Follow us on   

मुंबई: मध्य रेल्वेच्या विविध स्थानकांवरील सूचनाफलकांवरून मराठी भाषा गायब झाल्याच्या निषेधार्थ शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे) पक्षाने रेल्वे प्रशासनाला धारेवर धरले आहे. मुंबई ही महाराष्ट्राची राजधानी असूनही रेल्वे स्थानकांवर केवळ हिंदी आणि इंग्रजी भाषेचा वापर करून स्थानिक मराठी भाषेला डावलले जात असल्याचे समोर आले आहे. या गंभीर प्रकाराची दखल घेत, दक्षिण मुंबईचे विभागप्रमुख संतोष शिंदे यांच्या नेतृत्वाखालील शिष्टमंडळाने आज मध्य रेल्वे प्रशासनाची भेट घेऊन त्यांना लेखी निवेदन सादर केले व या प्रकाराचा जाब विचारला.

​सादर केलेल्या निवेदनात नमूद करण्यात आले आहे की, रेल्वे ही लाखो प्रवाशांच्या दैनंदिन जीवनाचा भाग आहे, तिथे स्थानिक भाषेला प्राधान्य देणे घटनात्मक आणि शासकीय धोरणानुसार आवश्यक आहे. असे असतानाही मराठीला डावलणे हा महाराष्ट्राच्या अस्मितेचा अपमान आहे. जर रेल्वे प्रशासनाने तातडीने सर्व सूचनाफलकांवर मराठी भाषेचा समावेश केला नाही, तर शिवसेना आपल्या ‘परंपरागत’ पद्धतीने तीव्र आंदोलन छेडेल, असा इशाराही संतोष शिंदे यांनी यावेळी दिला.

​या प्रसंगी विभाग संघटक युगंधरा साळेकर, युवासेना विस्तारक अजिंक्य धात्रक यांच्यासह पक्षाचे विविध पदाधिकारी आणि शिवसैनिक मोठ्या संख्येने उपस्थित होते. प्रशासनाने या विषयावर सकारात्मक कार्यवाही न केल्यास उद्भवणाऱ्या परिस्थितीला रेल्वे प्रशासनच सर्वस्वी जबाबदार असेल, असेही पक्षाकडून स्पष्ट करण्यात आले आहे.

   Follow us on   

​मुंबई: मुंबईची जीवनवाहिनी मानल्या जाणाऱ्या उपनगरीय रेल्वे गाड्यांमधून दररोज लाखो प्रवासी प्रवास करतात. मात्र, या प्रवासादरम्यान गर्भवती महिलांना होणारा त्रास आणि त्यांच्या सुरक्षिततेचा प्रश्न आता ऐरणीवर आला आहे. भाजप नेते प्रभाकर शिंदे यांनी रेल्वे प्रशासनाकडे एक महत्त्वपूर्ण मागणी केली असून, गर्भवती महिलांसाठी लोकलमध्ये स्वतंत्र राखीव डब्याची व्यवस्था करण्यात यावी, अशी आग्रही विनंती त्यांनी पत्राद्वारे केली आहे.

​सध्या मुंबई लोकलमध्ये महिलांसाठी विशेष डबे, ज्येष्ठ नागरिकांसाठी जागा आणि दिव्यांगांसाठी स्वतंत्र कक्ष उपलब्ध आहेत. रेल्वेच्या नियमांनुसार, गर्भवती महिलांना दिव्यांग डब्यातून प्रवास करण्याची मुभा देण्यात आली आहे. मात्र, प्रभाकर शिंदे यांनी निदर्शनास आणून दिले आहे की, दिव्यांग डबा हा केवळ गर्भवती महिलांसाठी राखीव नसल्याने तेथेही प्रचंड गर्दी असते. या गर्दीमुळे गर्भवती महिलांना धक्काबुक्की सहन करावी लागते, ज्याचा त्यांच्या आणि बाळाच्या आरोग्यावर विपरीत परिणाम होऊ शकतो.

​मुंबईतील गर्दीच्या वेळी (पीक अवर्स) लोकलमध्ये चढणे आणि उतरणे हे कोणत्याही सामान्य प्रवाशासाठी मोठे आव्हान असते. अशा परिस्थितीत गर्भवती महिलांना जीव धोक्यात घालून प्रवास करावा लागतो. “गर्भवती महिलांना सध्याच्या व्यवस्थेत सन्मानाने आणि सुरक्षितपणे प्रवास करता येत नाही. त्यांना मिळणारी दिव्यांग डब्यातील मुभा पुरेशी नाही, कारण तिथेही प्रवाशांची संख्या मोठी असते,” असे शिंदे यांनी आपल्या मागणीत नमूद केले आहे.

