Follow us on   

कोकण रेल्वेच्या अध्यक्षांनी दिलेल्या पणजी येथे दिलेल्या माहितीनुसार कोकण रेल्वेच्या विकासाला नवी दिशा देणारे उपक्रम समोर आले आहेत. कोकण रेल्वे लोहमार्गाचे दुपदरीकरण जलद गतीने पूर्ण करण्यासाठी पेडणे आणि जुनेगोवे या ठिकाणी नवीन बोगद्यांचे काम हाती घेतले जाणार आहे. या कामासाठी आवश्यक असलेला निधी रेल्वे मंत्रालयाने आधीच मंजूर केला आहे. याशिवाय, संपूर्ण मार्गाचे विद्युतीकरण पूर्ण झाल्यामुळे इंधनावरील खर्चात वार्षिक तब्बल १९० कोटी रुपयांची मोठी बचत साधली जात आहे.

​सध्याच्या टप्प्यात म्हापसा/मंगळूर ते गोवा आणि गोवा ते वैभववाडी या रेल्वे मार्गांच्या दुपदरीकरणासाठीचे सर्वेक्षण सुरू असून, त्याचा सविस्तर प्रकल्प अहवाल (DPR) तयार करून अंतिम मंजुरीसाठी मंत्रालयाकडे पाठवला जाईल. त्याचप्रमाणे, मालवाहतुकीला चालना देण्यासाठी कोलाड ते सुरतकल दरम्यान धावणाऱ्या रो-रो सेवेचा विस्तार करण्यात येत आहे. ऑक्टोबर महिन्यापासून या सेवेच्या फेऱ्या १२ वरून वाढवून ४६ करण्यात येणार असून, यामध्ये ५७ टनाची अवजड वाहने वाहून नेण्याची क्षमता असेल.

​आपला महसूल वाढवण्याच्या उद्देशाने कोकण रेल्वेने विविध आघाड्यांवर २५,५०० कोटी रुपयांची कंत्राटे प्राप्त केली आहेत. बोगदे खोदणे, लोहमार्गांचे विद्युतीकरण आणि पूल बांधणी यांसारख्या कामांमधील कौशल्यामुळे देशातील इतर भागांतील रेल्वे विद्युतीकरणाची कामेही कोकण रेल्वेला मिळाली आहेत. येत्या सहा महिन्यांत अतिरिक्त १५ हजार कोटींची कामे मिळण्याची शक्यता असून, काँगो येथील मेट्रो प्रकल्प आणि दुबई मेट्रोच्या निविदा प्रक्रियेतही संस्थेने सहभाग नोंदवला आहे.

​प्रवासी सुविधांचा दर्जा उंचावण्यासाठी यंदाच्या वर्षात २१ कोटी रुपये, तर गेल्या तीन वर्षांत एकंदरीत ४५ कोटी रुपये खर्च करण्यात आले आहेत. येत्या पाच वर्षांच्या कालावधीत कोकण रेल्वे मार्गावर रोज १०० हून अधिक गाड्या चालवण्याचे नियोजन आखण्यात आले आहे. याशिवाय, देशभरात रेल्वे बांधकामाशी संबंधित ८,५०० कोटी रुपयांचे विविध प्रकल्प सध्या प्रगतीपथावर आहेत.

​आर्थिक बाबतीत कोकण रेल्वेने उत्तम कामगिरी नोंदवली असून, रोखे बाजारातून उभारलेल्या कर्जाचा शेवटचा ३०० कोटींचा हप्ता २२ सप्टेंबर रोजी फेडला जात असल्याने संस्था आता पूर्णपणे कर्जमुक्त होत आहे. कोरोनाचा काळ वगळता गेल्या तीन वर्षांत अनुक्रमे ३२३ कोटी, १३८ कोटी आणि १९९ कोटी रुपयांचा निव्वळ नफा नोंदवण्यात आला असून, पुढील पाच वर्षांत हा वार्षिक नफा ३०० कोटी रुपयांच्या पार नेण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे.

​   Follow us on        

नवी दिल्ली येथे २१ सप्टेंबर रोजी माहिती देताना रेल्वेमंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी सांगितले की, मंगळुरू रेल्वे क्षेत्राचे पूर्वी तीन वेगवेगळ्या विभागांमध्ये विभाजन झालेले असल्यामुळे अनेक तांत्रिक व प्रशासकीय आव्हाने निर्माण होत होती. यापूर्वी हे क्षेत्र दक्षिण रेल्वे (SR), नैऋत्य रेल्वे (SWR) आणि कोकण रेल्वे कॉर्पोरेशन लि. (KRCL) यांच्यात विभागलेले होते. या त्रिस्तरीय अधिकारक्षेत्रामुळे गाड्यांचे नियंत्रण करणे कठीण जात होते आणि त्याचा थेट परिणाम रेल्वेच्या सुरळीत वाहतुकीवर होत होता.

