Follow us on   

सिंधुदुर्ग | प्रतिनिधी: जिल्हा परिषद व पंचायत समितीच्या आगामी निवडणुकांचे वारे वाहू लागले असतानाच, सिंधुदुर्गातील जागरूक मतदारांनी विकासाचा एक अत्यंत महत्त्वाचा आणि गेल्या दहा वर्षांपासून रखडलेला मुद्दा ऐरणीवर आणला आहे. ‘सावंतवाडी रेल्वे टर्मिनस’ पूर्ण करणाऱ्या उमेदवारालाच मत देणार, अशी ठाम भूमिका मतदारांनी खुल्या पत्राद्वारे जाहीर केली आहे.

केवळ रस्ते, वीज व पाणी यापुरते न थांबता जिल्ह्याच्या अर्थकारणाला चालना देणारा हा प्रकल्प तातडीने मार्गी लावावा, अशी जोरदार मागणी होत आहे. मतदारांनी मांडलेल्या मुद्द्यांनुसार, टर्मिनस पूर्ण झाल्यास मुंबई–पुण्याहून थेट रेल्वे सेवा सुरू होऊन ‘वीकेंड टुरिझम’ला मोठी चालना मिळेल. शिरोडा, वेंगुर्ला, देवगड, मालवण यांसारख्या पर्यटनस्थळांवर पर्यटकांची संख्या वाढेल. एका खासगी सर्वेक्षणानुसार दररोज ५०० नवीन पर्यटक आले, तरी वर्षाला सुमारे ५४ कोटी रुपयांची उलाढाल होऊ शकते. याशिवाय येथे प्रस्तावित ३९ कोटींच्या ‘रेल्वे बजेट हॉटेल’चे काम निधीअभावी रखडले असून तेही पूर्ण करण्याची गरज व्यक्त करण्यात आली आहे.

शेतकऱ्यांच्या दृष्टीनेही हा प्रकल्प अत्यंत महत्त्वाचा असल्याचे मतदारांचे म्हणणे आहे. सध्या देवगडचा हापूस आंबा व वेंगुर्ल्याचा काजू महागड्या ट्रकमार्गे वाशी मार्केटला पाठवावा लागतो. टर्मिनस सुरू झाल्यास रेल्वेमार्गे कमी खर्चात व कमी वेळेत मालवाहतूक शक्य होऊन शेतकऱ्यांचा नफा वाढेल.

तरुणांसाठी स्थानिक रोजगारनिर्मितीचा मोठा स्रोत म्हणूनही टर्मिनसकडे पाहिले जात आहे. गाड्यांची सफाई, पाणी भरणे, देखभाल आदी कामांतून स्थानिकांना रोजगार मिळेल. ‘एक स्थानक, एक उत्पादन’ या योजनेमुळे महिला बचत गट व लाकडी खेळणी व्यवसायाला कायमस्वरूपी बाजारपेठ उपलब्ध होईल.

दरम्यान, टर्मिनससाठी आवश्यक असलेला अप्रोच रोड सुमारे ९० टक्के पूर्ण झाला असला, तरी पाण्याचा प्रश्न अद्याप लालफितीत अडकलेला आहे. तिलारी धरणातून पाणीपुरवठ्यासाठी ‘जल जीवन मिशन’अंतर्गत १५ कोटींचा प्रस्ताव राज्य सरकारकडे प्रलंबित आहे. हा प्रस्ताव मंजूर झाल्यास टर्मिनससह मळगाव, कुंभार्ली आणि ब्राह्मणपाट गावांचाही पाण्याचा प्रश्न सुटणार आहे.

गेल्या दहा वर्षांत केवळ भूमिपूजन झाल्या असून आता प्रत्यक्ष पूर्तता हवी, असा निर्वाणीचा इशारा मतदारांनी दिला आहे. जो उमेदवार आपल्या अधिकृत जाहीरनाम्यात ‘सावंतवाडी रेल्वे टर्मिनस व रेलोटेल प्रकल्प’ पूर्ण करण्याचे स्पष्ट वचन देईल आणि निवडून आल्यानंतर त्याचा सातत्याने पाठपुरावा करेल, त्यालाच मत दिले जाईल, असा निर्धार या खुल्या पत्रातून व्यक्त करण्यात आला आहे.

