाऱ्यांचे पंप व संबंधित साहित्य थेट जप्त केले जाईल.

सध्या राज्यातील २६५ तालुक्यांमध्ये दुष्काळ जाहीर करण्यात आला असून पुढील वर्षापर्यंत एल निनोचा प्रभाव कायम राहण्याची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे. त्यामुळे नागरिकांनी पाण्याचा अत्यंत काटकसरीने वापर करावा, असे आवाहन जलसंपदामंत्र्यांनी केले आहे. परिस्थितीवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी जलसंपदा, महसूल, कृषी, उद्योग आणि नगरविकास या सर्व विभागांनी परस्पर समन्वयाने काम करून पाण्याच्या उपलब्धतेचा नियमित आढावा घ्यावा, असे स्पष्ट निर्देश देण्यात आले आहेत.

   Follow us on   

भारतीय अन्न सुरक्षा आणि मानक प्राधिकरणाने (FSSAI) प्रसिद्ध मसाले उत्पादक कंपनी एव्हरेस्टच्या पाकीटबंद जिरेपुडीबाबत एक अत्यंत महत्त्वाचा निर्णय घेतला आहे. बाजारात विक्रीसाठी उपलब्ध असलेल्या या जिरेपुडीच्या एका विशिष्ट तुकड्याची (बॅच) तपासणी केली असता त्यामध्ये मानवी आरोग्यास घातक ठरू शकणारे घटक निष्पन्न झाले आहेत. यामुळे प्रशासनाने तत्परतेने पावले उचलत सदर माल ग्राहकांपर्यंत पोहोचण्यापासून रोखण्यासाठी तो बाजारातून तात्काळ मागे घेण्याचे स्पष्ट निर्देश कंपनीला दिले आहेत.

​प्रशासकीय तपासणीदरम्यान या जिरेपुडीच्या नमुन्यांमध्ये ॲझोक्सिस्ट्रोबिन (Azoxystrobin) आणि थायमेथॉक्सॅम (Thiamethoxam) ही दोन प्रमुख कीटकनाशके आढळून आली आहेत. अन्न सुरक्षेच्या नियमांनुसार निश्चित केलेल्या सुरक्षित पातळीपेक्षा या रसायनांचे प्रमाण अत्यंत जास्त असल्याचे स्पष्ट झाले आहे. विषारी घटकांचे हे अतिरिक्त प्रमाण मानवाच्या नियमित सेवनासाठी अत्यंत अयोग्य आणि धोकादायक असल्याचे सिद्ध झाल्याने ही कठोर कारवाई करण्यात आली आहे.

​या संपूर्ण प्रकरणाची सुरुवात गोव्यातील एका ठिकाणी घेतलेल्या अन्नाच्या नमुना चाचणीतून झाली. स्थानिक अन्न विश्लेषकांनी प्राथमिक तपासणीत या जिरेपुडीबाबत शंका उपस्थित केल्यानंतर, अधिकृत पुष्टीकरणासाठी हा नमुना रेफरल प्रयोगशाळेत पाठवण्यात आला होता. तेथील सखोल वैज्ञानिक चाचणी आणि विश्लेषणाअंती या पाकीटबंद मसाल्यात नियमांपेक्षा जास्त कीटकनाशके असल्याचे अंतिम शिक्कामोर्तब झाले.

​ज्या ग्राहकांनी घरासाठी एव्हरेस्ट कंपनीची जिरेपुड खरेदी केली आहे, त्यांच्या सुरक्षेसाठी प्रशासनाने विशेष सतर्कतेचा इशारा दिला आहे. ज्या पॅकेटवर E080668761 हा बॅच क्रमांक छापलेला असेल, ती जिरेपुड सुरक्षित नसल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे. त्यामुळे नागरिकांनी आपल्या घरातील मसाल्यांच्या पुड्यांचा हा क्रमांक तात्काळ तपासून पाहावा आणि हा विशिष्ट बॅच आढळून आल्यास त्याचा वापर अजिबात करू नये, असे आवाहन करण्यात आले आहे.