​या तुकड्यांच्या स्वरूपातील रचनेमुळे मार्गावर वारंवार गाड्यांचा खोळंबा होणे, प्रवास विस्कळीत होणे आणि प्रशासकीय पातळीवर समन्वयाचा अभाव दिसून येत होता. गोवा किंवा हसन येथून येणाऱ्या रेल्वे गाड्यांना मंगळुरू स्थानकावर पोहोचण्यापूर्वी एकापेक्षा जास्त रेल्वे विभागांच्या सीमा पार कराव्या लागत असत. यामुळे नाहक विलंब होत असे आणि या महत्त्वपूर्ण वाहतूक मार्गावर परिचालन विषयक वाद निर्माण होत असत.

​या समस्येवर कायमस्वरूपी तोडगा काढण्यासाठी आणि रेल्वेचे काम अधिक सुव्यवस्थित करण्यासाठी संपूर्ण मंगळुरू क्षेत्र नैऋत्य रेल्वेच्या (SWR) म्हैसूर विभागाशी जोडण्याचा निर्णय रेल्वे मंत्रालयाने घेतला आहे. या निर्णयामुळे सर्व सीमांचे एकत्रीकरण होऊन विभागांमधील आदलाबदलीचे वाद संपुष्टात येतील, ज्यामुळे गाड्यांची वाहतूक अधिक जलद आणि अडथळाविरहित होण्यास मदत होईल.

​हा निर्णय देशातील रेल्वे सीमांचे तर्कसंगतीकरण (rationalisation) करून कार्यक्षमता वाढवण्याच्या व्यापक उपक्रमाचा एक भाग आहे. या संदर्भात रेल्वेमंत्र्यांनी केरळच्या खासदारांची भेट घेऊन SWR मध्ये केलेल्या हस्तांतरणाबाबत आणि राज्यातील रेल्वे पायाभूत सुविधांच्या विकासाबाबत चर्चा केली. संपूर्ण भागातील वाहतूक यंत्रणा अधिक सक्षम आणि गतिमान बनावी, हाच या बदलामागील मुख्य उद्देश असल्याचे मंत्रालयाकडून स्पष्ट करण्यात आले आहे.

​दरम्यान, केरळमधील अनेक खासदारांनी या हस्तांतरणाला तीव्र विरोध दर्शवला आहे. मंगळुरू रेल्वे क्षेत्रातून मालवाहतुकीद्वारे (Freight Revenue) मोठ्या प्रमाणावर महसूल मिळतो, या मुद्द्याकडे लक्ष वेधत त्यांनी हा निर्णय मागे घेण्याची मागणी केली आहे. मात्र, या निर्णयामुळे रेल्वे जाळ्याचे कामकाज अधिक सुधारून प्रवाशांना आणि मालवाहतुकीला मोठा फायदा होईल असा विश्वास रेल्वे मंत्रालयाने व्यक्त केला आहे.

सावंतवाडी रेल्वे स्थानकाच्या प्लॅटफॉर्म क्रमांक ३ शेजारील मोकळ्या जागेत इमारतीचे बांधकाम करण्याऐवजी भविष्यातील रेल्वे विस्तारासाठी लूप लाईन, अतिरिक्त प्लॅटफॉर्म व स्टेबलिंग लाईन उभारण्याची मागणी करण्यात आली आहे.  

​कोकण रेल्वे प्रवासी संघटनेने या मागणीसाठी स्वाक्षरी मोहीम राबवून स्टेशनमास्तरांना निवेदन दिले असून प्रस्तावित इमारतीच्या कामाला तत्काळ स्थगिती देण्याची भूमिका घेतली आहे.  

   Follow us on   

​सावंतवाडी रेल्वे स्थानकाच्या विकासांतर्गत प्लॅटफॉर्म क्रमांक ३ लगत असलेल्या मोकळ्या जागेत प्रस्तावित असलेल्या इमारतीच्या बांधकामाला कोकण रेल्वे प्रवासी संघटनेने तीव्र आक्षेप नोंदवला आहे. या जागेवर कोणतीही नवी इमारत उभारण्याऐवजी ती जागा भविष्यातील रेल्वे सेवांच्या विस्तारासाठी आरक्षित ठेवण्यात यावी, अशी स्पष्ट आणि ठाम मागणी संघटनेच्या वतीने लावून धरण्यात आली आहे.

​आपला विरोध दर्शवण्यासाठी आणि प्रवाशांचा पाठिंबा दर्शवण्यासाठी प्रवासी संघटनेच्या वतीने सावंतवाडी रेल्वे स्थानकावर व्यापक स्वाक्षरी मोहीम राबवण्यात आली. या मोहिमेत अनेक प्रवाशांनी उत्स्फूर्त सहभाग घेतला असून, संकलित केलेल्या स्वाक्षऱ्यांसह एक सविस्तर मागणी निवेदन सावंतवाडीच्या स्टेशनमास्तरांकडे सुपूर्द करण्यात आले आहे.

