Follow us on   

मुंबई: महाराष्ट्रातील रिक्षा आणि टॅक्सी चालकांसाठी आता मराठी भाषेचे ज्ञान असणे अनिवार्य करण्यात आले असून, येत्या १ मे पासून या नियमाची कडक अंमलबजावणी केली जाणार आहे. परिवहन मंत्री प्रताप सरनाईक यांनी यासंदर्भात महत्त्वाची घोषणा केली असून, ज्या चालकांना मराठी लिहिता किंवा वाचता येत नाही, त्यांचे परवाने रद्द करण्यात येणार असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले आहे.

​राज्यात अनेक परवानाधारक चालकांना प्रवाशांशी मराठीत संवाद साधता येत नाही, तसेच काही चालक मुद्दाम मराठी बोलण्यास टाळाटाळ करत असल्याच्या तक्रारी मोठ्या प्रमाणात प्राप्त झाल्या होत्या. या पार्श्वभूमीवर परिवहन विभागाने हा कठोर निर्णय घेतला आहे. मोटार परिवहन विभागाच्या ५९ प्रादेशिक व उपप्रादेशिक कार्यालयांमार्फत संपूर्ण राज्यात विशेष परवाना तपासणी मोहीम राबविण्यात येणार आहे. या मोहिमेअंतर्गत चालकांच्या मराठी भाषेच्या ज्ञानाची प्रत्यक्ष पडताळणी केली जाईल.

​मंत्री सरनाईक यांनी स्पष्ट केले की, वास्तव्याच्या ठिकाणची भाषा व्यवसायासाठी शिकणे हे प्रत्येकाचे कर्तव्य आहे. आपल्या मातृभाषेचा अभिमान बाळगतानाच, दुसऱ्या राज्यात व्यवसाय करताना तेथील भाषेचा आदर करणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. केवळ चालकांवरच नव्हे, तर नियमांकडे दुर्लक्ष करून चुकीच्या पद्धतीने परवाने देणाऱ्या परिवहन अधिकाऱ्यांवरही शासन कठोर कारवाई करणार आहे. या निर्णयामुळे आता राज्यातील सार्वजनिक वाहतूक सेवेत मराठी भाषेचा वापर वाढण्यास मदत होणार आहे.

   Follow us on   

मुंबई: मुंबईकरांच्या प्रवासात सुरक्षितता आणण्याच्या उद्देशाने देशातील पहिली विना-वातानुकूलित (Non-AC) पण स्वयंचलित दरवाजे असलेली लोकल ट्रेन मुंबईत दाखल झाली आहे. कुर्ला कारशेडमध्ये पोहोचलेल्या या नव्या ट्रेनमध्ये अनेक आधुनिक बदल करण्यात आले आहेत. प्रवाशांची सुरक्षितता लक्षात घेऊन यात स्वयंचलित दरवाजे बसवण्यात आले आहेत, मात्र हेच दरवाजे उन्हाळ्यात ‘ओव्हन’सारखी परिस्थिती निर्माण करतील का, असा प्रश्न उपस्थित होत आहे. यावर उपाय म्हणून रेल्वेने खिडक्यांचा आकार दुपटीने वाढवला असून, ताशी १०,००० क्युबिक मीटर हवा खेळती ठेवणारे शक्तिशाली ब्लोअर्स प्रत्येक डब्यात बसवले आहेत.

​या नव्या ट्रेनमध्ये प्रवाशांच्या सोयीसाठी लेग-रूम वाढवण्यात आला असून सामानाचा कप्पाही सध्याच्या गाड्यांपेक्षा दुप्पट मोठा करण्यात आला आहे. तांत्रिकदृष्ट्या ही ट्रेन सहा-सहा डब्यांच्या दोन युनिट्समध्ये विभागलेली असून ती ‘वेस्टिब्युल’ (एका डब्यातून दुसऱ्या डब्यात जाता येणारी) पद्धतीची आहे. मात्र, महिला, अपंग आणि प्रथम श्रेणीच्या प्रवाशांची सुरक्षितता जपण्यासाठी डब्यांमध्ये अंतर्गत विभाजने (Partitions) कायम ठेवण्यात आली आहेत. प्रवाशांना पुरेशी हवा मिळावी यासाठी बंद दरवाजांना झरोके (Louvres) देण्यात आले आहेत.

