महाराष्ट्र राज्य मार्ग परिवहन महामंडळाच्या (एसटी) ताफ्यात लवकरच ५,३०० नवीन साध्या व वातानुकूलित बसगाड्या टप्प्याटप्प्याने समाविष्ट केल्या जाणार आहेत. या नव्या गाड्यांच्या खरेदी करारातच ‘ब्रेथ ॲनालायझर’ ही अत्याधुनिक सुरक्षा प्रणाली बसवणे बंधनकारक करण्यात आले आहे. या नव्या तंत्रज्ञानामुळे नशेत असलेल्या चालकाला आता गाडी सुरू करणेच अशक्य होणार आहे.
रातराणी आणि लांब पल्ल्याच्या प्रवासादरम्यान काही एसटी चालकांनी मद्यप्राशन करून वाहने चालवल्याच्या, प्रवाशांशी गैरवर्तन केल्याच्या आणि अधिकृत थांब्यांवर नियोजित वेळेपेक्षा जास्त वेळ गाडी थांबवून ठेवल्याच्या अनेक तक्रारी महामंडळाकडे आल्या होत्या. प्रवाशांच्या जिवाशी खेळणाऱ्या या प्रकारांवर कडक नियंत्रण मिळवण्यासाठी आणि अपघातांचे प्रमाण शून्यावर आणण्यासाठी एसटी महामंडळाने ‘झिरो टॉलरन्स’ धोरण स्वीकारत हा निर्णय घेतला आहे.
या नव्या प्रणालीच्या कार्यपद्धतीनुसार, बस चालकाने गाडी सुरू करण्यापूर्वी या यंत्रात फुंकर मारणे आवश्यक असेल. चालकाच्या श्वासातील दारूचे प्रमाण ठरवून दिलेल्या मर्यादेपेक्षा जास्त आढळल्यास, ही प्रणाली तत्काळ एसटीचा स्टार्टर लॉक करेल. यामुळे बस स्थानकातून किंवा डेपोतून बाहेर पडण्यापूर्वीच मद्यपी चालकाचा प्रयत्न हाणून पाडला जाईल.
महामंडळाच्या ताफ्यात येणाऱ्या एकूण ५,३०० गाड्यांपैकी सुमारे ३,००० बस टाटा कंपनीकडून आणि उरलेल्या गाड्या अशोक लेलँड कंपनीकडून तयार केल्या जाणार आहेत. याशिवाय, आसनी आणि शयनयान (स्लीपर) श्रेणीतील सुमारे ३०० बस व्हॉल्वो कंपनीकडून पुरवल्या जातील. परिवहन मंत्री आणि एसटी महामंडळाचे अध्यक्ष प्रताप सरनाईक यांनी यासंदर्भातील माहिती दिली आहे.
या सर्व नव्या बसगाड्यांच्या सुरक्षेची आणि ब्रेथ ॲनालायझर यंत्रणेच्या कार्यक्षमतेची जबाबदारी संबंधित उत्पादक कंपन्यांवरच सोपवण्यात आली आहे. टाटा आणि अशोक लेलँड कंपन्यांकडे पुढील ७ वर्षांसाठी, तर व्हॉल्वो कंपनीकडे १२ वर्षांसाठी देखभाल दुरुस्तीचे कंत्राट असेल. या महिन्यात ऑक्टोबरअखेर कार्यादेश देऊन जानेवारी २०२७ पासून या सर्व नव्या गाड्या टप्प्याटप्प्याने प्रवाशांच्या सेवेत दाखल होणार आहेत.