​सावंतवाडी रेल्वे स्थानकाचा ‘लोकमान्य प्रा. मधु दंडवते रेल्वे टर्मिनस’ म्हणून विकास करत असताना केवळ सिमेंट-काँक्रीटची इमारत उभारण्यावर भर न देता प्रत्यक्षात गाड्यांच्या सुरळीत वाहतुकीसाठी आवश्यक असलेल्या पायाभूत सुविधांवर भर देणे गरजेचे असल्याचे मत व्यक्त करण्यात आले आहे. यामध्ये गाड्यांचे स्टेबलिंग, देखभाल-दुरूस्ती, स्वच्छता, अतिरिक्त फलाट (प्लॅटफॉर्म) आणि लूप लाईनची सुविधा उपलब्ध करून देण्याला प्राधान्य दिले पाहिजे.

​जर ट्रॅक किंवा रेल्वे लाईनसाठी उपयुक्त असलेल्या जागेवरच इमारतीचे बांधकाम केले गेले, तर टर्मिनस उभारणीचा मूळ उद्देशच निष्फळ ठरेल आणि भविष्यात स्थानकाचा विस्तार करण्याच्या मार्गात मोठा कायमस्वरूपी अडथळा निर्माण होईल, अशी भीती प्रवासी संघटनेचे उपाध्यक्ष सागर तळवडेकर यांनी व्यक्त केली आहे. त्यामुळे प्रशासनाने या बांधकामाला तातडीने स्थगिती देऊन इमारतीसाठी अन्य पर्याय शोधावा.

​तसेच कोकण रेल्वे प्रशासनाने आणि स्थानिक लोकप्रतिनिधींनी प्रवासी संघटनांना विश्वासात घेऊन सावंतवाडी स्थानकाचा एक सुधारित आणि योग्य यार्ड आराखडा जाहीर करावा, अशी मागणी करण्यात आली आहे. स्वाक्षरी मोहीम आणि निवेदनानंतर सावंतवाडी टर्मिनसच्या नियोजनाचा विषय पुन्हा एकदा ऐरणीवर आला असून, आता कोकण रेल्वे प्रशासन यावर काय निर्णय घेते याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.

   Follow us on   

गणेशोत्सवाच्या पार्श्वभूमीवर कोकणात जाणाऱ्या भाविकांची आणि प्रवाशांची प्रचंड गर्दी लक्षात घेऊन रेल्वे प्रशासनाकडून मोठा दिलासा देण्यात आला आहे. येत्या १२ आणि १३ सप्टेंबर २०२६ या दोन दिवशी संपूर्ण अनारक्षित (Unreserved) स्वरूपाची ‘गणपती विशेष ट्रेन’ चालवली जाणार आहे. या गाडीसाठी प्रवाशांना सुपरफास्ट दराचे अनारक्षित तिकीट जवळच्या स्टेशनवरील तिकीट खिडकीवरून किंवा ‘RailOne’ या मोबाईल ॲपवरून सहज उपलब्ध करून दिले जाणार आहे.

​या विशेष सेवेअंतर्गत गाडी क्रमांक ०१००९ ‘मुंबई छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस – सावंतवाडी रोड’ ही ट्रेन १२ आणि १३ सप्टेंबर २०२६ रोजी मुंबईतून दुपारी १:४५ वाजता निघेल. ही गाडी कोकण मार्गावरून प्रवास करत दुसऱ्या दिवशी भल्या पहाटे ३:०० वाजता सावंतवाडी रोड स्थानकात पोहोचेल. या प्रवासादरम्यान मुंबई आणि ठाण्यातील प्रवाशांना या गाडीचा मोठा फायदा होणार आहे.

​परतीच्या प्रवासासाठी गाडी क्रमांक ०१०१० ‘सावंतवाडी रोड – मुंबई छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस’ ही विशेष ट्रेन १३ आणि १४ सप्टेंबर २०२६ रोजी चालवण्यात येईल. ही गाडी सावंतवाडी येथून पहाटे ४:०० वाजता सुटेल आणि त्याच दिवशी सायंकाळी ६:१५ वाजता मुंबई सीएसएमटी स्थानकात पोहोचेल. या वेळेमुळे कोकणातून मुंबईकडे परतणाऱ्या प्रवाशांची सोय होणार आहे.

​प्रवाशांच्या सुविधेसाठी या विशेष ट्रेनला कोकण रेल्वे मार्गावरील प्रमुख स्थानकांवर थांबे देण्यात आले आहेत. यामध्ये दादर, ठाणे, पनवेल, पेण, रोहा, माणगाव, वीर, करंजाडी, खेड, चिपळूण, सावर्डा, आरवली रोड, संगमेश्वर रोड, रत्नागिरी, आडवली, विलवडे, राजापूर रोड, वैभववाडी रोड, नांदगाव रोड, कणकवली, सिंधुदुर्ग, कुडाळ आणि झाराप या स्थानकांचा समावेश आहे.

​या संपूर्ण गाडीची रचना ही २० अनारक्षित/जनरल डब्यांची असणार आहे. यामध्ये १२ अनारक्षित स्लीपर कोच, ६ सामान्य द्वितीय श्रेणी (अनारक्षित) डबे आणि २ एसएलआर (SLR) डब्यांचा समावेश असेल. रेल्वेच्या अद्ययावत वेळापत्रकासाठी प्रवाशांनी www.enquiry.indianrail.gov.in या अधिकृत संकेतस्थळाला भेट द्यावी किंवा NTES व RailOne ॲपचा वापर करावा, असे आवाहन करण्यात आले आहे.

