Follow us on        

मुंबई:रेल्वेने प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांसाठी एक अत्यंत दिलासादायक आणि मोठी बातमी समोर आली आहे. तात्काळ तिकीट बुकिंगदरम्यान रेल्वे स्थानकांवर होणारी प्रचंड गर्दी, तिकिटांचा काळाबाजार करणारे दलाल आणि फेक आयडीचा (बनावट ओळखपत्र) होणारा गैरवापर यामुळे सामान्य प्रवासी नेहमीच त्रस्त असायचे. या गंभीर समस्येवर कायमस्वरूपी तोडगा काढण्यासाठी भारतीय रेल्वेने आता ऑफलाइन तात्काळ तिकीट बुकिंग अधिक सुरक्षित, पारदर्शक आणि दलालमुक्त करण्यासाठी ‘Q-Mitra’ नावाची एक आधुनिक डिजिटल प्रणाली सुरू केली आहे. या नवीन आणि प्रगत सिस्टीममुळे आता फक्त खऱ्या आणि गरजू प्रवाशांनाच तात्काळ तिकीट मिळवणे शक्य होणार आहे.

​दलालांच्या नवीन युक्त्यांवर रेल्वेचा कडक प्रहार

​भारतीय रेल्वेने यापूर्वी ऑनलाइन तात्काळ तिकीट बुकिंगमधील गैरप्रकार रोखण्यासाठी ‘आधार आधारित ओटीपी’ (Aadhaar-based OTP) प्रणाली लागू केली होती. यामुळे ऑनलाइन तिकीट बुकिंग अधिक सुरक्षित झाले आणि फेक अकाउंट्सद्वारे मोठ्या प्रमाणावर तिकिटे बुक करणाऱ्या दलालांवर काही प्रमाणात आळा बसला. मात्र, ऑनलाइन सिस्टीम कडक होताच अनेक दलालांनी आपला मोर्चा ऑफलाइन तिकीट काउंटरकडे वळवला होता. काउंटरवर बनावट ओळखपत्रांच्या आधारे तात्काळ तिकीट मिळवण्याचे प्रकार मोठ्या प्रमाणावर वाढू लागले होते. याच पार्श्वभूमीवर रेल्वेने ऑफलाइन काउंटरवरील गैरव्यवहार पूर्णपणे संपवण्यासाठी हे ‘Q-Mitra’ नावाचे मोठे पाऊल उचलले आहे. सध्या या प्रणालीची प्रायोगिक तत्त्वावर चाचणी (Testing) बिहारमधील ‘बेगुसराय’ रेल्वे स्थानकावर सुरू करण्यात आली आहे. हे स्थानक पूर्व मध्य रेल्वेच्या सोनपूर विभागांतर्गत येते. तेथे ऑफलाइन तात्काळ तिकीट बुकिंगसाठी ‘Q-Mitra’ प्रणाली लागू करण्यात आली असून, दलालांना रोखण्यात मोठे यश मिळत असल्याचा दावा रेल्वे प्रशासनाकडून करण्यात आला आहे.

​नेमकी काय आहे ‘Q-Mitra’ सिस्टीम आणि ती कशी काम करणार?

​’Q-Mitra’ ही एक स्मार्ट डिजिटल टोकन प्रणाली आहे. तात्काळ काउंटरवर होणारी अव्यवस्थित गर्दी नियंत्रित करणे आणि प्रवाशाची खरी ओळख पडताळूनच तिकीट देणे हा या सिस्टीमचा मुख्य उद्देश आहे.

​नोंदणी प्रक्रिया: या प्रणाली अंतर्गत तात्काळ तिकीट हवे असलेल्या प्रवाशाला सर्वप्रथम आपला वैध मोबाईल नंबर आणि आधार कार्ड वापरून नोंदणी करावी लागेल. विशेष म्हणजे, एका आधार कार्ड आणि एका मोबाईल नंबरवर केवळ एकच टोकन दिले जाणार आहे. त्यामुळे मोठ्या प्रमाणात तिकिटे बुक करणाऱ्या दलालांसमोर आता मोठा अडथळा निर्माण होणार आहे.

​डिजिटल टोकन वितरण: तात्काळ तिकीट काउंटर सुरू होण्याच्या काही वेळ आधी प्रवाशाच्या नोंदणीकृत मोबाईलवर एक क्यूआर कोड (QR Code) असलेले ‘डिजिटल टोकन’ पाठवले जाईल.

