कोल्हापूर जिल्ह्यातील गगनबावडा तालुक्यातील किरवे गावातील १३ महिलांनी श्रमदान करून गेल्या १० ते १२ वर्षांपासून दुर्लक्षित असलेली सार्वजनिक विहीर स्वच्छ व पुनरुज्जीवित केली.
‘मातीतील सोने’ महिला शेतकरी गटाच्या महिलांनी कोणतीही आर्थिक मदत न घेता केवळ कुदळ, खोरे आणि विळ्यांच्या सहाय्याने २ ते ३ तासांत हा पाण्याचा स्रोत पुन्हा वापरायोग्य बनवला.
Follow us on 
कोल्हापूर जिल्ह्यातील गगनबावडा तालुक्यात असलेल्या किरवे गावात गेल्या एका दशकाहून अधिक काळापासून वापराविना पडून असलेल्या एका सार्वजनिक विहिरीला अखेर नवजीवन मिळाले आहे. गावात नदीचे पाणी उपलब्ध झाल्यामुळे या विहिरीचा वापर हळूहळू थांबला होता आणि त्याकडे सर्वांचे दुर्लक्ष झाले होते. काळाच्या ओघात विहिरीकडे जाणारी पायवाट झाडाझुडपांनी आणि काटेरी वेलींनी व्यापून गेली होती, तर विहिरीच्या पात्रात मोठा गाळ व कचरा साचला होता. पाणी हाताशी असूनही तिथपर्यंत पोहोचणे अशक्य झाल्यामुळे हा महत्त्वाचा नैसर्गिक जलस्रोत पडून राहिला होता.
यंदाच्या पावसाळ्यात पावसाने दिलेली ओढ आणि पाण्याची वाढती गरज लक्षात घेऊन गावातील महिलांनी पुढाकार घेण्याचे ठरवले. ‘फार्मर कप’ स्पर्धेच्या निमित्ताने एकत्र आलेल्या ‘मातीतील सोने’ या महिला शेतकरी गटातील १३ महिलांनी या समस्येवर मात करण्याचा संकल्प केला. शेतीकामात भाताचे योग्य बियाणे निवडणे, उगवण क्षमता तपासणे, गादीवाफे तयार करणे, रासायनिक व जैविक बीजप्रक्रिया, दशपर्णी अर्क आणि सेंद्रिय खतांचा वापर अशा विविध गोष्टी शिकत असतानाच, त्यांनी आपली हीच एकजुट गावाच्या पाणीप्रश्नावर मात करण्यासाठी वापरण्याचे ठरवले.
या महिलांनी सुरुवातीला विहिरीपर्यंत जाणारी पायवाट झाडे-झुडपे आणि काटेरी वेली छाटून पूर्णपणे स्वच्छ केली. त्यानंतर विहिरीच्या सभोवतालचा परिसर साफ करून विहिरीच्या पात्रातील कचरा आणि गाळ बाहेर काढला. हे कठीण वाटणारे काम करण्यासाठी त्यांनी कोणत्याही बाहेरील मदतीची किंवा आर्थिक खर्चाची वाट पाहिली नाही. आपल्या घरातील शेतीसाठी लागणारी कुदळ, खोरे आणि विळे यांसारखी साधी साधने घेऊन त्यांनी स्वतः श्रमदान केले आणि अवघ्या २ ते ३ तासांच्या कालावधीत संपूर्ण विहीर स्वच्छ करून दाखवली.
विहीर पुन्हा वापरात आल्यामुळे गावातील महिलांची पाण्यासाठी होणारी पायपीट थांबण्यास मदत होणार आहे. आता कपडे धुण्यासाठी, जनावरांना पाजण्यासाठी आणि इतर घरगुती कामांसाठी गावकऱ्यांना पाण्याचा एक अतिरिक्त आणि भरवशाचा स्रोत उपलब्ध झाला आहे. उन्हाळ्यात किंवा ऐन गरजेच्या वेळी जेव्हा पाण्याची टंचाई निर्माण होते, तेव्हा वर्षांनुवर्षे दुर्लक्षित राहिलेली ही विहीर संपूर्ण गावासाठी अत्यंत उपयुक्त ठरणार आहे.
महिलांच्या या यशस्वी प्रयत्नाबद्दल आनंद व्यक्त करताना गटाच्या नियंत्रक जयश्री पाटील म्हणाल्या की, महिला गटाच्या माध्यमातून एकत्र आल्यामुळे आमच्यातील आत्मविश्वास खूप वाढला आहे. एकत्र येऊन काम केले तर कितीही मोठी अडचण किंवा आव्हान असले, तरी त्यावर एकत्रितपणे मार्ग काढता येतो, हे यावरून सिद्ध झाले आहे. आज आपल्या स्वतःच्या कष्टांचा आणि प्रयत्नांचा संपूर्ण गावाला फायदा होत असल्याचे पाहून मनस्वी समाधान वाटत असल्याचेही त्यांनी नमूद केले.