   Follow us on   

गणेशोत्सवातील प्रवाशांची प्रचंड गर्दी लक्षात घेता गाडी क्रमांक ०७६०७/०७६०८ नांदेड-हडपसर गणपती स्पेशल ट्रेन २० सप्टेंबर २०२६ रोजी सावंतवाडी रोडपर्यंत वाढवावी, अशी मागणी खासदार डॉ. कल्याण काळे यांनी पत्राद्वारे केली आहे.

मराठवाडा आणि कोकण दरम्यान थेट रेल्वे कनेक्टिव्हिटी बळकट करण्यासाठी ही ट्रेन मनमाड-दौंड मार्गे चालवण्याची विनंती त्यांनी रेल्वे प्रशासनाकडे केली आहे.

   Follow us on   

गणेशोत्सवाच्या काळात कोकणात जाणाऱ्या भाविकांची संख्या मोठ्या प्रमाणावर वाढते. हीच परिस्थिती लक्षात घेऊन नांदेड-हडपसर गणपती स्पेशल ट्रेन (गाडी क्र. ०७६०७/०७६०८) २० सप्टेंबर २०२६ रोजी सावंतवाडी रोडपर्यंत extended करण्यात यावी. जालना-छत्रपती संभाजीनगर मतदारसंघाचे खासदार डॉ. कल्याण निलाबाई वैजिनाथराव काळे यांनी यासंदर्भात दक्षिण मध्य रेल्वेच्या महाव्यवस्थापकांना पत्र लिहून ही आग्रही विनंती केली आहे.

सध्या जाहीर करण्यात आलेल्या नांदेड-सावंतवाडी रोड स्पेशल रेल्वेला प्रवाशांकडून उत्स्फूर्त प्रतिसाद मिळाला आहे, ज्यावरून मराठवाडा आणि कोकण या दोन महत्त्वाच्या भागांना थेट जोडणाऱ्या रेल्वे सेवेची किती तीव्र गरज आहे हे स्पष्ट होते. सणासुदीच्या दिवसांत होणारी गर्दी आणि वाढती मागणी पाहता, प्रवाशांच्या सोयीसाठी अतिरिक्त रेल्वे फेऱ्या आणि क्षमता उपलब्ध करून देणे अत्यंत आवश्यक बनले आहे.

नांदेड, परभणी, लातूर, धाराशिव, छत्रपती संभाजीनगर, जालना, मनमाड आणि शिर्डी यांसारख्या भागांतून कोकणाच्या दिशेने जाणाऱ्या प्रवाशांची संख्या प्रचंड आहे. मध्य रेल्वे आणि कोकण रेल्वेच्या समन्वयाने ही विशेष ट्रेन मनमाड-दौंड मार्गे सावंतवाडीपर्यंत चालवली गेल्यास या सर्व परिसरातील नागरिकांना मोठा दिलासा मिळणे शक्य होईल.

ही गाडी सावंतवाडीपर्यंत विस्तारित केल्यास पनवेल, पेण, रोहा, माणगाव, चिपळूण, रत्नागिरी, राजापूर रोड, कणकवली आणि कुडाळ या महत्त्वाच्या स्थानकांवर जाणाऱ्या प्रवाशांना थेट प्रवासाची उत्तम सुविधा उपलब्ध होईल. यामुळे कोकणातील प्रवाशांना मराठवाड्यातील विविध प्रमुख शहरांशी संपर्क साधणे देखील अत्यंत सोपे आणि सोयीचे होणार आहे.

गणेशोत्सवाच्या काळात सध्याच्या गाड्यांवर येणारा ताण कमी करण्यासाठी आणि प्रवाशांचा प्रवास सुखकर करण्यासाठी ही मागणी तातडीने मंजूर करावी, असे खा. डॉ. कल्याण काळे यांनी नमूद केले आहे. या प्रस्तावावर प्राधान्याने विचार करून आवश्यक ती कार्यवाही करावी, यासाठी हे पत्र नांदेड विभाग, मध्य रेल्वे आणि कोकण रेल्वे कॉर्पोरेशनच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांना सादर करण्यात आले आहे.

   Follow us on   

गणेशोत्सवासाठी मुंबई-सावंतवाडी दरम्यान १५०८७ क्रमांकाची नवीन नियमित रेल्वेसेवा कोकणवासीयांच्या स्वागतात सुरू करण्यात आली.

​उद्घाटनासाठी चकचकीत नवीन ट्रेन दाखवून प्रत्यक्ष नियमित सेवेसाठी जुनी आणि अस्वच्छ गाडी वापरल्याने प्रवाशांमधून तीव्र नाराजी व्यक्त होत आहे.