​रेल्वे स्थानकांवर किंवा चालत्या गाडीत वैद्यकीय आणीबाणीच्या घटनांमध्ये अलीकडच्या काळात वाढ झाली आहे. अनेकदा गर्दीमुळे गुदमरल्यासारखे होणे किंवा धक्काबुक्कीमुळे दुखापत होण्याचे प्रकार घडतात. या पार्श्वभूमीवर, गर्भवती महिलांसाठी जर स्वतंत्र डबा राखीव ठेवला, तर त्यांना सुरक्षित बसण्याची जागा मिळेल आणि कोणत्याही आपत्कालीन परिस्थितीत त्यांना तातडीने मदत मिळणे सोपे होईल, असा विश्वास शिंदे यांनी व्यक्त केला आहे.

​प्रभाकर शिंदे यांनी रेल्वे प्रशासनाला या विषयाचे गांभीर्य ओळखून तातडीने सकारात्मक पावले उचलण्याचे आवाहन केले आहे. “मुंबई लोकलचा प्रवास हा सर्वसमावेशक आणि सुरक्षित असायला हवा. माता आणि बालकांच्या आरोग्याचा विचार करून स्वतंत्र डब्याचा निर्णय घेतल्यास, हा लाखो महिलांसाठी मोठा दिलासा ठरेल,” असे त्यांनी स्पष्ट केले.

   Follow us on   

मुंबई: महाराष्ट्रातील रिक्षा आणि टॅक्सी चालकांसाठी आता मराठी भाषेचे ज्ञान असणे अनिवार्य करण्यात आले असून, येत्या १ मे पासून या नियमाची कडक अंमलबजावणी केली जाणार आहे. परिवहन मंत्री प्रताप सरनाईक यांनी यासंदर्भात महत्त्वाची घोषणा केली असून, ज्या चालकांना मराठी लिहिता किंवा वाचता येत नाही, त्यांचे परवाने रद्द करण्यात येणार असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले आहे.

​राज्यात अनेक परवानाधारक चालकांना प्रवाशांशी मराठीत संवाद साधता येत नाही, तसेच काही चालक मुद्दाम मराठी बोलण्यास टाळाटाळ करत असल्याच्या तक्रारी मोठ्या प्रमाणात प्राप्त झाल्या होत्या. या पार्श्वभूमीवर परिवहन विभागाने हा कठोर निर्णय घेतला आहे. मोटार परिवहन विभागाच्या ५९ प्रादेशिक व उपप्रादेशिक कार्यालयांमार्फत संपूर्ण राज्यात विशेष परवाना तपासणी मोहीम राबविण्यात येणार आहे. या मोहिमेअंतर्गत चालकांच्या मराठी भाषेच्या ज्ञानाची प्रत्यक्ष पडताळणी केली जाईल.

​मंत्री सरनाईक यांनी स्पष्ट केले की, वास्तव्याच्या ठिकाणची भाषा व्यवसायासाठी शिकणे हे प्रत्येकाचे कर्तव्य आहे. आपल्या मातृभाषेचा अभिमान बाळगतानाच, दुसऱ्या राज्यात व्यवसाय करताना तेथील भाषेचा आदर करणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. केवळ चालकांवरच नव्हे, तर नियमांकडे दुर्लक्ष करून चुकीच्या पद्धतीने परवाने देणाऱ्या परिवहन अधिकाऱ्यांवरही शासन कठोर कारवाई करणार आहे. या निर्णयामुळे आता राज्यातील सार्वजनिक वाहतूक सेवेत मराठी भाषेचा वापर वाढण्यास मदत होणार आहे.

   Follow us on   

मुंबई: मुंबईकरांच्या प्रवासात सुरक्षितता आणण्याच्या उद्देशाने देशातील पहिली विना-वातानुकूलित (Non-AC) पण स्वयंचलित दरवाजे असलेली लोकल ट्रेन मुंबईत दाखल झाली आहे. कुर्ला कारशेडमध्ये पोहोचलेल्या या नव्या ट्रेनमध्ये अनेक आधुनिक बदल करण्यात आले आहेत. प्रवाशांची सुरक्षितता लक्षात घेऊन यात स्वयंचलित दरवाजे बसवण्यात आले आहेत, मात्र हेच दरवाजे उन्हाळ्यात ‘ओव्हन’सारखी परिस्थिती निर्माण करतील का, असा प्रश्न उपस्थित होत आहे. यावर उपाय म्हणून रेल्वेने खिडक्यांचा आकार दुपटीने वाढवला असून, ताशी १०,००० क्युबिक मीटर हवा खेळती ठेवणारे शक्तिशाली ब्लोअर्स प्रत्येक डब्यात बसवले आहेत.