​बायोमेट्रिक आणि फेस ऑथेंटिकेशन: हे डिजिटल टोकन घेऊनच प्रवाशाला तिकीट काउंटरवर जावे लागेल. तिथे मशीनद्वारे प्रवाशाचे बायोमेट्रिक आणि फेस ऑथेंटिकेशन (चेहरा पडताळणी) केले जाईल. आधार कार्डवरील फोटो आणि काउंटरवर उभ्या असलेल्या प्रत्यक्ष व्यक्तीचा चेहरा तंतोतंत जुळल्यानंतरच तिकीट दिले जाईल. या कडक प्रणालीमुळे फेक आयडी, बनावट नाव किंवा इतरांच्या कागदपत्रांवर तिकीट लाटण्याचे प्रकार आता जवळपास अशक्य होणार आहेत.

​प्रवाशांना मिळणारे इतर मोठे फायदे

​सामान्य प्रवाशांच्या सोयीसाठी ‘Q-Mitra’ सिस्टीममध्ये हिंदी आणि इंग्रजीसह अनेक प्रादेशिक भाषांचा सपोर्ट देण्यात आला आहे, जेणेकरून प्रत्येकाला ही सिस्टीम सहज समजेल. याशिवाय, वातानुकूलित (AC) आणि विना-वातानुकूलित (Non-AC) तिकिटांसाठी स्वतंत्र टोकन व स्वतंत्र रांगेची (Queue) व्यवस्था करण्यात आली आहे. या प्रणालीचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे ही सिस्टीम इंटरनेटशिवायही कार्य करू शकते, ज्यामुळे तांत्रिक अडचणींचा सामना करावा लागणार नाही. रेल्वेच्या या नव्या उपक्रमामुळे सामान्य प्रवाशांना तिकिटासाठी तासन्तास रांगेत उभे राहण्याच्या त्रासातून मोठी सुटका मिळणार असून, तात्काळ तिकीट बुकिंग प्रक्रिया अधिक पारदर्शक, सुरक्षित आणि सुलभ होणार आहे.

   Follow us on        

ऋषिकेश: योग नागरी ऋषिकेश रेल्वे स्थानकाजवळ सोमवारी रात्री एक मोठी दुर्घटना घडल्याची माहिती समोर आली आहे. येथील खंड गाव परिसरामध्ये रात्री ९:३० वाजेच्या सुमारास उज्जैनी एक्सप्रेसचे तीन आधुनिक ‘एलएचबी’ (LHB) डबे अचानक पटरीवरून उतरले. या घटनेमुळे रेल्वे स्थानक परिसर आणि प्रशासकीय वर्तुळात एकच खळबळ उडाली.

​रेल्वे प्रशासनाकडून मिळालेल्या प्राथमिक माहितीनुसार, ही दुर्घटना रेल्वे यार्डमध्ये डब्यांच्या शंटिंगदरम्यान घडली. शंटिंग म्हणजेच डबे जोडण्याच्या किंवा ते बाजूला करण्याच्या प्रक्रियेदरम्यान अचानक तांत्रिक बिघाड झाल्याने हे डबे रुळावरून घसरले. सुदैवाने, हे सर्व डबे पूर्णपणे रिकामे होते आणि त्यात एकही प्रवासी नव्हता. त्यामुळे या अपघातात कोणतीही जीवितहानी झाली नाही, तसेच कोणीही जखमी झाले नाही.

​घटनेची माहिती मिळताच रेल्वेचे वरिष्ठ अधिकारी, तंत्रज्ञ आणि बचाव पथक तातडीने घटनास्थळी दाखल झाले. अपघातग्रस्त डबे पुन्हा रुळावर आणण्यासाठी आणि विस्कळीत झालेली वाहतूक पूर्ववत करण्यासाठी यंत्रणेकडून युद्धपातळीवर पुनर्स्थापना कार्य सुरू करण्यात आले आहे. या मार्गावरील इतर गाड्यांवर याचा मोठा परिणाम होऊ नये, याची काळजी घेतली जात आहे.

