Author Archives: Kokanai Digital

लोहगडावर वेगळेच चित्र! ‘सिया पॉईंट’ पाहण्यासाठी पर्यटकांची गर्दी

   Follow us on        

लोणावळा:

पुण्यातील ऐतिहासिक लोहगड किल्ल्यावर व्यावसायिक केतन अग्रवाल यांच्या झालेल्या धक्कादायक खून प्रकरणानंतर एक वेगळेच चित्र पाहायला मिळत आहे. ज्या दरीतून केतन यांना खाली ढकलून देण्यात आले, त्या अनधिकृत कथित घटनास्थळाला पर्यटकांकडून ‘सिया पॉईंट’ असे संबोधले जात असून, हा पॉईंट पाहण्यासाठी सध्या लोहगड किल्ल्यावर पर्यटकांची मोठी गर्दी उसळत आहे. गेल्या काही दिवसांत लोहगडावर येणाऱ्या पर्यटकांच्या संख्येत सुमारे २५ टक्क्यांनी वाढ झाली आहे. नेहमी ऐतिहासिक वारसा आणि ट्रेकिंगसाठी प्रसिद्ध असलेल्या या किल्ल्याला आता या भयानक गुन्ह्यामुळे एक अनपेक्षित आणि वेदनादायी वळण मिळाले आहे.

​किल्ल्यावर येणारे अनेक पर्यटक तेथील स्थानिक नागरिक, गाईड्स आणि सुरक्षा कर्मचाऱ्यांकडे ‘सिया पॉईंट’ नेमका कुठे आहे, याची चौकशी करत असल्याचे समोर आले आहे. या प्रकरणातील मुख्य आरोपी सिया गोयल आणि तिचा प्रियकर चेतन चौधरी यांनी पूर्वनियोजित कट रचून १८ जून रोजी केतन अग्रवाल यांना लोहगडावरून दरीत ढकलून दिले होते. या घटनेच्या पार्श्वभूमीवर, ऐतिहासिक वारसास्थळाचे गुन्हेगारी पर्यटनात (True Crime Tourism) रूपांतर होत असल्याबद्दल स्थानिक नागरिक आणि इतिहासप्रेमींमधून तीव्र संताप व्यक्त केला जात आहे. वाढत्या गर्दीमुळे आणि तपासाच्या कारणास्तव पोलिसांनी सध्या या घटनास्थळाची जागा बंद केली आहे.

​दुसरीकडे, या नृशंस हत्याकांडामुळे संपूर्ण परिसरात आणि समाजमाध्यमांवर नागरिकांमधून प्रचंड संतापाची लाट आहे. लोहगडावर येणारे अनेक पर्यटक आणि स्थानिक नागरिक या प्रकरणातील नराधम आरोपींना कठोर कारवाई करून थेट फाशीची शिक्षा द्यावी, अशी जोरदार मागणी करत आहेत. केतन अग्रवाल यांच्या कुटुंबीयांनीही हा खटला फास्ट ट्रॅक कोर्टात चालवून आरोपी सिया गोयल आणि चेतन चौधरी यांना फाशीच्या फंद्यापर्यंत पोहोचवण्याची मागणी केली आहे. या गुन्ह्याचा कट उघड करण्यासाठी पोलिसांनी तांत्रिक पुरावे गोळा केले असून, या प्रकरणातील आरोपींना जास्तीत जास्त कडक शिक्षा व्हावी, अशी भावना जनतेतून व्यक्त होत आहे.

वाहनांना ‘एचएसआरपी’ नंबर प्लेट बंधनकारक; आजपासून कडक कारवाईला सुरवात

   Follow us on        

मुंबई: केंद्र व राज्य शासनाने सर्व वाहनांसाठी हाय सिक्युरिटी रजिस्ट्रेशन नंबर प्लेट (HSRP) अनिवार्य केली असून, यापूर्वी पाच वेळा मुदतवाढ दिल्यानंतर आता पुन्हा कोणतीही मुदतवाढ मिळणार नाही, असे राज्याचे परिवहन मंत्री प्रताप सरनाईक यांनी स्पष्ट केले आहे. १ एप्रिल २०१९ पूर्वी नोंदणीकृत झालेल्या सर्व वाहनांना ही नंबर प्लेट बसविणे बंधनकारक करण्यात आले होते आणि याची मुदत ३० जून रोजी संपली आहे.