कोकणच्या स्वाभिमानाशी जोडलेला हा प्रकल्प मार्गी लावण्यासाठी सर्व राजकीय पक्षांनी आपल्या ‘व्हिजन’मध्ये याला अग्रक्रम द्यावा, अशी अपेक्षा सिंधुदुर्गातील मतदार व्यक्त करत आहेत.

   Follow us on   

मुंबई: कोकणच्या विकासाला नवी दिशा देणारा आणि मुंबई-गोवा प्रवासाचे अंतर निम्म्यावर आणणारा ‘कोकण एक्स्प्रेसवे’ (Konkan Expressway) आता खऱ्या अर्थाने चर्चेत आला आहे. महाराष्ट्र राज्य रस्ते विकास महामंडळाने (MSRDC) या महत्त्वाकांक्षी ग्रीनफिल्ड प्रकल्पाबाबत आपली भूमिका स्पष्ट केली आहे. राज्याचे सध्या सुरू असलेले पुणे रिंग रोड आणि जालना-नांदेड एक्स्प्रेसवे यांसारखे मोठे प्रकल्प मार्गी लागल्यानंतर, तत्काळ कोकण एक्स्प्रेसवेच्या प्रत्यक्ष बांधकामाला सुरुवात केली जाणार आहे.

​अभियांत्रिकीचा अद्भुत अविष्कार

कोकणची भौगोलिक परिस्थिती लक्षात घेता, हा एक्स्प्रेसवे उभारणे हे अभियांत्रिकीसाठी मोठे आव्हान असणार आहे. रायगड जिल्ह्यातील बळवलीपासून सुरू होऊन थेट सिंधुदुर्गच्या पत्रादेवीपर्यंत जाणाऱ्या या मार्गावर निसर्गाचा समतोल राखत आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर केला जाईल. या प्रकल्पामध्ये एकूण ४१ बोगदे, २१ मोठे पूल आणि ५१ व्हायाडक्ट्सचा (उड्डाणपूल) समावेश असेल. डोंगराळ भागातून रस्ता काढताना प्रवाशांना कोणताही त्रास होऊ नये, यासाठी हा मार्ग ‘घाटमुक्त’ ठेवण्यात येणार आहे, हे या प्रकल्पाचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य ठरेल.

​वेळेची मोठी बचत आणि पर्यटनाला चालना

सध्या मुंबई ते गोवा प्रवासासाठी प्रवाशांना राष्ट्रीय महामार्ग ६६ किंवा कोकण रेल्वेवर अवलंबून राहावे लागते, ज्यासाठी १० ते १२ तासांचा वेळ लागतो. मात्र, हा ६ पदरी एक्स्प्रेसवे पूर्ण झाल्यावर मुंबई ते पत्रादेवी (महाराष्ट्र-गोवा सीमा) हे अंतर अवघ्या ५ तासांत पार करता येईल. तिथून पणजी केवळ एका तासाच्या अंतरावर असल्याने, मुंबई ते पणजी हा प्रवास फक्त ६ तासांत पूर्ण होईल. यामुळे केवळ प्रवासाचा वेळच वाचणार नाही, तर कोकणातील आंबा, काजू उद्योग आणि पर्यटन क्षेत्राला आंतरराष्ट्रीय दर्जाची बाजारपेठ उपलब्ध होणार आहे.

​प्रशासकीय तयारी आणि नियोजन

MSRDC ने स्पष्ट केल्यानुसार, या प्रकल्पाची व्याप्ती आणि गुंतागुंत मोठी असल्याने त्याचे नियोजन अत्यंत सूक्ष्म पद्धतीने केले जात आहे. भूसंपादनाची प्रक्रिया आणि तांत्रिक सर्वेक्षण पूर्ण झाल्यानंतर कामाची प्रत्यक्ष अंमलबजावणी सुरू होईल. या महामार्गामुळे रायगड, रत्नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या तिन्ही जिल्ह्यांतील दळणवळण व्यवस्था पूर्णपणे बदलून जाईल आणि स्थानिक रोजगाराच्या संधींमध्ये मोठी वाढ होईल, असा विश्वास व्यक्त केला जात आहे.