​या संपूर्ण अपघातात सर्वात आश्चर्यकारक बाब म्हणजे, डब्यांचा वेग अत्यंत कमी असतानाही त्यांचे मोठे नुकसान झाले आहे. भारतीय रेल्वेने प्रवाशांच्या सुरक्षित आणि गतिमान प्रवासासाठी पारंपरिक डब्यांऐवजी या आधुनिक एलएचबी (Linke Hofmann Busch) डब्यांचा मोठ्या प्रमाणावर अवलंब केला आहे. हे डबे अपघाताच्या वेळी एकमेकांवर चढत नाहीत आणि अत्यंत सुरक्षित मानले जातात. मात्र, इतक्या कमी वेगात झालेल्या घटनेत डब्यांचे झालेले नुकसान पाहून तंत्रज्ञही चक्रावले आहेत.

​या अपघातामुळे रेल्वेच्या अंतर्गत देखभालीवर आणि तांत्रिक सुरक्षेवर पुन्हा एकदा नवीन चर्चा सुरू झाली आहे. अत्यंत सुरक्षित मानल्या जाणाऱ्या यंत्रणेत कुठे त्रुटी राहिली, याचा शोध आता घेतला जात आहे. रेल्वे प्रशासनाने या संपूर्ण प्रकरणाची गंभीर दखल घेतली असून, अपघाताच्या सखोल चौकशीचे आदेश दिले आहेत. या प्रकरणाचा अधिक तपशील लवकरच समोर येण्याची शक्यता आहे.

रेल्वे प्रवाशांच्या सुरक्षेचा दावा फोल? सुरक्षित मानल्या जाणाऱ्या LHB डब्यांची ऋषिकेशमधील अपघाताने पोलखोल केली आहे. या दुर्घटनेमुळे प्रवाशांच्या सुरक्षेवर आता मोठे प्रश्नचिन्ह निर्माण..
​सविस्तर वाचा: https://t.co/ivRxumRxpd
​#RailwaySafety #RishikeshAccident #IndianRailways pic.twitter.com/dchEwMufWq

— Kokanai Digital News Channel (@kokanai21) May 19, 2026

   Follow us on        

नवी दिल्ली:भारतीय रेल्वेच्या विस्तारामध्ये आता एका नवीन अध्यायाची भर पडली असून ‘दक्षिण किनारपट्टी रेल्वे’ (South Coast Railway – SCoR) हा देशातील १८ वा रेल्वे झोन (परिमंडळ) म्हणून अधिकृतपणे कार्यान्वित होत आहे. या नवीन झोनच्या निर्मितीमुळे भारतीय रेल्वेच्या बोधचिन्हातही (लोगो) बदल करण्यात आला असून, आता रेल्वेच्या लोगोमध्ये १८ तारे झळकणार आहेत.

​रेल्वे बोर्डाने दिलेल्या माहितीनुसार, राजपत्रित अधिसूचनेद्वारे (Gazette Notification) या नवीन झोनच्या कार्यान्वयनाची प्रक्रिया पूर्ण झाली असून, १ जून २०२६ पासून ‘दक्षिण किनारपट्टी रेल्वे’ पूर्ण क्षमतेने काम करण्यास सुरुवात करेल. १८ व्या झोनचे आगमन भारतीय रेल्वेसाठी ऐतिहासिक असल्याने, रेल्वे बोर्डाचे अध्यक्ष आणि मुख्य कार्यकारी अधिकारी (CRB & CEO) यांनी या बदलाला मान्यता दिली आहे.

​या नवीन झोनच्या सन्मानार्थ, आता सर्व अधिकृत कामकाजात १८ तारे असलेला सुधारित लाल रंगाचा लोगो वापरणे बंधनकारक करण्यात आले आहे. सर्व विभागीय रेल्वे आणि सार्वजनिक उपक्रमांना १ जून २०२६ पासून या नवीन झोनचा समावेश असलेल्या लोगोचा वापर करण्याचे आदेश देण्यात आले आहेत. दक्षिण किनारपट्टी रेल्वेच्या निर्मितीमुळे संबंधित भागातील रेल्वे प्रशासनात अधिक सुसूत्रता येईल आणि प्रवाशांना अधिक चांगल्या सुविधा मिळण्यास मदत होईल, असा विश्वास व्यक्त केला जात आहे.