​या गंभीर बाबीची नोंद घेत एफएसएसएआयने एव्हरेस्ट कंपनीला या विशिष्ट बॅचचा सर्वच्या सर्व माल तातडीने वितरक व दुकानांमधून मागे घेण्याचे कडक आदेश दिले आहेत. यासोबतच, परत मिळवलेल्या या साठ्याचा योग्य तो प्रशासकीय रेकॉर्ड ठेवण्याच्या आणि भविष्यात अशा घटना टाळण्यासाठी आवश्यक त्या सर्व सुधारात्मक उपाययोजना करण्याचे निर्देशही कंपनीला बजावण्यात आले आहेत.

   Follow us on   

ठाणे आणि कल्याण परिसरातील नागरिकांना कामाच्या निमित्ताने दररोज मुंबईच्या दिशेने प्रवास करताना मोठ्या त्रासाला सामोरे जावे लागते. सकाळी आणि संध्याकाळी रस्त्यांवर होणारी वाहतूक कोंडी आणि लोकल गाड्यांमधील गर्दीमुळे प्रवाशांचा प्रचंड वेळ वाया जातो. ही रोजची कसरत आणि वाहतुकीची अडचण लक्षात घेऊन प्रशासनाने एका नव्या आणि महत्त्वाकांक्षी वाहतूक प्रकल्पावर वेगाने काम सुरू केले आहे.

​ठाण्याला थेट दक्षिण मुंबईशी सहज जोडण्यासाठी ईस्टर्न फ्रीवेच्या विस्ताराचे (Eastern Freeway Extension) काम सध्या अंतिम टप्प्यात पोहोचले आहे. मुंबई महानगर प्रदेश विकास प्राधिकरणाने (MMRDA) दिलेल्या माहितीनुसार, या उन्नत मार्गाच्या बांधकामातील महत्त्वाचे टप्पे वेगाने पूर्ण केले जात आहेत. हा नवीन उन्नत मार्ग पूर्ण झाल्यानंतर ठाणे ते दक्षिण मुंबई असा संपूर्ण प्रवास अवघ्या २० ते २५ मिनिटांत करणे शक्य होणार आहे.

​हा ६-लेनचा कॉरिडॉर ठाण्यातील आनंद नगरपासून सुरू होऊन घाटकोपरच्या छेडा नगर येथे थेट ईस्टर्न एक्सप्रेस हायवेला जोडला जाईल. हा मार्ग कार्यान्वित झाल्यावर ठाणे, मुलुंड आणि भांडुप या भागांतून सीएसएमटी, नरिमन पॉईंट व कुलाबाच्या दिशेने जाणाऱ्या वाहनांना एकही सिग्नल न लागता विनाअडथळा वेगवान रस्ता उपलब्ध होईल. त्यामुळे या भागातील वाहनधारकांना मोठा दिलासा मिळणार आहे.

​एमएमआरडीएने या प्रकल्पाच्या प्रगतीबाबत माहिती देताना सांगितले की, ईस्टर्न एक्सप्रेस हायवेवर ९० टनांपेक्षा जास्त वजनाचा पहिला प्रीकास्ट काँक्रीट सेगमेंट यशस्वीपणे बसवण्यात आला आहे. त्यामुळे आता खांब आणि पायाभरणीचे प्राथमिक काम पूर्ण होऊन सुपरस्ट्रक्चर उभारणीचा मुख्य टप्पा सुरू झाला आहे. प्रकल्पाची गती वाढल्याने हा मार्ग येत्या काही महिन्यांत नागरिकांच्या सेवेत दाखल होण्याची शक्यता आहे.