​या नव्या ट्रेनमध्ये प्रवाशांच्या सोयीसाठी लेग-रूम वाढवण्यात आला असून सामानाचा कप्पाही सध्याच्या गाड्यांपेक्षा दुप्पट मोठा करण्यात आला आहे. तांत्रिकदृष्ट्या ही ट्रेन सहा-सहा डब्यांच्या दोन युनिट्समध्ये विभागलेली असून ती ‘वेस्टिब्युल’ (एका डब्यातून दुसऱ्या डब्यात जाता येणारी) पद्धतीची आहे. मात्र, महिला, अपंग आणि प्रथम श्रेणीच्या प्रवाशांची सुरक्षितता जपण्यासाठी डब्यांमध्ये अंतर्गत विभाजने (Partitions) कायम ठेवण्यात आली आहेत. प्रवाशांना पुरेशी हवा मिळावी यासाठी बंद दरवाजांना झरोके (Louvres) देण्यात आले आहेत.

​सुविधा असल्या तरी या ट्रेनबाबत काही आव्हानेही उभी ठाकली आहेत. स्वयंचलित दरवाजे उघडण्यास आणि बंद होण्यास लागणाऱ्या वेळेमुळे लोकलच्या वेळापत्रकावर परिणाम होऊन गाड्यांना उशीर होण्याची शक्यता वर्तवण्यात येत आहे. तसेच, या गाडीच्या डब्यांची रचना सध्याच्या गाड्यांपेक्षा वेगळी असल्यामुळे प्लॅटफॉर्मवर प्रवाशांची धावपळ होऊ शकते. प्रवाशांच्या सेवेत दाखल होण्यापूर्वी या ट्रेनची काही महिने तांत्रिक चाचणी घेतली जाणार आहे, त्यानंतरच ही ‘हाय-टेक’ लोकल मुंबईकरांच्या सेवेत रुजू होईल.मुंबईकरांच्या प्रवासात सुरक्षितता आणण्याच्या उद्देशाने देशातील पहिली विना-वातानुकूलित (Non-AC) पण स्वयंचलित दरवाजे असलेली लोकल ट्रेन मुंबईत दाखल झाली आहे. कुर्ला कारशेडमध्ये पोहोचलेल्या या नव्या ट्रेनमध्ये अनेक आधुनिक बदल करण्यात आले आहेत. प्रवाशांची सुरक्षितता लक्षात घेऊन यात स्वयंचलित दरवाजे बसवण्यात आले आहेत, मात्र हेच दरवाजे उन्हाळ्यात ‘ओव्हन’सारखी परिस्थिती निर्माण करतील का, असा प्रश्न उपस्थित होत आहे. यावर उपाय म्हणून रेल्वेने खिडक्यांचा आकार दुपटीने वाढवला असून, ताशी १०,००० क्युबिक मीटर हवा खेळती ठेवणारे शक्तिशाली ब्लोअर्स प्रत्येक डब्यात बसवले आहेत.

​या नव्या ट्रेनमध्ये प्रवाशांच्या सोयीसाठी लेग-रूम वाढवण्यात आला असून सामानाचा कप्पाही सध्याच्या गाड्यांपेक्षा दुप्पट मोठा करण्यात आला आहे. तांत्रिकदृष्ट्या ही ट्रेन सहा-सहा डब्यांच्या दोन युनिट्समध्ये विभागलेली असून ती ‘वेस्टिब्युल’ (एका डब्यातून दुसऱ्या डब्यात जाता येणारी) पद्धतीची आहे. मात्र, महिला, अपंग आणि प्रथम श्रेणीच्या प्रवाशांची सुरक्षितता जपण्यासाठी डब्यांमध्ये अंतर्गत विभाजने (Partitions) कायम ठेवण्यात आली आहेत. प्रवाशांना पुरेशी हवा मिळावी यासाठी बंद दरवाजांना झरोके (Louvres) देण्यात आले आहेत.

​सुविधा असल्या तरी या ट्रेनबाबत काही आव्हानेही उभी ठाकली आहेत. स्वयंचलित दरवाजे उघडण्यास आणि बंद होण्यास लागणाऱ्या वेळेमुळे लोकलच्या वेळापत्रकावर परिणाम होऊन गाड्यांना उशीर होण्याची शक्यता वर्तवण्यात येत आहे. तसेच, या गाडीच्या डब्यांची रचना सध्याच्या गाड्यांपेक्षा वेगळी असल्यामुळे प्लॅटफॉर्मवर प्रवाशांची धावपळ होऊ शकते. प्रवाशांच्या सेवेत दाखल होण्यापूर्वी या ट्रेनची काही महिने तांत्रिक चाचणी घेतली जाणार आहे, त्यानंतरच ही ‘हाय-टेक’ लोकल मुंबईकरांच्या सेवेत रुजू होईल.

