ओटवणे या गावातील लोकसंस्कृती, श्रद्धा आणि विविध धार्मिक रूढी-परंपरांमध्ये अत्यंत महत्त्वाचे स्थान असलेला पारंपरिक ‘नवं कापणी’ हा विशेष सोहळा यंदा काहीसा विलंबाने पार पडला असला, तरी ग्रामस्थांच्या उत्साहात कोणतीही कमतरता दिसून आली नाही. ढोल-ताशांचा निनाद, ब्राह्मणांचा मंत्रघोष आणि स्थानिक रहिवाशांच्या उस्फूर्त उपस्थितीत हा संपूर्ण सोहळा अतिशय भक्तिमय वातावरणात पार पडला. यावेळी देवस्थान प्रमुख तसेच मानकऱ्यांनी ग्रामदैवताला साकडे घालून गावच्या समृद्धीची प्रार्थना केली आणि आपली पारंपरिक प्रथा पूर्ण केली.
साधारणपणे गणेशोत्सवाच्या दुसऱ्या दिवशी म्हणजे चतुर्थीच्या शुभ मुहूर्तावर ही नवं कापणी करण्याची पूर्वापार पद्धत आहे. मात्र, यंदा गणेश चतुर्थीच्या आदल्या दिवशी ‘उत्तरा’ नक्षत्र आल्याने या नक्षत्रावर कापणीचा कार्यक्रम करणे शास्त्राच्या नियमांनुसार अयोग्य मानले गेले. या कारणामुळे ग्रामस्थांनी विचारविनिमय करून शुभ मुहूर्तावरच हा कार्यक्रम करण्याचा निर्णय घेतला. अखेर घटस्थापनेनंतरचा योग्य काळ साधून हा सोहळा उत्साहाने साजरा करण्याचे निश्चित करण्यात आले.
गणेशोत्सवाच्या काळात नोकरी किंवा व्यवसायानिमित्त बाहेरगावी असणारे चाकरमानी विशेषत्वाने गावी येत असतात आणि या कापणी सोहळ्यात सहभागी होण्याचा मनमुराद आनंद लुटतात. परंतु, यंदा चतुर्थीच्या कालावधीत कापणी सोहळा संपन्न होऊ शकला नसल्याने गावी आलेल्या अनेक चाकरमान्यांना या सोहळ्याला मुकावे लागले, ज्यामुळे त्यांच्यात काहीसा हिरमोड पाहायला मिळाला. तरीसुद्धा घटस्थापनेनंतर आलेल्या शुभ योगावर स्थानिक ग्रामस्थांनी एकत्र येत कापणीचा हा सोहळा आनंदाने पार पाडला.
कापणी पूर्ण झाल्यानंतर शेतातून मिळालेल्या नवीन धान्याच्या पिकाच्या कणसांचा वापर करून सुंदर आणि आकर्षक तोरणे तयार करण्यात आली. ही पवित्र तोरणे सर्वप्रथम देवाच्या चरणी व देवदेवतांना भक्तीभावाने अर्पण करण्यात आली. त्यानंतर ग्रामस्थांनी ही नवीन पिकाची तोरणे आपापल्या घरांच्या मुख्य दरवाजांवर सजवून आपल्या पूर्वजांपासून चालत आलेल्या परंपरेचे जतन व संवर्धन केले.
आपल्या ग्रामीण संस्कृतीशी आणि भूमीशी असलेले अतुट नाते अधोरेखित करणारी ही ‘नवं कापणी’ परंपरा यंदाही तितक्याच आनंदाने, श्रद्धेने आणि उत्साही वातावरणात पार पडल्याचे चित्र पाहायला मिळाले. या पारंपरिक उत्सवामुळे संपूर्ण ओटवणे गावात पुन्हा एकदा एक वेगळेच मांगल्याचे व उत्साहाचे वातावरण निर्माण झाले होते.