परिवहन विभागाच्या आकडेवारीनुसार, ३१ डिसेंबर २०१९ अखेर नोंदणीकृत असलेल्या सुमारे १४ लाख ६७ हजार ७४२ वाहनांपैकी १० जून २०२६ पर्यंत केवळ ६ लाख २८ हजार ६२४ वाहनधारकांनी ऑनलाइन नोंदणी केली आहे, तर सुमारे ८ लाख ३९ हजार वाहनांनी अद्याप नोंदणीच केलेली नाही. वारंवार आवाहन करूनही निम्म्याहून अधिक वाहनचालकांनी ही प्रक्रिया पूर्ण न केल्याने, शहरात अजूनही लाखो वाहने विना-एचएसआरपी धावत असून आजपासून (१ जुलै) अशा वाहनांवर कडक कारवाई केली जाणार आहे.

कोकण-गोव्यातील पर्यावरणाच्या रक्षणासाठी १८ तरुणांची ‘राखणदार यात्रा’

   Follow us on        

दोडामार्ग:

विकासाच्या नावाखाली कोकण आणि गोवा भागातील जल, जंगल आणि जमिनीचा होत असलेला ऱ्हास आणि स्थानिक लोकसंस्कृती समूळ नष्ट करण्याचे चाललेले प्रयत्न याविरोधात जनजागृती करण्यासाठी नुकतीच ‘राखणदार यात्रा’ काढण्यात आली होती. निसर्ग आणि स्थानिक अस्तित्वाविषयी सजग असलेल्या १८ तरुणांनी १३ ते १६ जून या कालावधीत तब्बल १२० किलोमीटरची पायी पदयात्रा करत १२ गावांना भेटी दिल्या. या यात्रेच्या माध्यमातून निसर्गरक्षणाची प्रवृत्ती जागृत करणे आणि स्थानिकांच्या आर्थिक, सामाजिक व नैसर्गिक संसाधनांच्या प्रश्नांवर चर्चा घडवून आणणे हा मुख्य उद्देश होता, अशी माहिती सामाजिक कार्यकर्ते मल्हार इंदुलकर यांनी एका मुलाखती दरम्यान दिली.

​या यात्रेची सुरुवात कणकवली येथील कणकुंबीच्या माऊली देवी मंदिरापासून झाली. त्यानंतर केरी, विर्डी, कारापूर, दोडामार्ग, भेडशी, कुडासे, शिरवळ, झोळंबे, तांबोळी, बांदा आणि विलवडे अशा मार्गाने ही यात्रा पुढे गेली. म्हादाई नदीचे पात्र वळवण्याचे संकट, वन्यप्राण्यांसाठी संवेदनशील असलेल्या दोडामार्ग-सावंतवाडी पट्ट्यात चालणारे बेसुमार खाणकाम, रस्ते आणि रिसॉर्ट्ससाठी होणारी वृक्षतोड यांमुळे निर्माण झालेल्या पर्यावरणीय धोक्यांकडे या यात्रेच्या माध्यमातून लक्ष वेधण्यात आले. उत्तर गोव्यातील कारापूर येथे स्थानिक मुणगेकर लोकांच्या जमिनी बळकावून चाललेल्या मोठ्या बांधकाम प्रकल्पाच्या विरोधात सुरू असलेल्या आंदोलनालाही या यात्रेने पाठिंबा दिला.

​या यात्रेला गावकऱ्यांकडून उत्स्फूर्त प्रतिसाद मिळाला असून, शिरवलसारख्या गावांनी आपल्या जमिनी बाहेरच्या लोकांना न विकण्याचा महत्त्वपूर्ण ठराव केला आहे. या मोहिमेत प्रसाद गावडे, अविनाश उषा वसंत, सत्यजित चव्हाण यांसारखे कार्यकर्ते पूर्णवेळ सहभागी होते. भांडवलदार आणि मोठ्या प्रकल्पांमुळे कोकणचा विनाश होऊ नये यासाठी हा लढा अधिक तीव्र केला जाणार असून, यात्रेच्या पुढील टप्प्यात रत्नागिरी आणि सिंधुदुर्गच्या समुद्रकिनाऱ्यालगतच्या गावांमधील आंबा-काजू उत्पादक शेतकरी आणि मच्छिमारांच्या समस्यांवर काम केले जाईल, असा निर्धार यात्रेकरूंनी व्यक्त केला आहे.