   Follow us on   

Konkan Railway: प्रवाशांची अतिरिक्त गर्दी लक्षात घेता आणि प्रवासाची सोय अधिक सुलभ करण्यासाठी रेल्वे प्रशासनाने पश्चिम मध्य रेल्वेच्या समन्वयाने गाडी संख्या ०२१९८ / ०२१९७ जबलपूर – कोइम्बतूर – जबलपूर साप्ताहिक स्पेशल ट्रेनच्या सेवा विस्तारित करण्याचा महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतला आहे. एक दोन नाही तर तब्बल पाच वर्षासाठी या गाडीला मुदतवाढ देण्यात आली आहे.

नवीन वेळापत्रकानुसार, गाडी संख्या ०२१९८ जबलपूर – कोइम्बतूर साप्ताहिक स्पेशलच्या फेऱ्या ६ मार्च २०२६ पासून २७ डिसेंबर २०३० पर्यंत वाढवण्यात आल्या आहेत. तसेच, परतीच्या प्रवासात गाडी संख्या ०२१९७ कोइम्बतूर – जबलपूर साप्ताहिक सुपरफास्ट फेस्टिव्हल स्पेशल ९ मार्च २०२६ पासून ३० डिसेंबर २०३० पर्यंत धावणार आहे. म्हणजे पुढील पाच वर्षे ही गाडी कोकण रेल्वे मार्गावर धावणार आहे.

या गाडीचे प्रमुख थांबे:

ही गाडी आपल्या प्रवासात नरसिंगपूर, गाडरवारा, पिपरिया, इटारसी जंक्शन, हरदा, खंडवा, भुसावळ जंक्शन, नाशिक रोड, पनवेल, रोहा, खेड, चिपळूण, रत्नागिरी, कणकवली, कुडाळ, थिवीम, मडगाव जंक्शन, कारवार, कुमटा, मूकंबिका रोड बिंदूर, कुंदापुरा, उडुपी, मुल्की, मंगळुरू जंक्शन, कासारगोड, कन्नूर, वडाकरा, कोझिकोड, तिरूर, शोरनूर जंक्शन आणि पालघाट या स्थानकांवर थांबेल.

​डब्यांची रचना (Coach Composition):

या विशेष गाडीला एकूण २४ डबे जोडण्यात आले आहेत. यामध्ये प्रथम श्रेणी ए.सी. (First AC) चा १ डबा, द्वितीय श्रेणी ए.सी. (Two Tier AC) चे २ डबे, तृतीय श्रेणी ए.सी. (3 Tier AC) चे ६ डबे, स्लीपर क्लासचे ११ डबे, जनरलचे २ डबे आणि २ एस.एल.आर. (SLR) डब्यांचा समावेश आहे.

​विशेष म्हणजे, या ट्रेनच्या धावण्याचे दिवस, वेळ, थांबे आणि डब्यांच्या रचनेत कोणताही बदल करण्यात आलेला नाही; ती पूर्वीप्रमाणेच नियमितपणे धावत राहील. या विस्तारामुळे कोकणात आणि दक्षिण भारतात जाणाऱ्या प्रवाशांना मोठा दिलासा मिळाला असून, आगामी पाच वर्षांसाठी प्रवासाचे नियोजन करणे सोपे होणार आहे. या गाड्यांच्या थांब्यांच्या आणि वेळेच्या सविस्तर माहितीसाठी प्रवाशांनी रेल्वेच्या अधिकृत संकेतस्थळाला भेट द्यावी, असे आवाहन करण्यात आले आहे.

   Follow us on   

मुंबई/रत्नागिरी:

येणाऱ्या प्रजासत्ताक दिनाच्या (२६ जानेवारी) जोडून आलेल्या दीर्घ सुट्ट्यांमुळे कोकण मार्गावर प्रवाशांची होणारी प्रचंड गर्दी लक्षात घेता, कोकण विकास समितीने रेल्वे प्रशासनाकडे विशेष गाड्या सोडण्याची आग्रही मागणी केली आहे. २३ जानेवारी ते २६ जानेवारी २०२६ या काळात मुंबई आणि पुण्याहून कोकणात जाणाऱ्या नियमित गाड्यांचे आरक्षण महिनाभर आधीच फुल्ल झाल्याने चाकरमानी आणि पर्यटकांचे हाल होत आहेत.