   Follow us on        

मुंबई: देशाची आर्थिक राजधानी असलेल्या मुंबई शहरातून विविध राज्यांत जाणाऱ्या रेल्वे गाड्यांच्या आकडेवारीवरून एक रंजक आणि तितकाच विरोधाभासी निष्कर्ष समोर आला आहे. रेल्वे अभ्यासक एन.एस. आदित्य यांनी प्रसिद्ध केलेल्या ताज्या आकडेवारीनुसार, मुंबईच्या मुख्य स्थानकांवरून (पनवेल वगळून) इतर राज्यांशी थेट जोडणाऱ्या एकूण २१३ जोडी गाड्या धावतात. यामध्ये धक्कादायक बाब म्हणजे, ज्या राज्यात मुंबई वसलेली आहे त्या महाराष्ट्रापेक्षा उत्तर प्रदेशासाठी सर्वाधिक रेल्वे गाड्या उपलब्ध आहेत. उत्तर प्रदेशासाठी ३२ जोडी गाड्या धावत असून, त्याखालोखाल महाराष्ट्रातील इतर शहरांसाठी ३१ जोडी गाड्यांची सोय आहे. ही तफावत मुंबईच्या रेल्वे कनेक्टिव्हिटीमधील एक मोठा विरोधाभास अधोरेखित करते.

उत्तर प्रदेशपाठोपाठ गुजरातसाठी २८, राजस्थानसाठी १९ आणि बिहारसाठी १५ जोडी गाड्यांची सेवा उपलब्ध आहे. याउलट, दक्षिण भारताशी मुंबईची थेट जोडणी उत्तर भारताच्या तुलनेत बरीच कमी असल्याचे दिसते. तामिळनाडूसाठी १०, कर्नाटकासाठी ७ तर केरळसाठी अवघ्या ५ जोडी गाड्या धावत आहेत. दिल्ली आणि पश्चिम बंगालसाठी प्रत्येकी ९, गोव्यासाठी ८ आणि उत्तराखंडसाठी ५ जोडी गाड्यांची कनेक्टिव्हिटी आहे. इतर राज्यांचा विचार करता तेलंगणा, पंजाब, ओडिशा आणि झारखंडसाठी प्रत्येकी ४, आंध्र प्रदेश आणि आसामसाठी ३, तर हरियाणा आणि जम्मू-काश्मीरसाठी प्रत्येकी २ जोडी गाड्या उपलब्ध आहेत. त्रिपुरा आणि चंदीगढ या भागांसाठी केवळ १ जोडी थेट गाडी धावते.

​मुंबईच्या रेल्वे जाळ्यावर प्रकाश टाकणाऱ्या या विशेष मालिकेतील हा तिसरा भाग असून, यातून रेल्वे प्रशासनाचे प्राधान्यक्रम स्पष्टपणे दिसून येत आहेत. मुंबईतून होणाऱ्या स्थलांतराचा ओघ आणि प्रवाशांची मागणी पाहता उत्तर भारतीय राज्यांसाठी सर्वाधिक गाड्या सोडल्या जातात, मात्र महाराष्ट्रांतर्गत कनेक्टिव्हिटी उत्तर प्रदेशच्या तुलनेत मागे पडल्याने आश्चर्य व्यक्त केले जात आहे..

मुंबईच्या मुख्य स्थानकांवरून (पनवेल वगळून) विविध राज्यांशी थेट रेल्वे जोड्या (Train Pairs):

उत्तर प्रदेश → ३२

महाराष्ट्र → ३१

गुजरात → २८

राजस्थान → १९

बिहार → १५

तामिळनाडू → १०

दिल्ली → ९

पश्चिम बंगाल → ९

गोवा → ८

कर्नाटक → ७

मध्य प्रदेश → ५

केरळ → ५

उत्तराखंड → ५

तेलंगणा → ४

पंजाब → ४

ओडिशा → ४

झारखंड → ४

आंध्र प्रदेश → ३

आसाम → ३

हरियाणा → २

जम्मू आणि काश्मीर → २

पुदुच्चेरी → २

त्रिपुरा → १

चंदीगढ → १

एकूण: २१३ जोड्या

 

 

 

   Follow us on        

​मुंबई: मध्य रेल्वेने विदेशी पर्यटक (FT) कोट्याचा गैरवापर करणाऱ्या एका मोठ्या रॅकेटचा पर्दाफाश केला आहे. वैध पासपोर्ट किंवा व्हिसा नसतानाही अनेक प्रवाशांनी या राखीव कोट्यातून प्रवास केल्याचे तपासात समोर आले आहे. ३१ गाड्यांमधील १७४ पीएनआर (PNR) तपासल्यानंतर रेल्वेने ३९ संशयास्पद बुकिंगवर कारवाई केली असून, सुमारे ३.५६ लाख रुपयांचा दंड वसूल केला आहे. या प्रकरणामागे एजंटांचे संघटित जाळे असण्याची शक्यता असून रेल्वेने आता त्यादिशेने तपास सुरू केला आहे.