​सुविधा असल्या तरी या ट्रेनबाबत काही आव्हानेही उभी ठाकली आहेत. स्वयंचलित दरवाजे उघडण्यास आणि बंद होण्यास लागणाऱ्या वेळेमुळे लोकलच्या वेळापत्रकावर परिणाम होऊन गाड्यांना उशीर होण्याची शक्यता वर्तवण्यात येत आहे. तसेच, या गाडीच्या डब्यांची रचना सध्याच्या गाड्यांपेक्षा वेगळी असल्यामुळे प्लॅटफॉर्मवर प्रवाशांची धावपळ होऊ शकते. प्रवाशांच्या सेवेत दाखल होण्यापूर्वी या ट्रेनची काही महिने तांत्रिक चाचणी घेतली जाणार आहे, त्यानंतरच ही ‘हाय-टेक’ लोकल मुंबईकरांच्या सेवेत रुजू होईल.मुंबईकरांच्या प्रवासात सुरक्षितता आणण्याच्या उद्देशाने देशातील पहिली विना-वातानुकूलित (Non-AC) पण स्वयंचलित दरवाजे असलेली लोकल ट्रेन मुंबईत दाखल झाली आहे. कुर्ला कारशेडमध्ये पोहोचलेल्या या नव्या ट्रेनमध्ये अनेक आधुनिक बदल करण्यात आले आहेत. प्रवाशांची सुरक्षितता लक्षात घेऊन यात स्वयंचलित दरवाजे बसवण्यात आले आहेत, मात्र हेच दरवाजे उन्हाळ्यात ‘ओव्हन’सारखी परिस्थिती निर्माण करतील का, असा प्रश्न उपस्थित होत आहे. यावर उपाय म्हणून रेल्वेने खिडक्यांचा आकार दुपटीने वाढवला असून, ताशी १०,००० क्युबिक मीटर हवा खेळती ठेवणारे शक्तिशाली ब्लोअर्स प्रत्येक डब्यात बसवले आहेत.

​या नव्या ट्रेनमध्ये प्रवाशांच्या सोयीसाठी लेग-रूम वाढवण्यात आला असून सामानाचा कप्पाही सध्याच्या गाड्यांपेक्षा दुप्पट मोठा करण्यात आला आहे. तांत्रिकदृष्ट्या ही ट्रेन सहा-सहा डब्यांच्या दोन युनिट्समध्ये विभागलेली असून ती ‘वेस्टिब्युल’ (एका डब्यातून दुसऱ्या डब्यात जाता येणारी) पद्धतीची आहे. मात्र, महिला, अपंग आणि प्रथम श्रेणीच्या प्रवाशांची सुरक्षितता जपण्यासाठी डब्यांमध्ये अंतर्गत विभाजने (Partitions) कायम ठेवण्यात आली आहेत. प्रवाशांना पुरेशी हवा मिळावी यासाठी बंद दरवाजांना झरोके (Louvres) देण्यात आले आहेत.

​सुविधा असल्या तरी या ट्रेनबाबत काही आव्हानेही उभी ठाकली आहेत. स्वयंचलित दरवाजे उघडण्यास आणि बंद होण्यास लागणाऱ्या वेळेमुळे लोकलच्या वेळापत्रकावर परिणाम होऊन गाड्यांना उशीर होण्याची शक्यता वर्तवण्यात येत आहे. तसेच, या गाडीच्या डब्यांची रचना सध्याच्या गाड्यांपेक्षा वेगळी असल्यामुळे प्लॅटफॉर्मवर प्रवाशांची धावपळ होऊ शकते. प्रवाशांच्या सेवेत दाखल होण्यापूर्वी या ट्रेनची काही महिने तांत्रिक चाचणी घेतली जाणार आहे, त्यानंतरच ही ‘हाय-टेक’ लोकल मुंबईकरांच्या सेवेत रुजू होईल.

   Follow us on   

मुंबई: मुंबईतील मध्य रेल्वेच्या प्रत्येक स्थानकावर किराणा (किराणा) दुकाने उभारण्यासाठी लवकरच टेंडर काढण्यात येणार आहेत. यासंदर्भातील सूचना रेल्वेच्या अधिकृत वेबसाइटवर ‘कमिंग सून’ म्हणून प्रसिद्ध करण्यात आली आहे. स्थानकांवर किराणा दुकाने, स्टॉल्स आणि किरकोळ विक्रीसाठीच्या जागा भाडेतत्त्वावर देण्याची प्रक्रिया सुरू होणार असल्याने स्थानिक मराठी व्यावसायिकांसाठी ही मोठी संधी उपलब्ध होणार आहे.