   Follow us on   

​गणेशोत्सवाच्या सणाचे औचित्य साधून मुंबई ते सावंतवाडी दरम्यान १५०८७ क्रमांकाची नवी नियमित रेल्वेगाडी सुरू करण्यात आली असून, कोकणवासीयांनी या सेवेचे अत्यंत उत्साहात स्वागत केले होते. मात्र, सेवेच्या पहिल्याच फेरीत प्रवाशांच्या आनंदावर विरजण पडले आहे. उद्घाटनाच्या विशेष फेरीदरम्यान रेल्वे प्रशासनाकडून अगदी नवी कोरी गाडी चालवण्यात आली होती. परंतु, जेव्हापासून नियमित सेवा सुरू झाली, तेव्हा प्रवाशांच्या पदरी जुनी आणि अत्यंत अस्वच्छ गाडी देण्यात आली, ज्यामुळे सर्वसामान्यांमधून तीव्र नाराजीचा सूर उमटत आहे.

​उद्घाटनाच्या दिवशी चकचकीत गाडी दाखवून कोकणी जनतेला आकर्षित करण्याचे काम रेल्वे प्रशासनाने केले. मात्र, प्रत्यक्ष सेवा सुरू होताच अस्वच्छ आणि दुरावस्था झालेली ट्रेन प्रवाशांच्या माथी मारल्यामुळे रेल्वेच्या या दुहेरी भूमिकेवर आता गंभीर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले जात आहे. चांगल्या प्रवासाच्या आशेने आलेल्या प्रवाशांना पहिल्याच प्रवासात अस्वच्छतेचा सामना करावा लागल्याने प्रशासनाच्या या कारभाराबद्दल प्रचंड संताप व्यक्त होत आहे.

​मिळालेल्या माहितीनुसार, उत्तर प्रदेशातून मुंबईत दाखल होणारी १२५३३ क्रमांकाची ‘पुष्पक एक्सप्रेस’ छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस (CSMT) येथे पोहोचल्यानंतर, तीच गाडी पुढील प्रवासासाठी १५०८७ क्रमांकाने सावंतवाडीसाठी रवाना केली जात आहे. या गाडीतील अस्वच्छतेचे चित्रीकरण करून प्रवाशांनी ते व्हिडिओ सोशल मीडियावर मोठ्या प्रमाणावर प्रसारित केले आहेत. विशेषतः डब्यांमधील आणि बाथरूममधील अत्यंत दयनीय आणि घाणेरड्या स्थितीबाबत प्रवाशांनी तीव्र शब्दांत नापसंती व्यक्त केली आहे.

​उद्घाटनाच्या वेळी नवी कोरी गाडी दाखवून कौतुक मिळवायचे आणि नियमित फेरीसाठी जुनी, घाणेरडी गाडी सोडून कोकणी जनतेची एकप्रकारे चेष्टा करायची, अशी संतप्त प्रतिक्रिया यावेळी प्रवाशांनी दिली. प्रशासनाच्या या मनमानी कारभारामुळे सणाच्या काळात कोकणात जाणाऱ्या चाकरमान्यांमध्ये मोठा असंतोष पाहायला मिळत आहे. दाखवायचे दात वेगळे आणि खायचे दात वेगळे, असाच प्रकार रेल्वे प्रशासनाकडून घडल्याचा आरोप नागरिक करत आहेत.

​गणेशोत्सवाच्या कालावधीत मोठ्या संख्येने नागरिक मुंबईतून कोकणात प्रवास करतात. अशा महत्त्वाच्या वेळी नव्याने सुरू झालेल्या रेल्वेसेवेत स्वच्छता, मुबलक पाणी आणि इतर प्राथमिक सुविधांचा दर्जा उत्तम असणे अत्यंत गरजेचे आहे. त्यामुळे प्रवाशांना सोसाव्या लागणाऱ्या या त्रासाची दखल घेऊन, रेल्वे प्रशासनाने तातडीने या तक्रारींचे निवारण करावे आणि गाडीच्या स्वच्छतेची तसेच देखभालीची योग्य व्यवस्था सुधारावी, अशी जोरदार मागणी आता जोर धरत आहे.

कोकणवासीयांच्या पदरी ‘डर्टी एक्सप्रेस’ – Kokanai https://t.co/4Bk3lfs4Qf pic.twitter.com/A1C98XOYlX

— Kokanai Digital News Channel (@kokanai21) September 11, 2026

गणेशोत्सवातील गर्दीच्या पार्श्वभूमीवर कोकण रेल्वेने मध्य व पश्चिम रेल्वेच्या मदतीने विविध मार्गांवर विशेष गाड्या चालवण्याचा निर्णय घेतला आहे.

 प्रवाशांच्या सोयीसाठी प्रमुख रेल्वे स्थानकांवर २४ तास वैद्यकीय सुविधा, मदत केंद्रे, तिकीट व्यवस्था आणि सांस्कृतिक कार्यक्रमांचे आयोजन करण्यात आले आहे.