बांदा: भर वस्तीत आढळले मगरीचे पिल्लू

   Follow us on        

बांदा, दि. ३०:

बांदा शहरात सोमवारी मुसळधार पर्जन्यवृष्टी झाली. या धुवाँधार पावसामुळे येथील बांदा सोसायटीसमोर उभ्या असलेल्या एका टेम्पोखाली मगरीचे पिल्लू आढळून आले. भर शहरात मगरीचे पिल्लू दिसल्याने परिसरात एकच खळबळ उडाली. ओहोळात आलेल्या पाण्याच्या तीव्र प्रवाहाबरोबर हे मगरीचे पिल्लू थेट रस्त्यावर आल्याचा अंदाज वर्तवला जात आहे. दरम्यान, स्थानिक नागरिकांनी प्रसंगावधान राखत या मगरीच्या पिल्लाला सुखरूप पकडले आणि तात्काळ वन विभागाच्या ताब्यात दिले. वन विभागाच्या कर्मचाऱ्यांनी त्याला सुरक्षितस्थळी हलवल्यानंतर नागरिकांनी सुटकेचा निःश्वास सोडला.

​बांदा शहराच्या जवळून वाहणाऱ्या तेरेखोल नदीपात्रात मगरींचे प्रमाण मोठ्या प्रमाणावर आहे. गेल्या दोन दिवसांत पावसाने जोरदार हजेरी लावल्याने या नदीच्या पाणी पातळीत मोठी वाढ झाली आहे. अशा परिस्थितीत मुसळधार पावसामुळे मगरी नदीपात्राबाहेर पडून मानवी वस्तीत शिरण्याची दाट शक्यता निर्माण झाली आहे. सोमवारी घडलेल्या या घटनेमुळे परिसरातील नागरिकांमध्ये सध्या भीतीचे वातावरण पसरले आहे. पावसाचे दिवस अजून पुढे असल्याने नदीकाठच्या आणि ओहोळाच्या आसपास राहणाऱ्या नागरिकांनी विशेष काळजी घ्यावी, असे आवाहन स्थानिक प्रशासनाने केले आहे.

आषाढी एकादशीनिमित्त मध्य रेल्वेकडून ५४ विशेष गाड्यांची घोषणा

   Follow us on        

मुंबई:

आषाढी एकादशीनिमित्त पंढरपूरच्या विठुरायाच्या दर्शनासाठी जाणाऱ्या लाखो वारकऱ्यांची गर्दी लक्षात घेऊन मध्य रेल्वेने ५४ विशेष रेल्वेगाड्या चालविण्याची घोषणा केली आहे. या विशेष गाड्या नागपूर, नवी अमरावती, खामगाव, लातूर, भुसावळ, पुणे आणि कोल्हापूर येथून पंढरपूर व मिरजसाठी धावणार आहेत. रेल्वे प्रशासनाच्या या निर्णयामुळे विदर्भ, मराठवाडा, उत्तर आणि पश्चिम महाराष्ट्रातील भाविकांना थेट पंढरपूर गाठणे अत्यंत सोयीचे होणार असून त्यांचा प्रवास अधिक सुकर होईल.

​या ५४ गाड्यांपैकी २० आरक्षित विशेष गाड्या असतील. यामध्ये नागपूर-मिरज दरम्यान ४ आरक्षित विशेष गाड्या चालवल्या जातील. ट्रेन क्रमांक ०१२०५ ही गाडी २३ व २४ जुलै रोजी सकाळी ८.५० वाजता नागपूरहून सुटून दुसऱ्या दिवशी सकाळी ११.५५ वाजता मिरजला पोहोचेल, तर ट्रेन क्रमांक ०१२०६ ही गाडी २४ व २५ जुलै रोजी दुपारी १२.५५ वाजता मिरजहून सुटून दुसऱ्या दिवशी दुपारी १२.२५ वाजता नागपूरला पोहोचेल. याशिवाय नवी अमरावती-पंढरपूरसाठी ४, खामगाव-पंढरपूरसाठी ४ आणि लातूर-पंढरपूर दरम्यान ८ फेऱ्यांच्या आरक्षित गाड्यांची सोय करण्यात आली आहे.