   Follow us on   

मुंबई: मुंबईतील मध्य रेल्वेच्या प्रत्येक स्थानकावर किराणा (किराणा) दुकाने उभारण्यासाठी लवकरच टेंडर काढण्यात येणार आहेत. यासंदर्भातील सूचना रेल्वेच्या अधिकृत वेबसाइटवर ‘कमिंग सून’ म्हणून प्रसिद्ध करण्यात आली आहे. स्थानकांवर किराणा दुकाने, स्टॉल्स आणि किरकोळ विक्रीसाठीच्या जागा भाडेतत्त्वावर देण्याची प्रक्रिया सुरू होणार असल्याने स्थानिक मराठी व्यावसायिकांसाठी ही मोठी संधी उपलब्ध होणार आहे.

काही स्थानिक कार्यकर्त्यांनी मराठी बांधवांना आवाहन केले आहे की, टेंडर जाहीर झाल्यावर तात्काळ अर्ज करावे आणि या दुकानांचा ताबा घ्यावा. सध्या रेल्वे प्रशासनाकडून मुंबई विभागातील विविध स्थानकांवर किराणा किऑस्क, स्टॉल्स यांच्यासाठी टेंडर प्रक्रिया सुरू करण्याची तयारी असल्याचे समजते.

मात्र, काहींनी चिंता व्यक्त केली आहे की, डी-मार्ट, जिओ मार्ट सारख्या मोठ्या कंपन्या या टेंडरमध्ये भाग घेऊ शकतात आणि स्थानिक छोट्या व्यावसायिकांना संधी मिळणार नाही. टेंडरसाठी मोठी डिपॉझिट रक्कम (अंदाजे २५ लाखांपेक्षा जास्त) लागू शकते, त्यामुळे इच्छुकांनी अधिकृत वेबसाइट (cr.indianrailways.gov.in) वरून माहिती घ्यावी आणि वेळेवर अर्ज करावा, असे सांगितले जात आहे. ही योजना मुंबईकर प्रवाशांना स्थानकांवरच किराणा खरेदीची सोय उपलब्ध करून देणारी ठरेल.

   Follow us on   

रेल्वेने प्रवाशांच्या सोयीसाठी सुरू केलेल्या नवीन ‘रेल्वे-वन’ (RailOne) या तिकीट बुकिंग ॲपमध्ये एक मोठी तांत्रिक त्रुटी समोर आली असून, यामुळे विनातिकीट प्रवासाचे प्रमाण वाढले आहे. वास्तविक, रेल्वेच्या नियमांनुसार ‘जिओ-फेन्सिंग’ प्रणालीमुळे धावत्या ट्रेनमध्ये किंवा स्टेशनच्या बाहेरून तिकीट काढता येत नाही; मात्र या तांत्रिक बिघाडामुळे प्रवासी आता ट्रेनमध्ये चढल्यानंतरही सहज तिकीट बुक करत आहेत. मार्च महिन्याच्या सुरुवातीपासून हा प्रकार सुरू असून, यामुळे मध्य रेल्वेच्या अधिकाऱ्यांसमोर मोठे आव्हान उभे राहिले आहे. विशेषतः कल्याणकडे जाणाऱ्या एसी (AC) लोकलमध्ये तिकीट तपासणी दरम्यान अनेक प्रवासी प्रवासाच्या मध्यभागी तिकीट बुक करताना आढळले आहेत, ज्यामुळे रेल्वेच्या महसुलाचे नुकसान होत आहे.

​या तांत्रिक त्रुटीचा थेट परिणाम मुंबईच्या उपनगरीय रेल्वे नेटवर्कवर, विशेषतः मध्य आणि हार्बर मार्गावर होत आहे. ‘डिव्हिजनल रेल्वे युजर्स कन्सल्टेटिव्ह कमिटी’चे सदस्य राजीव सिंघल यांनी सांगितले की, या त्रुटीमुळे एसी लोकलमध्ये होणारी गर्दी वाढली असून गाड्यांच्या वक्तशीरपणावरही परिणाम झाला आहे. सध्या मुंबईत पीक अवर्समध्ये लोकल गाड्या सरासरी १० ते १५ मिनिटे उशिराने धावत आहेत. रेल्वे प्रशासनाच्या मते, सिग्नलसाठी वापरल्या जाणाऱ्या लहरींची व्याप्ती स्टेशन परिसराबाहेरही जात असल्याने जिओ-फेन्सिंग मर्यादित ठेवणे कठीण होत आहे.

​’रेल्वे-वन’ ॲपमधील ही त्रुटी दूर करणे तातडीचे बनले आहे, जेणेकरून विनातिकीट प्रवासाला आळा बसेल आणि रेल्वेचे वेळापत्रक सुधारण्यास मदत होईल.