   Follow us on   

गणेशोत्सवाच्या काळात कोकणात जाणाऱ्या भाविकांची आणि प्रवाशांची मोठी गर्दी लक्षात घेता कोकण रेल्वे प्रशासनाने प्रवाशांचा प्रवास अधिक सुरक्षित, सुलभ आणि सुखकर करण्यासाठी व्यापक नियोजन केले आहे. या उत्सवाच्या काळात मध्य आणि पश्चिम रेल्वेच्या सहकार्याने अतिरिक्त गाड्या चालवण्यात येणार आहेत. यात उधना जंक्शन, विश्वामित्री, वलसाड, वडोदरा जंक्शन, नागपूर, मुंबई सेंट्रल, छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस (CSMT), लोकमान्य टिळक टर्मिनस (LTT), वांद्रे टर्मिनस, दिवा, पनवेल ते चिपळूण, रत्नागिरी, कुडाळ, सावंतवाडी रोड, मडगाव आणि ठोकूर या विविध स्थानकांदरम्यान विशेष गाड्यांची सेवा उपलब्ध करून दिली जाणार आहे.

प्रवाशांच्या आरोग्याची काळजी घेण्यासाठी १२ सप्टेंबरपासून माणगाव, खेड, चिपळूण, संगमेश्वर रोड, रत्नागिरी, कणकवली, कुडाळ आणि सावंतवाडी रोड या स्थानकांवर प्रथमोपचार केंद्रे सुरू करण्यात येत आहेत. आरोग्य विभागाच्या समन्वयाने येथे निमवैद्यकीय कर्मचारी तैनात असतील. याशिवाय चिपळूण व रत्नागिरी स्थानकांवर वैद्यकीय अधिकारी, परिचारिका आणि बहुउद्देशीय आरोग्य कर्मचारी आपत्कालीन मदतीसाठी उपस्थित राहतील. मुख्य स्थानकांवर मोफत आरोग्य तपासणी, रक्तदान शिबिरे, तसेच रक्तदाब व रक्तातील साखरेची तपासणी यांसारखे उपक्रमही राबवले जाणार आहेत.

प्रवाशांचा स्थानकांवरील वेळ सुरळीत जावा यासाठी खाद्यपदार्थांचे स्टॉल्स पूर्णवेळ उघडे ठेवण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत. गर्दी टाळण्यासाठी तिकीट खिडक्यांवर स्वतंत्र रांगा, पूर्वमुद्रित UTS तिकिटे आणि PRS काउंटर्सचा वापर केला जाईल. तसेच स्थानकांवर ‘एम-युटीएस’ सहाय्यक आणि २४ तास कार्यरत राहणारी ‘रेल यात्री सहायता केंद्रे’ उभारण्यात येत आहेत. अतिगर्दीच्या वेळी प्रवाशांचे नियंत्रण करण्यासाठी निश्चित ‘होल्डिंग एरिया’ तयार केले जातील आणि पुढील प्रवासासाठी एसटी महामंडळाच्या बस सेवेशी समन्वय साधला जाईल.

सुरक्षेच्या दृष्टीने स्थानके व गाड्यांमध्ये तिकीट तपासणी मोहीम कडक केली जाणार असून अतिरिक्त स्वच्छता कर्मचारी तैनात केले जातील. गर्दीवर लक्ष ठेवण्यासाठी २४ तास सीसीटीव्ही यंत्रणा, पुरेसा सुरक्षा बंदोबस्त आणि रेल्वे सुरक्षा दलासह (RPF) स्थानिक पोलिसांचा समन्वय असणार आहे. याव्यतिरिक्त, स्थानकांवर नियमित सूचनांसोबतच गणपती उत्सवाच्या विशेष घोषणाही केल्या जातील.

स्थानकांवर उत्सवाचे वातावरण निर्माण करण्यासाठी पूजा साहित्य, सजावट, मोदक, काजू आणि स्थानिक वस्तूंचे स्टॉल्स लावले जातील. तसेच स्थानिक कलाकारांसाठी विनामूल्य व्यासपीठ उपलब्ध करून दिले जाणार असून तिथे भजने, जाखडी, संगीत कार्यक्रम व कल्पक खेळांचे सादरीकरण होईल. स्थानकांची आकर्षक रोषणाई, सेल्फी पॉईंट्स, मोफत पाणी वाटप आणि लहान मुलांसाठी विशेष स्वागत उपक्रमही आयोजित केले आहेत. या सर्व सेवांचा लाभ घेताना प्रवाशांनी स्वच्छता व शिस्त पाळून रेल्वे प्रशासनाला सहकार्य करावे, असे आवाहन मुख्य जनसंपर्क अधिकारी सुनील बी. नारकर यांनी केले आहे.

   Follow us on   

सावंतवाडी (ता. ०९): मुंबई ते सावंतवाडी दरम्यान नव्याने सुरू करण्यात आलेल्या नियमित रेल्वेसेवेचे सावंतवाडी रोड स्थानकावर अत्यंत उत्साहपूर्ण वातावरणात स्वागत करण्यात आले. गाडी स्थानकात दाखल होताच कोकण रेल्वे प्रवासी संघटनेच्या वतीने इंजिनचे पूजन करून, पुष्पहार अर्पण करत लोको पायलट शैलेश पालकर व असिस्टंट लोको पायलट प्रवीण पारावे यांचा सत्कार करण्यात आला. प्रवासी संघटनेचे ज्येष्ठ मार्गदर्शक अभिमन्यू लोंढे यांच्या हस्ते हा सत्कार पार पडला. स्थानकावर उपस्थित प्रवाशांना पेढे वाटून या नव्या रेल्वेसेवेचा आनंद साजरा करण्यात आला.