​सामान्य आणि अनारक्षित प्रवाशांसाठी मध्य रेल्वेने ३४ अनारक्षित विशेष फेऱ्यांचे नियोजन केले आहे. यामध्ये भुसावळ-पंढरपूर दरम्यान ४, कोल्हापूर-कुर्डूवाडी दरम्यान १६ आणि पुणे-मिरज दरम्यान १४ फेऱ्या चालवल्या जातील. या आरक्षित विशेष गाड्यांचे तिकीट बुकिंग बुधवार, १ जुलै २०२६ पासून रेल्वेच्या सर्व संगणकीकृत आरक्षण केंद्रांवर आणि ‘आयआरसीटीसी’च्या (IRCTC) संकेतस्थळावर सुरू होणार आहे. तसेच, अनारक्षित गाड्यांची तिकिटे ‘यूटीएस’ (UTS) प्रणालीद्वारे मिळतील. आषाढी यात्रेदरम्यान प्रवाशांची गर्दी वाढल्यास गरजेनुसार आणखी गाड्या वाढवल्या जातील, असेही रेल्वेने स्पष्ट केले आहे.

Mumbai Goa Highway: आता ‘गुगल मॅप’ सांगणार मुंबई-गोवा महामार्गावरील धोक्याची ठिकाणे!

   Follow us on        

रत्नागिरी:

मुंबई-गोवा राष्ट्रीय महामार्गावरील वाढत्या अपघातांना आळा घालण्यासाठी रत्नागिरी जिल्हा पोलिसांनी आधुनिक तंत्रज्ञानाचा एक महत्त्वपूर्ण आणि प्रभावी वापर सुरू केला आहे. ‘ऑपरेशन टॅप फॉर सेफ’ (Welcome to Ratnagiri) या विशेष मोहिमेंतर्गत जिल्हा पोलिसांनी थेट गुगल कंपनीशी समन्वय साधून एक अभिनव उपक्रम हाती घेतला आहे. या माध्यमातून आता महामार्गावरून प्रवास करणाऱ्या वाहनचालकांना गुगल मॅपवर धोक्याच्या ठिकाणांचे ‘रिअल-टाईम ऍलर्ट’ मिळणार आहेत.

अशा प्रकारचा तंत्रज्ञानाचा वापर करणारा हा राज्यातील पहिलाच उपक्रम असल्याचा दावा जिल्हा पोलीस अधिक्षक नितीन बगाटे यांनी केला आहे.

 

असे काम करणार हे तंत्रज्ञान:

या नव्या उपक्रमांतर्गत, वाहनचालक जसेही मुंबई-गोवा महामार्गावरून रत्नागिरी जिल्ह्याच्या हद्दीत प्रवेश करतील, तसा त्यांच्या गुगल मॅपवर ‘Welcome to Ratnagiri’ असा संदेश (Notification) दिसेल. त्यानंतर पुढील प्रवासादरम्यान रस्त्यात येणारे धोकादायक घाट, तीव्र वळणे, शाळा, मानवी वस्ती, अंडरपास तसेच अपघातप्रवण क्षेत्रांची (Black Spots) माहिती आगाऊ ऍलर्टद्वारे चालकाला दिली जाईल. यामुळे वाहनचालकांना वेळेतच वाहनाचा वेग नियंत्रित करणे आणि संभाव्य धोका ओळखून सावधपणे वाहन चालवणे सोपे होणार आहे.

१० महत्त्वाचे ‘ब्लॅक स्पॉट’ निश्चित:

महामार्गावरील ज्या भागात आजवर वारंवार अपघात घडले आहेत, अशा साधारण एक ते दोन किलोमीटरच्या पट्ट्यातील १० महत्त्वाचे अपघातप्रवण क्षेत्र (ब्लॅक स्पॉट) पोलिसांनी निश्चित केले आहेत. यामध्ये प्रामुख्याने भोस्ते घाट, हातखंबा, निवळी आणि लांजा आदी भागांचा समावेश असून, या परिसराची अचूक माहिती गुगल मॅपवर अपडेट करण्यात आली आहे. पोलिसांच्या या आधुनिक पाऊलामुळे महामार्गावरील अपघातांचे प्रमाण कमी होण्यास मोठी मदत होणार आहे.