काही स्थानिक कार्यकर्त्यांनी मराठी बांधवांना आवाहन केले आहे की, टेंडर जाहीर झाल्यावर तात्काळ अर्ज करावे आणि या दुकानांचा ताबा घ्यावा. सध्या रेल्वे प्रशासनाकडून मुंबई विभागातील विविध स्थानकांवर किराणा किऑस्क, स्टॉल्स यांच्यासाठी टेंडर प्रक्रिया सुरू करण्याची तयारी असल्याचे समजते.

मात्र, काहींनी चिंता व्यक्त केली आहे की, डी-मार्ट, जिओ मार्ट सारख्या मोठ्या कंपन्या या टेंडरमध्ये भाग घेऊ शकतात आणि स्थानिक छोट्या व्यावसायिकांना संधी मिळणार नाही. टेंडरसाठी मोठी डिपॉझिट रक्कम (अंदाजे २५ लाखांपेक्षा जास्त) लागू शकते, त्यामुळे इच्छुकांनी अधिकृत वेबसाइट (cr.indianrailways.gov.in) वरून माहिती घ्यावी आणि वेळेवर अर्ज करावा, असे सांगितले जात आहे. ही योजना मुंबईकर प्रवाशांना स्थानकांवरच किराणा खरेदीची सोय उपलब्ध करून देणारी ठरेल.

   Follow us on   

रेल्वेने प्रवाशांच्या सोयीसाठी सुरू केलेल्या नवीन ‘रेल्वे-वन’ (RailOne) या तिकीट बुकिंग ॲपमध्ये एक मोठी तांत्रिक त्रुटी समोर आली असून, यामुळे विनातिकीट प्रवासाचे प्रमाण वाढले आहे. वास्तविक, रेल्वेच्या नियमांनुसार ‘जिओ-फेन्सिंग’ प्रणालीमुळे धावत्या ट्रेनमध्ये किंवा स्टेशनच्या बाहेरून तिकीट काढता येत नाही; मात्र या तांत्रिक बिघाडामुळे प्रवासी आता ट्रेनमध्ये चढल्यानंतरही सहज तिकीट बुक करत आहेत. मार्च महिन्याच्या सुरुवातीपासून हा प्रकार सुरू असून, यामुळे मध्य रेल्वेच्या अधिकाऱ्यांसमोर मोठे आव्हान उभे राहिले आहे. विशेषतः कल्याणकडे जाणाऱ्या एसी (AC) लोकलमध्ये तिकीट तपासणी दरम्यान अनेक प्रवासी प्रवासाच्या मध्यभागी तिकीट बुक करताना आढळले आहेत, ज्यामुळे रेल्वेच्या महसुलाचे नुकसान होत आहे.

​या तांत्रिक त्रुटीचा थेट परिणाम मुंबईच्या उपनगरीय रेल्वे नेटवर्कवर, विशेषतः मध्य आणि हार्बर मार्गावर होत आहे. ‘डिव्हिजनल रेल्वे युजर्स कन्सल्टेटिव्ह कमिटी’चे सदस्य राजीव सिंघल यांनी सांगितले की, या त्रुटीमुळे एसी लोकलमध्ये होणारी गर्दी वाढली असून गाड्यांच्या वक्तशीरपणावरही परिणाम झाला आहे. सध्या मुंबईत पीक अवर्समध्ये लोकल गाड्या सरासरी १० ते १५ मिनिटे उशिराने धावत आहेत. रेल्वे प्रशासनाच्या मते, सिग्नलसाठी वापरल्या जाणाऱ्या लहरींची व्याप्ती स्टेशन परिसराबाहेरही जात असल्याने जिओ-फेन्सिंग मर्यादित ठेवणे कठीण होत आहे.

​’रेल्वे-वन’ ॲपमधील ही त्रुटी दूर करणे तातडीचे बनले आहे, जेणेकरून विनातिकीट प्रवासाला आळा बसेल आणि रेल्वेचे वेळापत्रक सुधारण्यास मदत होईल.