​ही बाब सर्वप्रथम ‘संघमित्रा एक्सप्रेस’मधील नियमित तिकीट तपासणीदरम्यान उघड झाली. विदेशी कोट्यातून प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांकडे जेव्हा तपासणी पथकाने कागदपत्रांची मागणी केली, तेव्हा अनेक प्रवासी विदेशी पासपोर्ट किंवा वैध व्हिसा दाखवू शकले नाहीत. विदेशी पर्यटकांना रेल्वे प्रवासात प्राधान्य मिळावे यासाठी हा विशेष कोटा असतो, मात्र त्याचा वापर भारतीय प्रवाशांना कन्फर्म सीट मिळवून देण्यासाठी केला जात असल्याचे दिसून आले.

​या प्रकारानंतर रेल्वेने २४ एप्रिल ते ११ जून या कालावधीतील सर्व संशयास्पद बुकिंगची बारकाईने तपासणी केली. ज्या प्रवाशांकडे वैध कागदपत्रे नव्हती, त्यांना बर्थवरून उतरवण्यात आले आणि त्या जागा आरएसी (RAC) तसेच वेटिंग लिस्टवरील प्रवाशांना देण्यात आल्या. या संपूर्ण गैरप्रकारात आयआरसीटीसी (IRCTC) कडून तांत्रिक माहिती मागवण्यात आली असून, अधिकृत एजंट किंवा मध्यस्थांचा यामध्ये सहभाग आहे का, याचा शोध रेल्वे सुरक्षा दल आणि वाणिज्य विभाग घेत आहे. आगामी काळात अशाच प्रकारच्या विशेष मोहिमा राबवून दोषींवर कडक कारवाई करण्याचे संकेत रेल्वे प्रशासनाने दिले आहेत

   Follow us on        

नवी दिल्ली: भारतीय रेल्वेच्या आरक्षण व्यवस्थेत मोठे तांत्रिक बदल करण्यात येत असून, केंद्रीय रेल्वेमंत्री अश्विनी वैष्णव यांनी गुरुवारी नव्या आरक्षण प्रणालीच्या संक्रमण प्रक्रियेचा आढावा घेतला. सुमारे ४० वर्षांपासून वापरात असलेल्या जुन्या प्रणालीऐवजी अत्याधुनिक तंत्रज्ञानावर आधारित नवीन आरक्षण प्रणाली लागू करण्यात येत आहे. या बदलादरम्यान प्रवाशांना कोणतीही अडचण येऊ नये, यासाठी अधिकाऱ्यांना विशेष सूचना देण्यात आल्या आहेत. रेल भवन येथे झालेल्या बैठकीला रेल्वे राज्यमंत्री व्ही. सोमण्णा आणि रवनीत सिंह बिट्टू उपस्थित होते.

रेल्वे मंत्रालयाच्या माहितीनुसार, १९८६ मध्ये सुरू झालेली आरक्षण प्रणाली आता पूर्णपणे आधुनिक तंत्रज्ञानाने अद्ययावत करण्यात आली आहे. २००२ मध्ये भारतीय रेल्वेने ऑनलाइन तिकीट बुकिंग सेवा सुरू केली होती आणि सध्या देशातील जवळपास ८८ टक्के तिकीट बुकिंग ऑनलाइन पद्धतीने होत आहे. रेल्वेचे ‘RailOne’ हे मोबाईल अ‍ॅप गेल्या वर्षी जुलैमध्ये सुरू करण्यात आले असून, एका वर्षातच या अ‍ॅपचे ३.५ कोटी डाउनलोड्स झाले आहेत.