​या पार्श्वभूमीवर, ‘कोकण विकास समिती’चे जयवंत शंकर दरेकर आणि अक्षय मधुकर महापदी यांनी मध्य रेल्वे आणि कोकण रेल्वे प्रशासनाला सविस्तर पत्र लिहून विशेष गाड्यांचे नियोजन करण्याची विनंती केली आहे.

​प्रवाशांच्या सोयीसाठी या तीन मार्गांवर विशेष ट्रेनची मागणी:

​समितीने प्रवाशांच्या मागणीनुसार खालील तीन मार्गांवर विशेष फेऱ्यांचे प्रस्ताव मांडले आहेत:

​१. मुंबई CSMT – सावंतवाडी रोड – मुंबई CSMT:

ही गाडी दादर, ठाणे, पनवेल, रोहा, चिपळूण, रत्नागिरी, कणकवली आणि कुडाळ यांसारख्या महत्त्वाच्या स्थानकांवर थांबून सिंधुदुर्गपर्यंत धावण्यासाठी अपेक्षित आहे. यात स्लीपर आणि एसी कोचची सोय असावी.

​२. पुणे – सावंतवाडी रोड – पुणे:

पुण्याहून कोकणात जाणाऱ्या प्रवाशांची संख्या मोठी आहे. लोणावळा, कल्याण, पनवेलमार्गे ही गाडी सोडल्यास पुणेकर चाकरमान्यांचा प्रवास सुखकर होईल.

​३. मुंबई CSMT – चिपळूण – मुंबई CSMT (दिवसा धावणारी स्पेशल):

कमी अंतराच्या प्रवाशांसाठी ही गाडी फायदेशीर ठरेल. पेण, माणगाव, वीर, खेड यांसारख्या स्थानकांवर थांबा देऊन सेकंड सीटिंग आणि एसी चेअर कारची सुविधा देण्याची मागणी करण्यात आली आहे.

​दरवर्षी जानेवारीच्या अखेरीस येणाऱ्या लाँग वीकेंडमुळे कोकणात कौटुंबिक भेटी आणि पर्यटनासाठी मोठी गर्दी होते. नियमित गाड्यांमध्ये जागा नसल्याने प्रवाशांना खासगी ट्रॅव्हल्सच्या अव्वाच्या सव्वा भाड्याचा सामना करावा लागतो किंवा असुरक्षित रस्ते प्रवासाचा धोका पत्करावा लागतो.

​”जर रेल्वेने वेळेत विशेष गाड्यांचे नियोजन केले आणि बुकिंग सुरू केले, तर प्रवाशांना शेवटच्या क्षणी होणारा मनस्ताप वाचेल. तसेच, यामुळे भारतीय रेल्वेच्या महसुलातही मोठी भर पडेल,” असे कोकण विकास समितीच्या वतीने स्पष्ट करण्यात आले आहे.

   Follow us on   

रत्नागिरी/सिंधुदुर्ग: आषाढी आणि कार्तिकी एकादशीप्रमाणेच कोकणात माघी एकादशीला विशेष महत्त्व आहे. या निमित्ताने कोकणातील हजारो वारकरी पंढरपूरला विठूरायाचे दर्शन घेण्यासाठी जात असतात. मात्र, कोकणातून पंढरपूरला जाण्यासाठी थेट रेल्वे सेवा उपलब्ध नसल्याने वारकऱ्यांचे, विशेषतः ज्येष्ठ नागरिकांचे प्रचंड हाल होत आहेत. या पार्श्वभूमीवर, यावर्षी तरी सावंतवाडी ते पंढरपूर दरम्यान विशेष गाडी चालवावी, अशी मागणी प्रवासी संघटनांनी रेल्वे प्रशासनाकडे केली आहे.