सिंधुदुर्ग: कुडाळमध्ये ‘पुरुषांची वटपौर्णिमा’ उत्साहात साजरी

 

गेली १८ वर्ष अखंड जपली जातेय परंपरा

   Follow us on        

कुडाळ | प्रतिनिधी:स्त्री आणि पुरुष ही संसाराच्या रथाची दोन चाकं आहेत. पुरुषाच्या खांद्याला खांदा लावून, कधी मैत्रीण तर कधी कुटुंबाचा मुख्य आधार बनून अहोरात्र कष्ट करणाऱ्या पत्नीप्रती आदरभाव व्यक्त करण्यासाठी सिंधुदुर्ग जिल्ह्यात कुडाळमध्ये एक अनोखा आणि कौतुकास्पद सोहळा पार पडला. कुडाळ मध्ये गवळदेव मंदिरात उमेश गाळवणकर मित्र मंडळ आणि  डॉ. संजय निगुडकर यांच्या मित्र परिवारातर्फे दरवर्षीप्रमाणे यावर्षीही काल पुरुषांची वटपौर्णिमा अत्यंत उत्साहात साजरी करण्यात आली.

विशेष म्हणजे, सामाजिक रूढी-परंपरांना नवा सकारात्मक दृष्टिकोन देणारे हे व्रत गेल्या १८ वर्षांपासून इथं अविरतपणे सुरू आहे.

आपल्या सुख-दुःखात सावलीसारखी सोबत देणाऱ्या पत्नीला दीर्घायुष्य लाभाव आणि ‘जन्मोजन्मी हीच पत्नी आपणास सहचारिणी म्हणून मिळावी’ या कृतज्ञतेपोटी आणि श्रद्धेपोटी या अनोख्या वटपौर्णिमेचे आयोजन करण्यात आल होत. सकाळी गवळदेव मंदिरात पुरोहितांच्या  मंत्रोच्चारात आणि उपस्थित पतींच्या शुभहस्ते वटवृक्षाची विधिवत पूजा करण्यात आली. त्यानंतर सर्व पुरुषांनी वडाला सात फेऱ्या मारून पत्नीच्या आरोग्यासाठी व दीर्घायुष्यासाठी प्रार्थना केली.

Konkan Railway :अहमदाबाद-मंगळुरू विशेष गाडीला मुदतवाढ

   Follow us on        

प्रतिनिधी, मुंबई:

प्रवाशांची वाढती गर्दी आणि अतिरिक्त मागणी लक्षात घेता, रेल्वे प्रशासनाने (अहमदाबाद मंडळ) अहमदाबाद – मंगळुरू वीकली स्पेशल ट्रेन (गाडी संख्या ०९४२४) च्या फेऱ्यांमध्ये वाढ करण्याचा निर्णय घेतला आहे. आता ही विशेष ट्रेन ३१ जुलै २०२६ पर्यंत धावणार आहे.

​गाडीचे वेळापत्रक आणि तपशील:

​गाडी क्रमांक: 09424 (अहमदाबाद ते मंगळुरू)

​दिवस आणि वेळ: ही ट्रेन दर शुक्रवारी १६:०० वाजता अहमदाबादहून सुटेल आणि दुसऱ्या दिवशी २१:०० वाजता मंगळुरूला पोहोचेल.

​वाढविण्यात आलेला कालावधी: ३ जुलै २०२६ ते ३१ जुलै २०२६ पर्यंत.

​कोचची रचना (Coach Composition):

​या विशेष ट्रेनमध्ये प्रवाशांच्या सुविधेसाठी एसी २-टियर (AC 2-Tier), एसी ३-टियर (AC 3-Tier), स्लीपर क्लास (Sleeper Class), आणि जनरल सेकंड क्लास (General Second Class) कोच समाविष्ट असणार आहेत.