रेल्वे मंत्रालयाने सांगितले की, RailOne अ‍ॅपमुळे सामान्य प्रवाशांना रेल्वेशी संबंधित सर्व माहिती एका ठिकाणी मिळत असून, तिकीट बुकिंग, रद्द करणे, परतावा, लाईव्ह ट्रेन स्टेटस, कोच पोझिशन, प्लॅटफॉर्म माहिती, रेल मदत सेवा तसेच खाद्यपदार्थ ऑर्डर सुविधा उपलब्ध करून देण्यात आल्या आहेत. याशिवाय, अ‍ॅपमध्ये कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आधारित वेटिंग लिस्ट कन्फर्मेशन अंदाज सुविधा देण्यात आली असून, तिची अचूकता पूर्वीच्या ५३ टक्क्यांवरून आता ९४ टक्क्यांपर्यंत वाढल्याचा दावा रेल्वे मंत्रालयाने केला आहे.

दररोज सुमारे ९.२९ लाख तिकीटे RailOne अ‍ॅपद्वारे बुक केली जात असल्याची माहिती मंत्रालयाने दिली. त्यामध्ये ७.२ लाख अनारक्षित आणि २.०९ लाख आरक्षित तिकिटांचा समावेश आहे. तसेच, भारतीय रेल्वेने २०२४-२५ या आर्थिक वर्षात प्रवासी तिकिटांवर तब्बल ६०,२३९ कोटी रुपयांची अनुदान मदत दिली असल्याचे सांगण्यात आले. रेल्वेच्या म्हणण्यानुसार, एखाद्या सेवेसाठी प्रत्यक्ष खर्च १०० रुपये येत असला तरी प्रवाशांकडून सरासरी फक्त ५७ रुपयेच आकारले जातात.

   Follow us on        

मुंबई: भारतीय रेल्वेच्या मध्य रेल्वे भरती विभागामार्फत ‘सहाय्यक लोको पायलट’ (ALP) पदासाठी २०२४ ची मोठी भरती जाहीर करण्यात आली असून, यासाठीचे अर्ज भरण्याची प्रक्रिया १५ मे पासून सुरू होत आहे. रेल्वेमध्ये आपले करिअर घडवू इच्छिणाऱ्या तरुणांसाठी ही एक सुवर्णसंधी आहे. या पदासाठी अर्ज करण्यासाठी उमेदवाराकडे ITI, डिप्लोमा किंवा इंजिनिअरिंगमधील पदवी (Degree) असणे आवश्यक आहे. वयोमर्यादा १८ ते ३० वर्षे निश्चित करण्यात आली असून नियमानुसार वयामध्ये सवलतही दिली जाणार आहे. निवड झालेल्या उमेदवारांना उत्कृष्ट सरकारी वेतन आणि भत्ते मिळणार आहेत.

​या भरती प्रक्रियेत जास्तीत जास्त मराठी तरुणांनी सहभागी व्हावे, असे आवाहन ‘महाराष्ट्र रेल्वे प्रवासी महासंघा’तर्फे करण्यात आले आहे. प्रत्येक मराठी तरुण सरकारी सेवेत असावा, या उद्देशाने महासंघाने पुढाकार घेतला आहे. इच्छुक उमेदवारांना अर्ज भरण्यासाठी, अभ्यासाचे नियोजन करण्यासाठी आणि संपूर्ण अभ्यासक्रमाची माहिती देण्यासाठी महासंघातर्फे विशेष मार्गदर्शन केले जाणार आहे.

​ज्यांना अर्ज भरायचे आहेत किंवा अधिक माहिती हवी आहे, त्यांनी पवन सुनील पांचाळ (उपाध्यक्ष, महाराष्ट्र रेल्वे प्रवासी महासंघ सोशल मीडिया सेल) यांच्या 8097391278 या क्रमांकावर किंवा गणेश बाबाजी परब (अध्यक्ष, महाराष्ट्र रेल्वे प्रवासी महासंघ ठाणे ते पनवेल युनिट) यांच्या 7045086960 या क्रमांकावर व्हॉट्सअँपद्वारे संपर्क साधावा, असे आवाहन करण्यात आले आहे. जास्तीत जास्त तरुणांनी आपला उत्साह दाखवून या संधीचा लाभ घ्यावा, असेही महासंघाने नमूद केले आहे.