​गाडी क्रमांक १५०८७ ही ट्रेन काल मुंबईच्या छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनसवरून (CSMT) सावंतवाडीकडे रवाना झाली होती. ही गाडी दुपारी निर्धारित वेळेपूर्वीच सावंतवाडी रोड स्थानकात पोहोचल्यामुळे रेल्वेप्रेमी आणि प्रवाशांमध्ये मोठा उत्साह दिसून आला. तुतारी एक्सप्रेसनंतर सावंतवाडी स्थानकातून आणखी एका नियमित रेल्वेची भर पडल्याने प्रवाशांनी समाधान व्यक्त करत या सेवेसाठी सातत्याने पाठपुरावा करणाऱ्या कोकण रेल्वे प्रवासी संघटनेचे आभार मानले. ऐन गणेशोत्सवाच्या काळात ही गाडी सुरू झाल्याने मुंबईतील चाकरमान्यांचा प्रवास अधिक सोयीस्कर झाला आहे.

​या स्वागत सोहळ्यास कोकण रेल्वे प्रवासी संघटनेचे पदाधिकारी मिहीर मठकर, सागर तळवडेकर, सुभाष शिरसाट, अभिमन्यू लोंढे, नितीन गावडे, तेजस पोयेकर, प्रेरणा पोकळे, यूट्यूबर चिन्मय कोळे, उदय नाईक यांच्यासह रिक्षा संघटनेचे पदाधिकारी, स्थानिक नागरिक व प्रवासी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.

सावंतवाडी रेल्वे स्थानकात अतिरिक्त प्लॅटफॉर्म आणि नव्या रुळांची उभारणी होत नाही, तोपर्यंत नव्याने चालू करण्यात आलेल्या मुंबई-सावंतवाडी एक्सप्रेसच्या प्रवासाचा कालावधी कमी करणे तांत्रिकदृष्ट्या अशक्य आहे.

​स्थानकावरील तुतारी एक्सप्रेसचे आगमन आणि लोको रिव्हर्सल प्रक्रियेमुळे नवीन ट्रेनला प्लॅटफॉर्म उपलब्ध होण्यास विलंब होत असून, टर्मिनसचा विस्तार हाच या समस्येवर एकमेव कायमस्वरूपी तोडगा आहे.

   Follow us on   

​छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस (CSMT) ते सावंतवाडी रोड दरम्याने नव्याने सुरू करण्यात आलेल्या दैनिक एक्सप्रेसमुळे कोकणातील प्रवाशांना एक अतिरिक्त पर्याय उपलब्ध झाला असला, तरी हा प्रवास इतर गाड्यांच्या तुलनेत कमालीचा वेळखाऊ ठरत आहे. मुंबईतून रात्री ११:५५ वाजता सुटणारी ही गाडी दुसऱ्या दिवशी दुपारी २:१५ वाजता सावंतवाडी येथे पोहोचते, म्हणजेच या प्रवासासाठी तब्बल १४ तास २० मिनिटांचा कालावधी लागतो. कोकणकन्या, जनशताब्दी आणि मांडवी एक्सप्रेस यांसारख्या इतर प्रमुख गाड्यांच्या तुलनेत या नव्या ट्रेनचा प्रवास कालावधी सर्वाधिक असल्याने प्रवाशांमधून आश्चर्य आणि नाराजी व्यक्त केली जात आहे.

​या संदर्भात रेल्वे प्रशासनाकडून वेळेचे नियोजन का जुळत नाही, यामागील तांत्रिक अडचण सावंतवाडी रेल्वे प्रवासी संघटनेचे उपाध्यक्ष सागर तळवडेकर यांनी स्पष्ट केली आहे. त्यांच्या मते, सावंतवाडी स्टेशनवर सध्या असलेल्या मर्यादित रुळांमुळे आणि प्लॅटफॉर्मच्या कमतरतेमुळे या नव्या ट्रेनची वेळ कमी करणे अशक्य बनले आहे. या गाडीच्या आधी धावणारी तुतारी एक्सप्रेस सावंतवाडीतील प्लॅटफॉर्म क्रमांक ३ वर जाऊन थांबते. त्यामुळे स्थानकातील उपलब्ध जागेचा वापर इतर गाड्यांच्या हालचालींसाठी करावा लागतो, ज्यामुळे नव्या ट्रेनला थेट स्थानकात प्रवेश मिळण्यास विलंब होतो.

​स्थानकावरील सद्यस्थितीचा आढावा घेतल्यास, प्लॅटफॉर्म क्रमांक २ ही मुख्य मार्गिका (मेन लाइन) असल्याने तिथे ही नवी ट्रेन दीर्घकाळ पार्क करून ठेवता येत नाही. दुसरीकडे, प्लॅटफॉर्म क्रमांक १ ही लूप लाइन असून तिथून सर्व येणाऱ्या आणि जाणाऱ्या गाड्यांचे थांबे आणि वाहतूक नियंत्रित केली जाते. याव्यतिरिक्त उपलब्ध असलेली एकमेव स्टॅब्लिंग लाइन ही केवळ गाड्यांच्या क्रॉसिंगसाठी राखीव ठेवावी लागते. या सर्व मर्यादांमुळे सावंतवाडी स्थानकात एकाच वेळी दोन गाड्यांचे व्यवस्थापन करणे अत्यंत आव्हानात्मक ठरत आहे.