​प्रमुख थांबे (Stops):

​ही ट्रेन प्रवासादरम्यान नडियाद, आणंद, वडोदरा, भरूच, सुरत, वापी, वसई रोड, भिवंडी रोड, पनवेल, पेण, रोहा, माणगाव, खेड, चिपळूण, सावर्डे, संगमेश्वर रोड, रत्नागिरी, राजापूर रोड, वैभववाडी रोड, कणकवली, सिंधुदुर्ग, कुडाळ, सावंतवाडी रोड, थिविम, करमाळी, मडगाव, काणकोण, कारवार, अंकोला, गोकर्ण रोड, कुमठा, मुरुडेश्वर, भटकळ, मूकंबिका रोड ब्यंदूर, कुंदापुरा, उडुपी, मुल्की आणि सुरथकल या स्थानकांवर थांबेल. कोकण रेल्वे मार्ग आणि महाराष्ट्रातील प्रमुख स्थानकांवरून जात असल्याने या भागातील प्रवाशांना मोठा दिलासा मिळणार आहे.

​बुकिंग कधीपासून?

​या वाढीव फेऱ्यांसाठीचे बुकिंग ३० जून २०२६ पासून सुरू झाले आहे. प्रवासी सर्व पीआरएस (PRS) काउंटर्सवर तसेच आयआरसीटीसीच्या (IRCTC) अधिकृत वेबसाईटवर जाऊन आपले तिकीट बुक करू शकतात.

​या ट्रेनच्या अद्ययावत माहितीसाठी प्रवाशांनी www.enquiry.indianrail.gov.in या अधिकृत वेबसाईटला भेट द्यावी.

Mumbai Goa Highway: महामार्गाच्या अपुर्ण कामांमुळे माभळे गावातील घरांना धोका

   Follow us on        

संगमेश्वर:

मुंबई-गोवा राष्ट्रीय महामार्गाचे (एनएच-६६) सध्या सुरू असलेले रुंदीकरणाचे काम या मार्गानजीक राहणाऱ्या स्थानिक रहिवाशांसाठी अत्यंत धोकादायक ठरत आहे. अनेक ठिकाणी महामार्गाचे काम अपूर्ण अवस्थेत असल्याने मोठ्या प्रमाणावर माती उघडी पडली असून, जमिनीचे उतार अस्थिर झाले आहेत. संगमेश्वर नजीक असलेल्या माभळे गावात या कमकुवत झालेल्या भागांची आता मोठ्या प्रमाणावर धूप होऊ लागली आहे. यामुळे या भागात केव्हाही मोठी दरड कोसळण्याची आणि स्थानिकांच्या घरांचे प्रचंड नुकसान होण्याची भीती निर्माण झाली आहे.

​या परिस्थितीमुळे येथील रहिवासी वसंत सोमा खापरे यांच्या घराला गंभीर धोका निर्माण झाला आहे. रस्त्याच्या कडेला करण्यात आलेल्या मोठ्या खोदकामामुळे त्यांच्या घराच्या खालचा बराचसा मातीचा भाग आधीच खचला आहे. घराचा पाया कमकुवत झाल्यामुळे हे घर आता पूर्णपणे असुरक्षित झाले आहे. विशेषतः सध्या सुरू असलेल्या सततच्या पावसामुळे हे घर कोणत्याही क्षणी कोसळू शकते, अशी तीव्र भीती स्थानिकांकडून व्यक्त केली जात आहे. संभाव्य दुर्घटना आणि जमिनीची धूप रोखण्यासाठी स्थानिक नागरिकांनी आपल्या पातळीवर उघड्या पडलेल्या भागावर प्लास्टिकचा कागद टाकणे आणि दगड रचणे यासारखे तात्पुरते उपाय केले आहेत. मात्र, प्रशासनाने यावर तातडीने कायमस्वरूपी उपाययोजना करावी, अशी मागणी करण्यात येत आहे.