   Follow us on   

​मुंबई: बृहन्मुंबई महानगरपालिकेने (BMC) मुंबई शहर आणि उपनगरांतील सार्वजनिक स्वच्छतेचा दर्जा सुधारण्यासाठी ‘अॅस्पिरेशनल’ (Aspirational) सार्वजनिक शौचालयांची संकल्पना प्रत्यक्षात आणली आहे. मुंबईसारख्या गजबजलेल्या शहरात स्वच्छ प्रसाधनगृहांची उपलब्धता ही नेहमीच एक मोठी समस्या राहिली आहे. ही उणीव भरून काढण्यासाठी महापालिकेने केवळ ५ रुपयांत ‘प्रिमिअम’ सुविधा उपलब्ध करून देण्याचा निर्णय घेतला असून, यामुळे मुंबईकरांसह पर्यटकांनाही मोठा दिलासा मिळणार आहे.

​मोक्याच्या ठिकाणांची निवड

​प्रायोगिक तत्त्वावर पहिल्या टप्प्यात दक्षिण मुंबईतील सात महत्त्वाच्या आणि वर्दळीच्या ठिकाणांची निवड करण्यात आली आहे. यात फॅशन स्ट्रीट, लायन गेट, बॉम्बे हायकोर्ट, विधानभवन, वाळकेश्वरमधील बाणगंगा आणि माहीम बीच यांसारख्या पर्यटन आणि कार्यालयीन दृष्टीने महत्त्वाच्या परिसरांचा समावेश आहे. या ठिकाणी दररोज हजारो लोकांची ये-जा असते, त्यामुळे अशा आधुनिक सुविधांची तिथे सर्वाधिक गरज होती.

​जागतिक दर्जाच्या आधुनिक सुविधा

​ही ‘अॅस्पिरेशनल’ शौचालये केवळ नावापुरती मर्यादित नसून, त्यात अनेक अत्याधुनिक सुविधांचा समावेश करण्यात आला आहे. यामध्ये महिलांच्या आरोग्याची काळजी घेण्यासाठी सॅनिटरी नॅपकिन वेंडिंग मशीन, स्वतंत्र चेंजिंग रूम आणि मातांसाठी ‘बेबी फीडिंग’ (स्तनपान) क्षेत्र उपलब्ध करून देण्यात आले आहे. तसेच दिव्यांग व्यक्तींसाठी विशेष रॅम्प आणि सोयीसुविधा निर्माण करण्यात आल्या आहेत, ज्यामुळे हे प्रकल्प खऱ्या अर्थाने सर्वसमावेशक ठरत आहेत.

​सुरक्षा आणि स्वच्छतेला प्राधान्य

​सार्वजनिक ठिकाणी सुरक्षितता हा सर्वात महत्त्वाचा मुद्दा असतो. हे लक्षात घेऊन या प्रत्येक शौचालयामध्ये सीसीटीव्ही कॅमेरे बसवण्यात आले आहेत आणि सुरक्षेसाठी कर्मचाऱ्यांची नेमणूक करण्यात आली आहे. याव्यतिरिक्त, आणीबाणीच्या परिस्थितीसाठी अग्निशमन यंत्रणाही सज्ज ठेवण्यात आली आहे. अवघ्या ५ रुपयांच्या शुल्कात उच्च दर्जाची स्वच्छता आणि सुरक्षा प्रदान करणे, हे या प्रकल्पाचे मुख्य वैशिष्ट्य आहे.

​भविष्यातील विस्तार योजना

​दक्षिण मुंबईतील या प्रयोगाच्या यशानंतर महापालिका आता मुंबईच्या उपनगरांमध्येही आपले जाळे विस्तारणार आहे. येत्या वर्षभरात उपनगरांतील ६७ विविध ठिकाणी अशाच प्रकारची आलिशान आणि सुसज्ज शौचालये बांधण्याचे नियोजन करण्यात आले आहे. यामुळे मुंबईतील सार्वजनिक आरोग्याचा दर्जा सुधारण्यास मदत होईल आणि मुंबई खऱ्या अर्थाने ‘स्मार्ट सिटी’च्या दिशेने पाऊल टाकेल, अशी आशा व्यक्त होत आहे.