​सध्याच्या कार्यपद्धतीनुसार तुतारी एक्सप्रेस सावंतवाडी स्थानकात पोहोचल्यानंतर प्रवाशांना खाली उतरवले जाते. त्यानंतर या गाडीचे इंजिन उलट्या दिशेने जोडण्यासाठी (लोको रिव्हर्सल) ती ट्रेन पुन्हा झारप स्थानकापर्यंत न्यावी लागते. या संपूर्ण प्रक्रियेसाठी कमीत कमी एक तासाचा अवधी लागतो. लोको रिव्हर्सलची ही प्रक्रिया पूर्ण होऊन तुतारी एक्सप्रेस मार्गस्थ झाल्यानंतरच नव्या मुंबई-सावंतवाडी एक्सप्रेससाठी सावंतवाडीतील प्लॅटफॉर्म मोकळा होतो. या तांत्रिक अडसरामुळेच या नव्या गाडीचा प्रवास कालावधी वाढलेला पाहायला मिळतो.

​या समस्येवर कायमस्वरूपी मात करण्यासाठी सावंतवाडी टर्मिनस अंतर्गत नवीन प्लॅटफॉर्म आणि अतिरिक्त रुळांची तातडीने उभारणी करणे हाच एकमेव पर्याय उपलब्ध आहे. पायाभूत सुविधांचा विस्तार झाल्यास गाड्यांचे लोको रिव्हर्सल आणि पार्किंग सुलभ होईल, ज्यामुळे प्रवाशांचा मौल्यवान वेळ वाचू शकेल. जोपर्यंत रेल्वे प्रशासन सावंतवाडी स्थानकात या नव्या ट्रॅक आणि प्लॅटफॉर्मची उभारणी करत नाही, तोपर्यंत प्रवाशांना या अति-वेळखाऊ प्रवासाला सामोरे जावे लागणार असल्याचे स्पष्ट दिसत आहे.

   Follow us on   

गणेशोत्सवासाठी कोकणात जाणाऱ्या प्रवाशांसाठी एक अत्यंत दिलासादायक बातमी आहे. दक्षिण मध्य रेल्वेने गणेशोत्सवातील भाविकांची आणि प्रवाशांची अतिरिक्त गर्दी लक्षात घेऊन नांदेड ते सावंतवाडी रोड दरम्यान विशेष ट्रेन चालवण्याचा निर्णय घेतला आहे.

मराठवाडा रेल्वे प्रवासी महासंघाच्या सातत्यपूर्ण पाठपुराव्यामुळे ही विशेष गाडी सुरू करण्यात येत असून, ही ट्रेन नांदेड – पुणे – कल्याण – रत्नागिरी मार्गे सावंतवाडीला जोडेल.

गाडीचे तपशील व वेळापत्रक

गाडी क्र. ०७६५९ (नांदेड ते सावंतवाडी रोड विशेष):

फेऱ्यांच्या तारखा: १२ आणि १५ सप्टेंबर २०२६ (शनिवार व मंगळवार).

वेळ: नांदेडवरून रात्री २०:०० (८:००) वाजता सुटेल आणि प्रवासाच्या तिसऱ्या दिवशी पहाटे ०३:३० वाजता सावंतवाडी रोड येथे पोहोचेल.

गाडी क्र. ०७६६० (सावंतवाडी रोड ते नांदेड विशेष):

फेऱ्यांच्या तारखा: १४ आणि १७ सप्टेंबर २०२६ (सोमवार व गुरुवार).

वेळ: सावंतवाडी रोडवरून सकाळी ०७:३० वाजता सुटेल आणि दुसऱ्या दिवशी सकाळी ११:३० वाजता नांदेड येथे पोहोचेल.

प्रमुख थांबे

नांदेड, पूर्णा, परभणी, परळी वैजनाथ, लातूर रोड, लातूर, येडशी, बार्शी टाऊन, कुर्डुवाडी, दौंड, पुणे, लोणावळा, कल्याण, पनवेल, पेण, रोहा, माणगाव, खेड, चिपळूण, संगमेश्वर, रत्नागिरी, राजापूर रोड, वैभववाडी रोड, कणकवली, कुडाळ आणि सावंतवाडी रोड.

डब्यांची रचना (एकूण २४ ICF डबे):

२-टियर एसी (2AC): ३ डबे

३-टियर एसी (3AC): ५ डबे

शयनयान (Sleeper Class): १० डबे

सामान्य श्रेणी (General): ४ डबे

एसएलआर / लगेज व्हॅन (SLR): २ डबे

(टीप: गणेशोत्सवाच्या पार्श्वभूमीवर या विशेष गाडीसाठी रेल्वे प्रशासनाकडून विशेष (TOD – Train on Demand / 1.3) भाडे दर लागू राहतील.)