​रस्ते प्रवास ठरतोय त्रासदायक

​कोकणातून पंढरपूर रस्तेमार्गे जवळ असले तरी, कोकण आणि पश्चिम महाराष्ट्राला जोडणाऱ्या कठीण घाटमार्गामुळे हा प्रवास अत्यंत वेळखाऊ आणि थकवणारा होतो. वयोवृद्ध वारकऱ्यांसाठी तासनतास बसचा किंवा खासगी वाहनाचा प्रवास शारीरिकदृष्ट्या त्रासदायक ठरतो. रेल्वेने हा प्रवास केल्यास तो अधिक आरामदायक आणि सुरक्षित होऊ शकतो, असे वारकऱ्यांचे म्हणणे आहे.

​मध्य रेल्वे दरवर्षी आषाढी-कार्तिकी एकादशीला नागपूर, अमरावती, कोल्हापूर, भुसावळ, लातूर आणि मिरज यांसारख्या विविध भागांतून विशेष गाड्यांची घोषणा करते. मात्र, दरवर्षी मागणी करूनही कोकण रेल्वे मार्गावरून पंढरपूरसाठी थेट विशेष गाडी अद्याप सुरू करण्यात आलेली नाही. यामुळे कोकणातील भाविकांमध्ये नाराजीचा सूर उमटत आहे.

आषाढी आणि कार्तिकी या दोन्ही महत्वाच्या एकदशा ऐन शेतीच्या हंगामात येत असल्याने वारकर्‍यांची ईच्छा असूनही कोकणकरांना पंढरपुरात जाणे शक्य होत नाही. माघी एकादशी सोयीच्या काळात येत असल्याने हा वारकरी नित्यनेमाने पंढरपूरला भेट देतो. त्यामुळे माघी वारीला मोठ्या प्रमाणात कोकणी भक्त दिसून येतात. येवढेच नाही तर या एकादशीच्या वारीला कोकणवासीयांची वारी असेही संबोधले जाते.

या महिन्याच्या अखेरीस माघी एकादशी येत असल्याने रेल्वेने तातडीने यावर निर्णय घ्यावा.

​आता रेल्वे प्रशासन या मागणीची दखल घेऊन कोकणातील वारकऱ्यांचा विठुरायापर्यंतचा प्रवास सुकर करणार का, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.

   Follow us on   

रुपेश मनोहर कदम/ सायले: संगमेश्वर तालुक्यातील रेल्वे प्रवाशांच्या सोयी सुविधांचा कायम पाठपुरावा करणाऱ्या निसर्गरम्य चिपळूण संगमेश्वर फेसबुक ग्रुप च्या सदस्यांनी आज दि. ७ जानेवारी २०२६ रोजी रत्नागिरी येथील रेल्वेचे वरिष्ठ अधिकारी मा. श्री. शैलेश बापट यांची भेट निवेदन सादर केले. संगमेश्वर तालुक्यातील १९६ गावातील रेल्वे प्रवाशांच्या होळी उत्सवातील सुखकर प्रवासाचा विचार करून हे निवेदन सादर करण्यात आले.

यावेळी चर्चा करताना संगमेश्वर स्थानकात प्रवाशांची वाढती संख्या ध्यानात घेऊन, उत्पन्न वाढी सोबत सुखकर प्रवास आवश्यक असल्याचे स्पष्ट केले. यावर नाण्याची दुसरी बाजू म्हणजे फुकट्या प्रवाशांच्या बेजबाबदार वर्तनाचा रेल्वेला बसणारा फटका, त्यामुळे होणारे नुकसान कसे टाळता येईल यादृष्टीने उपाययोजना करण्याचे अधिकाऱ्यांनी सांगितले.

या चर्चेत ग्रुपचे प्रमुख संदेश जिमन, रुपेश मनोहर कदम, अशोक मुंडेकर हे सहभागी झाले होते.कोकण रेल्वेच्या मार्गावर धावणाऱ्या हॉलिडे स्पेशल एक्स्प्रेसना संगमेश्वर रोड रेल्वे स्थानकात थांबा मिळाला तर दररोज हजारोंच्या संख्येने प्रवास करणाऱ्या तालुक्यातील रेल्वे प्रवाशांचा रेल्वे प्रवास नक्कीच सुखकर होणार!