   Follow us on        

​कोटा: देशातील अभियांत्रिकी (JEE) आणि वैद्यकीय (NEET) प्रवेश परीक्षांच्या तयारीचे केंद्र असलेल्या राजस्थानमधील कोटा शहरात विद्यार्थ्यांच्या वाढत्या आत्महत्या रोखण्यासाठी प्रशासनाने एक विचित्र उपाय शोधला आहे. येथील अनेक कोचिंग हॉस्टल्समध्ये आता छतावरील पंख्यांना वायर मेशचे (लोखंडी जाळीचे) पिंजरे बसवण्यात येत आहेत. विद्यार्थी पंख्याला गळफास लावून आत्महत्या करू शकणार नाहीत, या उद्देशाने हे पाऊल उचलण्यात आले आहे. गेल्या दशकात कोटामध्ये स्पर्धात्मक परीक्षांच्या दबावामुळे डझनभर विद्यार्थ्यांनी आपले जीवन संपवले असून, वाढत्या आकडेवारीमुळे हॉस्टल्स मालकांनी हा सुरक्षा उपाय योजला आहे.

​मात्र, या निर्णयावर सोशल मीडिया आणि शैक्षणिक वर्तुळातून तीव्र टीका होत आहे. केवळ पंख्यांना पिंजरे बसवणे हा समस्येवरील कायमस्वरूपी उपाय नसून, तो केवळ एक तात्पुरता प्रयत्न असल्याचे अनेकांचे मत आहे. शिक्षणतज्ज्ञ आणि मानसिक आरोग्य तज्ज्ञांच्या मते, विद्यार्थ्यांच्या वाढत्या तणावामागे अभ्यासाचा प्रचंड दबाव, एकटेपणा आणि मानसिक आरोग्याकडे होणारे दुर्लक्ष ही मुख्य कारणे आहेत. केवळ भौतिक अडथळे निर्माण करण्यापेक्षा विद्यार्थ्यांचे नियमित समुपदेशन करणे, त्यांच्यासाठी मनोरंजनाची साधने उपलब्ध करून देणे आणि तणावमुक्त वातावरण निर्माण करणे ही काळाची गरज असल्याचे आवाहन तज्ज्ञांकडून केले जात आहे

   Follow us on        

जबलपूर:निसर्गाचा आनंद लुटण्यासाठी निघालेल्या पर्यटकांवर काळाने घाला घातला. ३० एप्रिल रोजी जबलपूरच्या बर्गी धरणात एमपी टुरिझमची क्रूझ बोट उलटून झालेल्या भीषण अपघातात आतापर्यंत ९ निष्पाप जीवांचा बळी गेला आहे. मात्र, या दुर्घटनेच्या १५ तासांनंतर समोर आलेल्या एका छायाचित्राने संपूर्ण देशाच्या काळजाचा ठोका चुकला आहे. मृत्यू समोर दिसत असतानाही एका आईने आपल्या काळजाच्या तुकड्याला मिठीत घट्ट धरून ठेवल्याचे पाहायला मिळाले.

​नर्मदा नदीच्या संथ पात्रात अचानक आलेल्या सोसाट्याच्या वाऱ्याने पर्यटकांच्या आनंदाचे रूपांतर किंकाळ्यांमध्ये केले. सुमारे ३० प्रवाशांना घेऊन जाणारी बोट खमरिया बेटाजवळ वादळात सापडली आणि पाहता पाहता उलटली. बचाव पथकाने १५ जणांना मृत्यूच्या दाढेतून बाहेर काढले, तर ९ जणांचे मृतदेह हाती लागले. अद्यापही काही जण बेपत्ता असून शोधकार्य सुरू आहे.

​मरणानेही ज्यांना वेगळे केले नाही…

बचाव कार्यादरम्यान समोर आलेल्या एका दृश्याने उपस्थित असलेल्या प्रत्येक व्यक्तीचे डोळे पाणावले. पाण्यात तरंगणाऱ्या एका माऊलीने आपल्या लहान मुलाला छातीशी इतके घट्ट धरून ठेवले होते की, मृत्यूनेही त्यांची ती मिठी सोडवली नव्हती. दोघांनीही लाईफ जॅकेट घातले होते, पण नियतीला काही वेगळेच मान्य होते. “आई” काय असते, हे त्या फोटोने पुन्हा एकदा सिद्ध केले. शेवटच्या श्वासापर्यंत आपल्या मुलाला वाचवण्याचा त्या माऊलीचा प्रयत्न आणि ती मायेची ओढ पाहून संपूर्ण सोशल मीडियावर हळहळ व्यक्त होत आहे.