​या संपूर्ण प्रकल्पाचे मुख्य वैशिष्ट्य म्हणजे खालील महामार्गावरील मुंबईच्या रोजच्या वाहतुकीला कोणताही अडथळा न आणता हे बांधकाम केले जात आहे. यासाठी ११५ मीटर लांबीच्या अत्याधुनिक मेकॅनिकली लाँचिंग गँट्रीचा वापर केला जात असून, याद्वारे मोठे सेगमेंट्स हवेत उचलून थेट खांबांवर बसवले जात आहेत. एकूण १३.९ किलोमीटरच्या या संपूर्ण कॉरिडॉरमध्ये १६३२ प्रीकास्ट सेगमेंट्स बसवून रस्त्याची मजबूत रचना तयार केली जात आहे.

   Follow us on   

​रेल्वे प्रशासनाने मुंबईच्या छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस आणि बंगळुरू येथील केएसआर स्थानकादरम्यान अत्याधुनिक वंदे भारत स्लीपर रेल्वे सुरू करण्यास मान्यता दिली आहे. चालू महिन्यातच या गाडीचा प्रवास सुरू होण्याचा अंदाज वर्तवला जात आहे. या मार्गावर दोन वंदे भारत स्लीपर रॅक वापरण्याचा निर्णय घेण्यात आला असून, नियमित वेळापत्रकात समाविष्ट होण्यापूर्वी ही गाडी सुरुवातीला एका विशेष सेवेच्या रूपात रुळावर धावण्याची शक्यता आहे.

​आठवड्यातून सहा दिवस ही गाडी प्रवाशांच्या सेवेत उपलब्ध असेल. प्रस्तावित नियोजनानुसार, मुंबईहून बंगळुरूच्या दिशेने जाणारी गाडी सोमवारी धावणार नाही, तर बंगळुरूहून मुंबईकडे येणारी गाडी मंगळवारी धावणार नाही. या प्रवासासाठी ट्रेन क्रमांक २७६५२ रात्री १०.३० वाजता मुंबईहून निघून दुसऱ्या दिवशी दुपारी २.५० वाजता बंगळुरूला पोहोचेल. तर ट्रेन क्रमांक २७६५१ ही परतीची गाडी बंगळुरूहून रात्री १० वाजता सुटून दुसऱ्या दिवशी दुपारी १.५० वाजता मुंबईत दाखल होईल.

​एकूण १६ तासांच्या या प्रवासात गाडीला अनेक महत्त्वाचे थांबे देण्यात आले आहेत. यामध्ये कल्याण, पुणे, सोलापूर, कलबुरगी, रायचूर, गुंटकल आणि अनंतपूर या स्थानकांचा समावेश आहे. प्रवाशांच्या सोयीसोबतच या रेल्वेच्या तांत्रिक देखभालीचे काम पूर्ण करण्यासाठी पुणे आणि सोलापूर या दोन प्रमुख स्थानकांची निवड करण्यात आली आहे.

​सध्याच्या घडीला मुंबई आणि बंगळुरू या दोन मोठ्या शहरांना जोडणारी उद्यान एक्सप्रेस ही एकमेव थेट आणि दररोज धावणारी रेल्वे आहे. या गाडीला तब्बल १,१३४ किलोमीटरचे अंतर पार करण्यासाठी सुमारे २२ तासांचा कालावधी लागतो. दुसरीकडे, रस्त्याने प्रवास केल्यास ९८४ किलोमीटरच्या या अंतरासाठी वाहतुकीच्या परिस्थितीनुसार १५ ते १७ तास लागतात. त्यामुळे नव्या स्लीपर ट्रेनमुळे प्रवाशांना जलद आणि आरामदायी पर्याय उपलब्ध होणार आहे.

​दरम्यान, मध्य रेल्वे आणि भारतीय रेल्वे प्रशासनाकडून या ट्रेनचे अंतिम वेळापत्रक अद्याप अधिकृतपणे जाहीर करण्यात आलेले नाही. त्यामुळे गाडीच्या सुटण्याच्या आणि पोहोचण्याच्या वेळेत ऐनवेळी काही बदल घडून येऊ शकतात. प्रवाशांना या वेगवान आणि आधुनिक प्रवासाची उत्सुकता लागून राहिली असून अंतिम वेळापत्रकाकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.