​कोकणातील हजारो वर्षांचा ऐतिहासिक ठेवा आता शालेय अभ्यासक्रमात

   Follow us on        

विशेष प्रतिनिधी :

हजारो वर्षांपूर्वीच्या प्राचीन मानवी जीवनाचा आणि संस्कृतीचा जिवंत साक्षीदार असलेला कोकणातील कातळशिल्परूपी अमूल्य ऐतिहासिक वारसा आता शालेय विद्यार्थ्यांच्या अभ्यासाचा मुख्य भाग होणार आहे. महाराष्ट्र राज्य पाठ्यपुस्तक निर्मिती आणि अभ्यासक्रम संशोधन मंडळ (बालभारती), पुणे तसेच मंडळातील इतिहास समितीचे सदस्य, समीक्षक, लेखक आणि संयोजकांच्या विशेष प्रयत्नांमुळे या विषयाचा समावेश शालेय अभ्यासक्रमात करण्यात आला आहे. या महत्त्वपूर्ण निर्णयाबद्दल इतिहासप्रेमी आणि संशोधकांकडून मंडळाचे तसेच या प्रक्रियेत सहभागी असलेल्या सर्व ज्ञात-अज्ञात व्यक्तींचे मनःपूर्वक आभार मानण्यात येत आहेत.

​कातळशिल्प हा विषय अभ्यासक्रमात समाविष्ट झाल्यामुळे विद्यार्थ्यांना केवळ या प्राचीन शिल्पांची माहितीच मिळणार नाही, तर हजारो वर्षांपूर्वीच्या आदिम मानवाची जीवनशैली, त्यांचे विचारविश्व आणि त्यांची कलात्मक अभिव्यक्ती यांची सखोल ओळख होणार आहे. आपल्या स्वतःच्या परिसरातच जागतिक दर्जाचा सांस्कृतिक वारसा दडलेला आहे, याची जाणीव यामुळे नवीन पिढीला होईल. इतिहास हा केवळ पुस्तकातील निर्जीव विषय नसून आपल्या आजूबाजूच्या भूमीत तो जिवंत स्वरूपात उभा आहे, याचा प्रत्यक्ष अनुभव विद्यार्थ्यांना घेता येणार आहे. या जाणीवेतून विद्यार्थ्यांच्या मनात ऐतिहासिक वारशाविषयी अभिमान, जतनाची जबाबदारी आणि संशोधक वृत्ती या मूल्यांची बीजे रोवली जातील.

​कोकणातील कातळशिल्पांचा पाठ्यपुस्तकात समावेश होणे हा केवळ अभ्यासक्रमातील एक भाग नसून, तो महाराष्ट्राच्या प्रागैतिहासिक सांस्कृतिक वारशाच्या जतन आणि संवर्धनाच्या दिशेने टाकलेले एक अत्यंत ऐतिहासिक व महत्त्वपूर्ण पाऊल आहे. गेल्या १५ वर्षांपेक्षा अधिक काळ कोकणातील कातळशिल्पांचा शोध घेणे, त्यांचे वैज्ञानिक आणि शास्त्रीय दस्तऐवजीकरण करणे, स्थानिक लोकांमध्ये याविषयी जनजागृती निर्माण करणे आणि शासनापर्यंत हा विषय पोहोचवणे यासाठी संशोधकांनी आपले तन, मन आणि धन अर्पण करून अविरतपणे कार्य केले आहे. दीर्घ आणि अत्यंत खडतर अशा या प्रवासानंतर आज जेव्हा या विषयाचा शालेय अभ्यासक्रमात अधिकृतपणे समावेश होत आहे, तेव्हा या अथक प्रयत्नांना खऱ्या अर्थाने अर्थ प्राप्त झाल्याची भावना मनात दाटून येत असल्याचे संशोधकांनी सांगितले.

​कातळावर कोरलेल्या त्या आदिम रेषांनी हजारो वर्षांचा प्रवास करून आज पाठ्यपुस्तकात स्थान मिळवले आहे. आता त्या केवळ पुस्तकाच्या पानांवर न राहता प्रत्येक विद्यार्थ्याच्या कुतूहलात, विचारांत आणि संवेदनशील मनात कोरल्या जाव्यात; त्यातून भविष्यातील संशोधक, संवर्धक आणि आपल्या सांस्कृतिक वारशाचा अभिमान बाळगणारा सजग नागरिक घडावा, हीच या संपूर्ण प्रवासाची खरी कमाई आहे, असा विश्वास या मोहिमेत सातत्याने कार्यरत असणारे कोकणातील ज्येष्ठ संशोधक सुधीर (भाई) रिसबूड आणि धनंजय (दादा) मराठे यांनी व्यक्त केला आहे.

Content Protected! Please Share it instead.  

Home
Kokan Blog
Downloads
Search