​प्रशासनाने तातडीने बचाव कार्य राबवले असले तरी, या घटनेने पर्यटनाच्या सुरक्षिततेवर मोठे प्रश्नचिन्ह निर्माण केले आहे. निसर्गाच्या लहरीपणापुढे मानवी प्रयत्न तोकडे पडले, पण त्या आई-मुलाच्या अमर प्रेमाची कहाणी आता प्रत्येकाच्या डोळ्यांत पाणी आणत आहे. जखमींवर उपचार सुरू असून, बेपत्ता व्यक्ती सुखरूप मिळाव्यात यासाठी प्रार्थना केली जात आहे.

   Follow us on        

नवी दिल्ली: भारतीय रेल्वेने शताब्दी एक्सप्रेस आणि जनशताब्दी एक्सप्रेस गाड्यांच्या व्यापक आधुनिकीकरणासाठी मोठा उपक्रम हाती घेतला आहे. वंदे भारत एक्सप्रेस आणि अमृत भारत एक्सप्रेसमध्ये केलेल्या सुधारणा लक्षात घेऊन हा निर्णय घेण्यात आला आहे. रेल्वे बोर्डाने सर्व विभागीय रेल्वेंना विद्यमान डब्यांची तपासणी करून त्रुटी ओळखण्याचे आणि ठराविक कालावधीत आवश्यक सुधारणा पूर्ण करण्याचे निर्देश दिले आहेत.

या उपक्रमाचा मुख्य उद्देश प्रवाशांच्या आरामात वाढ करणे हा आहे. जनशताब्दी एक्सप्रेस गाड्यांमध्ये सध्या असलेली आसनव्यवस्था प्रवाशांसाठी गैरसोयीची ठरत आहे. खास करून सेकंड सीटींग डब्याची आसने जी तीन प्रवाशांसाठी आहेत ती खूप छोटी आहेत. या आसनावर तीन प्रवासी नीट बसू शकत नाही. यावर उपाय म्हणुन आता नव्या कुशनसह आसनव्यवस्था बनवली जाणार आहे. तसेच शौचालयांची सुधारित रचना व उत्तम ड्रेनेज व्यवस्था, तसेच मोबाईल चार्जिंग पॉइंट्स आणि स्नॅक टेबल्समध्ये सुधारणा करण्यात येणार आहे. प्रवासादरम्यान होणारे धक्के कमी करण्यासाठी तांत्रिक बदल केले जाणार असून त्यामुळे प्रवास अधिक सुरळीत होईल. याशिवाय डब्यांचे आतील भाग, फ्लोअरिंग, पॅनेल्स आणि व्हेस्टिब्युल क्षेत्रांचे नूतनीकरण करून टिकाऊपणा व आकर्षकता वाढवली जाईल.

सुरक्षेच्या दृष्टीने अधिक प्रभावी सीसीटीव्ही यंत्रणा बसवण्यात येणार असून प्रवासी घोषणा व माहिती प्रणाली (PAPIS) अधिक स्पष्ट आणि विश्वासार्ह केली जाईल. डब्यांतील प्रकाशयोजना सुधारली जाईल तसेच बाहेरील गंतव्य फलक अधिक स्पष्ट करण्यात येणार आहेत, ज्यामुळे प्रवास अधिक सोयीस्कर होईल.

सध्या देशभरात सुमारे २५ जोड्या शताब्दी एक्सप्रेस आणि २० हून अधिक जनशताब्दी एक्सप्रेस गाड्या विविध शहरांना जोडतात. या सुधारणा उपक्रमामुळे लाखो प्रवाशांच्या प्रवासाचा दर्जा लक्षणीयरीत्या उंचावेल, असा विश्वास रेल्वे अधिकाऱ्यांनी व्यक्त केला आहे. एकूणच, वाढत्या प्रवासी अपेक्षा पूर्ण करण्यासाठी आणि सेवा अधिक दर्जेदार करण्यासाठी भारतीय रेल्वेने उचललेले हे महत्त्वाचे पाऊल मानले जात आहे.